Môn Sinh học: Vài gợi ý để giải toán lai

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Mon Sinh hoc Vai goi y de giai toan lai
Thầy Phan Kỳ Nam

Trong đề thi môn Sinh, số điểm về bài tập chiếm 30 - 40%. Tuy vậy, bài tập được xem là dễ kiếm điểm nhất. Bởi lẽ, bài tập thường không đòi hỏi nhiều về trí nhớ như các câu hỏi lý thuyết.

Mặt khác, theo cách ra đề hiện nay, bài tập trong đề thi có mức độ khó vừa phải, không lắt léo. Tuy thế, nếu các em không có phương pháp làm bài hợp lý thì có thể sẽ dễ bị bối rối, sa đà trong cách làm nên việc giải trở nên chậm chạp và do đó không còn nhiều thì giờ để suy nghĩ, nghiền ngẫm làm các câu lý thuyết.

Bài tập Sinh học ở cấp phổ thông có thể chia ra làm 8 nhóm như sau: bài tập sinh thái, toán ADN, toán nhiễm sắc thể, toán lai, toán đột biến gen, toán đột biến NST, toán phả hệ và toán quần thể. Đề thi thường cho bài tập thuộc 5 nhóm sau. Trong các nhóm bài tập này nhóm bài tập đột biến NST (nhất là đột biến số lượng NST), phả hệ và bài tập quần thể đều được vận dụng hiểu biết về lai 1 cặp gen để giải.
Sau đây là vài gợi ý để làm bài về toán lai và vận dụng lai 1 cặp gen trong toán đột biến số lượng NST.

Đối với toán lai

Các em cần nắm vững cách biện luận để nhận ra được quy luật di truyền và thông thạo quy tắc viết giao tử đối với 1 kiểu gen phức tạp (khi bài toán cho phối hợp nhiều quy luật với nhau).

Có thể các em dùng thể thức sau đây để biện luận:

1. Xét riêng từng cặp tính trạng để xác định là do 1 cặp gen quy định hay do 2 cặp gen quy định (nếu đề bài cho thì bỏ qua bước này).

+ Nếu do 1 cặp gen thì phải tìm biết tính trạng trội lặn, gen nằm trên NST thường hay NST giới tính X (gen trên NST X khi 2 phép lai thuận nghịch cho kết quả khác nhau, hoặc có hiện tương di truyền chéo hoặc phân bố kiểu hình khác nhau ở hai giới đực - cái) rồi quy ước gen.
+ Nếu do 2 cặp gen thì phải xác định là có 1 cá thể cho được 4 loại giao tử. Sau đó nêu ra kiểu tương tác gen.

2. Xét chung đồng thời 2 cặp tính trạng để xác định gen quy định loại tính trạng này "nằm riêng" ở cặp nhiễm sắc thể khác hay “nằm chung" trên cùng 1 cặp nhiễm sắc thể so với gen quy định loại tính trạng kia.

Ví dụ: Cơ thể dị hợp kép Aa, Bb
- Nếu cho 4 loại giao tử tỷ lệ bằng nhau hoặc giao tử mang gen lặn ab = 1/4 thì 2 cặp gen đó "nằm riêng"
- Nếu cho 2 loại giao tử tỷ lệ bằng nhau hoặc giao tử mang gen lặn ab = 1/2 thì 2 cặp gen đó "nằm chung" và liên kết hoàn toàn.
- Nếu cho 4 loại giao tử tỷ lệ không bằng nhau hoặc giao tử mang gen lặn ab khác (nhỏ hoặc lớn hơn) 25% thì 2 cặp gen đó "nằm chung" và có hiện tượng hoán vị gen.
Nếu gen "nằm chung" thì phải xác định kiểu gen dị hợp kép thuộc kiểu gen đồng (AB/ab) hay kiểu gen đối (Ab/aB). Nếu có hoán vị gen thì tìm tần số hoán vị gen. Sau cùng là viết sơ đồ lai theo yêu cầu của đề.

Đối với toán đột biến số lượng nhiễm sắc thể

1. Cần thông thạo về thành phần gen và tỷ lệ mỗi loại giao tử hữu thụ (đặc biệt giao tử mang gen lặn)

Chỉ những cây dị bội hoặc đa bội chẵn mới cho được giao tử có sức sống để tham gia thụ tinh (giao tử hữu thụ). Kiểu gen của những cây này gồm 3 gen (ví dụ tam nhiễm Aaa) hoặc 4 gen (ví dụ AAaa).

+ Giao tử hữu thụ của cây tam nhiễm (ví dụ Aaa) gồm loại mang 2 gen: 2/6 Aa, 1/6 aa và loại mang 1 gen: 1/6 A, 2/6 a.
+ Giao tử hữu thụ của cây tứ nhiễm hoặc cây tứ bội (ví dụ AAaa) chỉ gồm loại mang 2 gen: 1/ 6 AA, 4/6 Aa, 1/6 aa.

