Mô hình "bán trú dân nuôi": Hạn chế học sinh bỏ học

Cũng là hình thức học nội trú, song với mô hình “bán trú dân nuôi”, mọi chi phí từ ăn, ở, học hành do học sinh tự túc. Đây là cách tập hợp, thu hút học sinh đến trường đang được chính quyền, ngành GD một số địa phương miền núi Tây Bắc thực hiện.

Thầy và trò trường Tiểu học Khao Mang, huyện Mù Cang Chải - Yên Bái.

Trong khi hệ thống trường nội trú hiện có tại các tỉnh miền núi chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu của học sinh miền núi, một mô hình mới xuất hiện: “Bán trú dân nuôi”.

Trường tiểu học Khao Mang, thuộc xã Khao Mang, huyện Mù Cang Chải, thực chất là trường liên cấp I-II vì trường có đủ các lớp từ mẫu giáo đến lớp 9, đào tạo theo mô hình bán trú dân nuôi. Trường có 7 lớp mầm non với 97 cháu; 30 lớp tiểu học với 561 em và 8 lớp THCS với hơn 200 học sinh.

Đa số những học sinh này có nhà cách trường từ 10 - 20 km, phải vượt nhiều đèo, suối rất khó khăn với các em nhỏ. Chưa kể mùa mưa, các con suối thường xuyên có lũ quét.

Ở bán trú thầy cô giáo có thể kiểm tra việc học của các em thường xuyên hơn, nắm được sức học của từng em và có điều kiện giúp đỡ các em. Cô giáo Nguyễn Thị Hoà - Hiệu trưởng trường Khao Mang cho biết:

“Khi về nhà các em không có điều kiện học tập như được ở nội trú do cha mẹ các em còn phải lo miếng cơm manh áo không thể quan tâm đến việc học tập của con em mình. Đây là vấn đề khó khăn nhất”.

Với mô hình bán trú dân nuôi, các em được tập trung ăn, ở và học tại chỗ, được giao lưu, gặp gỡ với bạn bè và thầy cô thường xuyên hơn. Qua đó, các em có cơ hội nói tiếng phổ thông nhiều hơn.

“Đây là một cách luyện nói tốt nhất, bởi vì thực tế cho thấy khi các em không dùng tiếng phổ thông thường xuyên thì sẽ nhanh quên.

Như thế, việc tiếp thu kiến thức của các em cũng bị hạn chế, đồng thời các thầy cô giáo - không phải ngay từ đầu ai cũng biết tiếng dân tộc nên rất khó khăn trong việc truyền thụ và giảng dạy” - Cô giáo Hoà nói.

“Hạn chế tình trạng bỏ học giữa chừng, nhiều cơ hội luyện tiếng phổ thông, không còn những em phải bỏ học vì nhà xa trường, tạo điều kiện tốt hơn cho học sinh vùng cao ... là những ưu điểm mà mô hình bán trú dân nuôi mang lại” - Ông Sùng A Làng, Bí thư Đảng uỷ xã Khao Mang khẳng định.

Em Cứ A Thái - học sinh lớp 7, và em Giàng Thị Giông - học sinh lớp 3, là hai học sinh người dân tộc H’Mông của trường Khao Mang cho biết: “Học bán trú ít về nhà nên không sợ bị bố mẹ bắt bỏ học ở nhà đi làm nương”.

Trường cấp II xã Tà Mít thuộc xã Tà Mít (Than Uyên, Lai Châu) cũng là trường bán trú dân nuôi.

Xã Tà Mít cách trung tâm huyện lỵ Than Uyên gần 40km, trường Tà Mít đóng ở trung tâm xã, có những bản cách xa trường nửa ngày đi bộ, mạng lưới giao thông liên thôn bản rất khó khăn, chủ yếu là đường đèo dốc và sông suối.

Bản Ít Chom cách trung tâm xã hơn 20km, đường vào Ít Chom phải qua sông Nậm Mu và lội ngược con suối Nậm Sỏi qua 50 khúc suối, mất hơn 3 giờ đồng hồ đi bộ.

Theo các lãnh đạo cơ sở, nếu không có hình thức học bán trú dân nuôi thì chắc chắn trẻ em trong độ tuổi đến trường ở Ít Chom cũng như nhiều bản người Dao khác ven con suối Nậm Sỏi sẽ không thể theo học được.

Theo học trường bán trú, các em còn rất nhiều khó khăn, phải tự lập như kiếm củi, nấu cơm, giặt giũ... Có những em lớp 1, lớp 2 phải tự chăm sóc bản thân vì sống xa cha mẹ.

Các thầy cô giáo thì phải làm công tác kiêm nhiệm - vừa giảng dạy, vừa quản lý bán trú. Khó khăn còn nhiều, song mô hình bán trú dân nuôi rõ ràng rất phù hợp với những trường vùng cao, vùng sâu như Khao Mang, Tà Mít.

Đường Thiên Huệ