vietbao

Mô hình tự chủ trong các trường đại học: Cần nhưng chưa đủ!

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Mo hinh tu chu trong cac truong dai hoc Can nhung chua du
Sinh viên Đại học Y Dược học nhóm trong phòng thực tập giải phẫu. Ảnh: SGGP

Tháng 4/2006, ngay sau khi nhận lãnh trọng trách người đứng đầu chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chọn Đại học (ĐH) Quốc gia TPHCM và Hà Nội là những điểm thị sát đầu tiên - giống như một lời nhắn gửi - lĩnh vực giáo dục-đào tạo (GD-ĐT), đặc biệt là GDĐH, vẫn là ưu tiên hàng đầu trong hoạt động của Chính phủ nhiệm kỳ này.

Điều đáng chú ý là từ bục giảng của 2 trường ĐH đầu tàu, Thủ tướng đã phát tín hiệu: Để “đi tắt, đón đầu” trong đào tạo nguồn nhân lực cho giai đoạn hội nhập, Chính phủ sẽ trao quyền tự chủ sâu rộng nhất cho các trường ĐH – cả về tài chính, nội dung đào tạo, nhân sự… lẫn tự chủ về tuyển sinh. Ông khẳng định “Thủ tướng chỉ bổ nhiệm giám đốc 2 ĐHQG, những việc còn lại là do lãnh đạo trường tự quyết”.

Tự chủ = tự trị?

Hơn 1 năm trôi qua, từ những chỉ đạo của Thủ tướng, công việc chuẩn bị cho mô hình “tự chủ” – đã được “chuẩn hóa” bằng các Luật GD năm 2005 và Nghị định 43 (năm 2006) về tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với đơn vị sự nghiệp công lập.

Bộ chủ quản là Bộ GD-ĐT cho biết sẽ ban hành những quy định cụ thể cho 14 trường ĐH trọng điểm thử nghiệm trước. Nhưng trước giờ “phân cấp GD”, không khí vẫn chưa “nóng” bằng… sàn chứng khoán và cảnh giao dịch căn hộ cao cấp. Nhiều trường dù có tên hay không có tên trong danh sách trường điểm vẫn chỉ đoán già, đoán non về “quyền hạn” và “trách nhiệm” của mình. Họ băn khoăn không biết đâu là giới hạn của “tự chủ” và phải chăng “tự chủ” là “tự trị”?

Thật ra, chúng ta đã nghĩ đến mô hình “trao quyền tự chủ” từ lâu, nhưng sức nặng “cơ chế bao cấp” đã kéo sập “giàn giáo” mới manh nha trong thực tế. Tại một cuộc hội thảo dành cho khối ĐH, CĐ ngoài công lập tổ chức tại Trường RMIT (TPHCM), nhà giáo Nguyễn Quốc Bảo (ĐH Kỹ thuật công nghệ TPHCM) kể lại: Từ năm 1990, khi còn công tác ở Văn phòng Bộ GD-ĐT phía Nam, ông đã thấy một nghịch lý là các sở GD-ĐT chịu trách nhiệm chỉ đạo mọi mặt công tác GD trong tỉnh, song lại không nắm tiền (tài chính) và người (nhân sự) – hai yếu tố quan trọng nhất để phát triển sự nghiệp GD.

Tiền thì do Sở Tài chính cấp phát với những quy định chặt chẽ về hạng mục chi tiêu, Sở GD-ĐT không có quyền gì trong quản lý ngân sách. Còn nhân sự phụ thuộc hoàn toàn vào Ban Tổ chức chính quyền. “Lúc bấy giờ tôi hay gọi mấy ông giám đốc sở là “quyền rơm vạ đá” - ông Bảo hồi nhớ. Sau đó, tỉnh Long An đã thử đột phá thành trì “bao cấp” bằng quyết định giao quyền tự chủ tài chính cho Sở GD-ĐT… Và từ “đốm lửa” Long An, đã “cháy rộ” một phong trào rộng khắp ở các tỉnh Nam bộ và một số tỉnh miền Trung khi Sở GD-ĐT không những được giao quản “tiền” mà còn ôm thêm “quản vốn con người”.

Tuy nhiên, cũng như nhiều sáng kiến khác, mô hình mới này đã nhanh chóng “thoái trào” vì không chống nổi sức ì của cơ chế bao cấp, xin – cho in dấu vết quá đậm. Điều đó cũng xảy ra đối với khối ĐH, cả về tuyển sinh, cả về các lãnh vực khác như mở ngành nghề, chương trình đào tạo, liên thông…

Trong bối cảnh đó, nhiều người cho rằng cần trao cho tất cả các trường “cây đũa thần” là “khoán 10” cho GDĐH, với hàm ý xây dựng một cơ chế mới quản lý lãnh vực này. Tuy nhiên, cơ chế “khoán 10” trong nông nghiệp vốn có tác dụng giải phóng sức lao động, đưa nước ta từ chỗ thiếu ăn thành nước xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới, lại có “đầu ra” không giống với “khoán” trong GDĐH.

Một giáo sư thổ lộ: Sản phẩm GD một khi hỏng thì không thể sửa chữa (not rework) mà cũng không thể vứt đi được. Di hại của nó kéo dài đến hàng 3-4 thập kỷ. Nên trách nhiệm xã hội của trường ĐH đối với người học vô cùng lớn, không thể khoán trắng cho các trường được. Như vậy, giống như “đồng xu có hai mặt”, tự chủ luôn đi kèm trách nhiệm, không có chuyện “tự chủ tuyệt đối”, đặt mình ra ngoài luật pháp và mức độ tự chủ của từng trường cũng rất khác nhau.