2. Cách biện luận tìm kiểu gen của cây bố mẹ: có thể qua 3 bước biện luận như sau:

+ Dựa vào tỷ lệ kiểu hình tính lặn ở thế hệ con suy ra tỷ lệ kiểu gen đồng hợp lặn.
+ Phân tích tỷ lệ kiểu gen đồng hợp lặn thành 2 thừa số, mỗi thừa số này là tỷ lệ giao tử mang gen lặn của 1 bên bố hoặc mẹ.
+ Căn cứ vào tỷ lệ giao tử mang gen lặn suy ra kiểu gen có thể có của cây bố mẹ (chú ý đề bài có thể cho điều kiện để giới hạn kiểu gen của bố mẹ).

Giáo viên Phan Kỳ Nam
(Tổ trưởng Tổ Sinh học Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM)

Việt Báo
Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

Ngôi trường rèn học sinh cá biệt thành "thép tốt"
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Dạy bơi cho trẻ: Sao mãi chần chừ!

Mỗi ngày trung bình có hơn 9 trẻ em Việt Nam chết đuối. Bộ GD-ĐT đã đặt mục tiêu dạy đại trà bơi lội cho học sinh tiểu học nhưng hơn 5 năm qua, đề án mới dừng ở việc thí điểm

Phụ huynh “chịu chết” với lời khen danh hiệu cuối năm của con

Đã sang năm thứ hai các trường thực hiện đánh giá khen thưởng học sinh tiểu học theo Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT. Thay vì đánh giá xuất sắc, giỏi, tiên tiến như trước đây, cách ghi giấy khen theo phương thức mới khiến nhiều phụ huynh... “chịu chết” với các loại kiểu danh hiệu “hiểu sao cũng được”.

Nhận xét tin Môn Sinh học: Vài gợi ý để giải toán lai

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Môn Sinh học: Vài gợi ý để giải toán lai bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mon Sinh hoc Vai goi y de giai toan lai ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Môn Sinh học: Vài gợi ý để giải toán lai ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Giáo Dục.

Mon Biology: Some suggestions for future problem solving
Mon Sinh, chromosomal assignment, gametes, genotypes, the percentage , recessive gene, can, math, two, pair, hybrid, 1

in Biology exam, homework scores accounted for 30-40%. However, exercise is considered the most will earn points. Because exercise usually does not require much memory as the theoretical question ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Giáo Dục


  • Thoi su 24h2305 Tai nan tham khoc o Binh Thuan 12 nguoi chet
    Thời sự 24h(23/05): Tai nạn thảm khốc ở Bình Thuận 12 người chết

    Chuyện những "dân chơi" đặt mua đồ nhưng thản nhiên... quên trả tiền; Vụ tai nạn thảm khốc 12 người chết: Tang thương quê nghèo; Truy sát kinh hoàng ở Cà Mau, nạn nhân bị chém khâu gần 30 mũi; Bê tông hầm chui như "kẹo lạc không đường": Nhiều giả thiết;

  • Thoi su 24h1905 Ghen tuong phi cong tre danh chet ban gai
    Thời sự 24h(19/05): Ghen tuông phi công trẻ đánh chết bạn gái

    Gạo đổi màu xanh khi ngâm nước tại Đà Nẵng: Mất 15 ngày kiểm tra; Xúc xích chứa chất gây ung thư: "Ăn ít cơ thể tự đào thải độc"; Dùng axit tẩy bình rồi đem bán nước lọc đóng chai; Góc khuất đằng sau lời "rao mình" trong "ma trận"... chợ thận online;

  • Thoi su 24h1805 Nam thanh nien giet ban roi len FB tu thu
    Thời sự 24h(18/05): Nam thanh niên giết bạn rồi lên FB tự thú

    Về vụ 2 cháu bé ở huyện Phú Xuyên "mất tích": Không đưa thông tin sai lệch, suy diễn; Choáng với hóa đơn tiền nước "khủng" ở Hà Nội: 19 triệu/tháng; Đã tìm ra nguyên nhân khiến cá chết trắng trên sông Bưởi; Đề nghị xử nghiêm nhà hàng có PG mặc ‘bikini’ chống lệnh phạt

  • Thoi su 24h1705 Khach Tay loi muong don rac o Thu do
    Thời sự 24h(17/05): Khách Tây lội mương dọn rác ở Thủ đô

    Khách Tây lội mương dọn rác ở Thủ đô, chính quyền nói gì?; Hài hước vụ “thôi miên” lột sạch nữ trang, sau đó tự trói tay, nhét giấy vào miệng; Không có chuyện gà chết do ăn cá biển ở Đà Nẵng; Chém chết con rể, chấp nhận bản án giết người để bảo vệ gia đình; Ném đá trên đường cao tốc: Thú vui hay là trò cạnh tranh doanh nghiệp?

  • Thoi su 24h1605 Chem chet con re cho xac di dau thu
    Thời sự 24h(16/05): Chém chết con rể chở xác đi đầu thú

    Siêu dự án sông Hồng: Đừng để lợi nhất là Trung Quốc; Một học sinh lớp 4 bị điện giật tử vong khi đi chơi công viên; Bố vợ chém chết con rể rồi chở xác đến Công an đầu thú; Kế hoạch ác độc hòng chiếm đoạt vợ của người khác; Bàng hoàng kẻ lạ mặt giằng bé 3 tuổi ngay trên tay mẹ rồi bỏ chạy;

  • Tai nan kinh hoang o Binh Thuan
    Tai nạn kinh hoàng ở Bình Thuận

    Những vụ tai nạn liên quan đến xe khách thường gây ra thương vong lên đến hàng chục người khiến nhiều người thấy bất an, ám ảnh đối với loại phương tiện này.

  • Chuyen tham Viet Nam cua Tong thong Obama
    Chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Obama

    Nhà Trắng công bố lịch trình chuyến thăm chính thức tới Việt Nam và Nhật Bản của Tổng thống Barack Obama, chuyến thăm thứ 10 của ông tới châu Á.

  • Phong chong xam hai tinh duc tre em
    Phòng chống xâm hại tình dục trẻ em

    Từ đầu năm đến nay, hàng loạt vụ học sinh bị xâm hại tình dục khiến nhiều phụ huynh, học sinh hoang mang, lo sợ

  • Toan canh vu Dong phuc bien hieu
    Toàn cảnh vụ 'Đồng phục biển hiệu'

    Việc đồng bộ bảng, biển quảng cáo đã mang lại diện mạo khác hẳn với vẻ nhếch nhác của nhiều tuyến phố ở Hà Nội hay các đô thị lớn. Tuy nhiên, có không ít ý kiến không đồng tình với việc làm này.

  • Nu sinh tat ban 52 cai chay mau mui
    Nữ sinh tát bạn 52 cái, chảy máu mũi

    Một vụ bạo lực học đường nghiêm trọng đã xảy ra tại trường THCS 15/10 (Mộc Châu, Sơn La), trong đó một nữ sinh đã thẳng tay tát bạn 52 cái, hộc máu mũi đang thu hút sự quan tâm của dư luận.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1505 21052016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 15/05 - 21/05/2016

    Bố vợ chém chết con rể rồi chở xác đến Công an đầu thú; Ông Tây dọn cống thối ở Nguyễn Khang, Hà Nội; Choáng với hóa đơn tiền nước khủng ở Hà Nội; Cá chết ngửa bụng trên kênh Nhiêu Lộc ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1505 21052016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 15/05 - 21/05/2016

    Giá xăng tăng lần thứ tư liên tiếp, huy động 500 tấn vàng trong dân, tính thêm các khoản chi đám hiếu, hỷ vào phí sản xuất điện, tiết kiệm người Việt vẫn đứng đầu thế giới,... Cùng với các tin tức về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng là những tin tức- sự kiện kinh tế nổi bât tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 155215
    Sự kiện quốc tế nổi bật (15/5-21/5)

    Tướng Mỹ tuyên bố tiếp tục tuần tra Biển Đông thách thức Trung Quốc; chiến đấu cơ Trung Quốc chặn máy bay Mỹ trên Biển Đông; Mỹ thông báo lịch trình thăm Việt Nam của Tổng thống Obama... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 155215
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (15/5-21/5)

    Bệnh sốt vàng da cực nguy hiểm: Đang có nguy cơ tràn vào Việt Nam; Chuyện lạ Cà Mau: Ồ ạt đi khám bệnh để... nhận quà; Chồng 96 tuổi vợ vẫn phải đặt vòng vì sợ mang bầu; Nguy cơ tiềm ẩn sau những món ăn ngày hè của người Việt;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1505 2105
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (15/05 - 21/05)

    Bé gái 11 tuổi bị sát hại giữa sân nhà; Cha chém con rể rồi chở xác đi đầu thú; Những vụ bác sĩ lợi dụng thuốc mê để hãm hiếp bệnh nhân; Minh Béo bị bắt tại Mỹ: Những khoản chi khủng cho vụ án; Cả làng đánh ghen... hộ: Nhiều người đang "cổ súy" cho việc ngoại tình;....là những tin đáng chú ý.