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, chúng ta phải xử lý hài hòa mối quan hệ giữa nhà nước, nhà trường và thị trường. Nếu yếu tố thị trường lấn áp thì chuẩn mực giá trị học thuật cũng như sự bình đẳng có nguy cơ bị xâm hại. Còn khi nhà nước can thiệp quá sâu cũng lại làm triệt tiêu sức sáng tạo của nhà trường và sự ỷ lại sẽ tăng lên.

Ranh giới đúng - sai

Sự bao cấp quá mức từ phía nhà nước trong nhiều năm qua đã biến hệ ĐH nước ta thành thực thể khô cứng, quắt queo, một dạng như nhiều nhà giáo phân tích là “trường cấp 4”. Nhưng để thoát ra thì vấn đề không mấy đơn giản. Ở đây, ranh giới giữa đúng và sai, giữa sáng kiến và khuôn phép, giữa mới và cũ… quá sức mỏng manh.

Đơn cử như chuyện kiểm toán - chuyện bình thường để đảm bảo sự trong sáng trong công tác tài chính kế toán – cũng tỏ ra… không bình thường với ngành có đặc thù riêng như ngành GD-ĐT. Những việc các trường làm như huy động nhiều nguồn lực khác nhau để phát triển, sử dụng học phí để nâng cấp phòng học, để xây ký túc xá khang trang… những tưởng là thành tích thì dưới quan điểm của kiểm toán lại là vi phạm. Việc hỗ trợ các hoạt động đoàn thể như hỗ trợ nhà tình thương, tình nghĩa… - theo kiểm toán - cũng phải lấy nguồn tài trợ, còn chi từ học phí là sai!?

Việc nộp thuế thu nhập của ngành cũng có đặc thù riêng. Nếu GV nhận tiền giờ giảng vài chục triệu đồng, nhưng có khi đó là số tiền cho cả học kỳ, hoặc cả năm thì có phải “khấu trừ từ gốc”? Và có phải là “không hợp pháp” khi các trường giảm giờ dạy nghĩa vụ xuống để có thêm thu nhập cho GV trẻ, những SV tốt nghiệp xuất sắc vượt qua bao cám dỗ của cuộc sống, từ chối những mức lương hậu hĩ để trở thành một cán bộ giảng dạy? Đến nỗi, PGS-TS Thái Bá Cần, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM, phải nhăn nhó: “Muốn mở nhưng mở ra rồi lại sợ làm trái quy định. Có kiểm toán viên còn vặn vẹo chi cho hội nghị này làm gì… vì nó đâu có quan trọng?”.

Người ta hay nói: Những điều hợp lý có khi không hợp pháp mà hợp pháp lại không hợp lý! Và liệu có “hợp pháp” không khi Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM âm thầm mở “lớp chất lượng cao” với mục đích kéo dần chất lượng đào tạo? Ở đây, TS Thái Bá Cần đã lựa chọn phương án “hợp lý”: Muốn có dịch vụ cao thì phải trả tiền, còn tiền ngân sách chỉ dành cho số đông, cho những người nghèo. Đó cũng là việc dám làm, dám chịu trách nhiệm, một hướng đi “tự chủ” của một trường ĐH hoạt động trong điều kiện còn bị ràng buộc bởi những bất cập của cơ chế.

Tựu trung, trao quyền tự chủ cho các trường ĐH là xu hướng tất yếu, là giải pháp mang tính đột phá vì là “giải pháp của nhiều giải pháp”. Song đó mới chỉ là điều kiện “cần” để nâng cao chất lượng giáo dục ĐH…

(Theo Bích An – Phương Đông - SGGP)

Comment :Mô hình tự chủ trong các trường đại học: Cần nhưng chưa đủ!
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Mô hình tự chủ trong các trường đại học: Cần nhưng chưa đủ! bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mo hinh tu chu trong cac truong dai hoc Can nhung chua du ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Mô hình tự chủ trong các trường đại học: Cần nhưng chưa đủ! ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Giáo Dục
Model autonomy in the university: necessary but not sufficient!
Department of Education, Hanoi, Prime Minister Nguyen Tan Dung , head of government, especially, immediately after, the government, responsible, self-control, modeling, finance, operation mechanism, not enough, school
4/2006, shortly after assume responsibility as head of government, Prime Minister Nguyen Tan Dung has chosen University (University) National City and Hanoi are the first point of inspections - like a message sent - education and training sector create (Education), Special ...
Thí sinh nên chọn trường nào khi biết điểm THPT QG?

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi THPT quốc gia, thí sinh cần lưu ý việc xét tuyển vào các trường đại học.

Đề thi - Đáp án môn Địa lý kỳ thi Quốc gia

Sáng 3/7, các sĩ tử làm bài thi Địa lý, thời gian 180 phút - môn có số lượng thí sinh đứng thứ ba trong số năm môn tự chọn.

Bát nháo tư vấn du học
Bát nháo tư vấn du học

Tại TP Hồ Chí Minh, theo báo cáo của cơ quan chức năng, toàn thành phố hiện có khoảng 1.000 đơn vị tư vấn du học nhưng chỉ có 64 đơn vị được cấp phép.

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