Lại nóng chuyện “bệnh thành tích và tiêu cực" trong trường học

Các đại biểu trao đổi bên lề hội nghị ở TP.HCM - Ảnh: N.Quang

Khối ĐH - CĐ: Vì sao chậm hưởng ứng?

Trước thực trạng chỉ có khoảng 1/3 các trường ĐH, CĐ, TCCN trên toàn quốc tích cực hưởng ứng và có những hoạt động cụ thể triển khai cuộc vận động, PGS Nguyễn Quang Điển (Phó giám đốc ĐHQG TP.HCM) cho rằng: "Lúc phát động, nhiều cán bộ giảng viên cho rằng cuộc vận động chủ yếu là trong các trường phổ thông và việc chạy theo thành tích ở ĐH, CĐ là không có nên chưa thực sự quan tâm. Thực ra, vẫn còn tình trạng một số giảng viên dễ dãi trong đánh giá học tập (đặc biệt với hệ tại chức, từ xa, cao học...); và dần dần tất cả mới thống nhất là tiêu cực trong ĐH vẫn còn và đồng tình đẩy mạnh cuộc vận động này". GS-TS Trương Đình Kiệt (Phó hiệu trưởng Trường ĐH Y Dược TP.HCM) nhận thiếu sót là chưa tổ chức phát động cuộc vận động "hai không" nhưng cho rằng đây là việc làm thường xuyên của trường từ rất nhiều năm trước.

TS Kiệt cho rằng tuy không nhiều, nhưng vẫn còn những biểu hiện tiêu cực trong trường và nêu một dẫn chứng "nóng hổi": Mới chiều 10.1, một số học viên học cao học bị buộc mua tài liệu tại phòng bộ môn, ai mua thì phải ghi tên lại... để biết ai không mua; vẫn còn tình trạng chạy điểm trong sinh viên (nhất là các sinh viên lớn tuổi). PGS-TS Ngô Hướng (Phó hiệu trưởng Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM) cũng khẳng định không thể không có tiêu cực trong trường, nhưng đã có nhiều biện pháp để ngăn chặn từ 10 năm nay. PGS-TS Thái Bá Cần (Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật) cho rằng ở bậc ĐH cần phải triển khai mạnh việc chống tiêu cực cụ thể ở 2 mặt: trong kiểm tra thi cử trong trường và trong đánh giá của các giảng viên. TS Cần nói: "Trường tôi làm rất nghiêm trong thi cử. Sở dĩ có được sự nghiêm túc này là do trường tổ chức để cho sinh viên cùng tham gia chống tiêu cực thông qua các cuộc đối thoại thường xuyên ở cả cấp khoa và cấp trường suốt 3 năm qua".

So với các cuộc họp trước đây, vấn đề đào tạo của các khối TCCN được bàn luận nhiều trong cuộc giao ban này. Nhiều đại biểu khối TCCN đề nghị công khai thủ tục hành chính trong việc giải quyết của các cơ quan ở Bộ GD-ĐT, tránh gây phiền hà cho các trường. Ông Đỗ Hữu Khoa (Chủ tịch Hội đồng quản trị Trường trung cấp dân lập Công nghệ thông tin Sài Gòn) cho biết đã mời được một số chuyên viên kiểm định nước ngoài và liên kết với nhiều trường dạy nghề để hình thành một hệ thống đánh giá chất lượng trong khối dạy nghề theo những tiêu chí đánh giá khách quan, chú trọng nhiều về kỹ năng cho học viên và đề nghị Vụ Giáo dục chuyên nghiệp của Bộ GD-ĐT hỗ trợ công việc này.

Khánh Hòa: 3 vấn đề nóng

Tại hội nghị tương tự ở Khánh Hòa, gần như xoay quanh ba vấn đề nóng.

1. Dạy thêm, học thêm đã ổn? Theo báo cáo của Bộ GD-ĐT, qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện nhiều tiêu cực trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm học 2005- 2006, tiêu cực trong tuyển sinh, trong việc sử dụng văn bằng... nhưng tiêu cực trong dạy thêm, học thêm thì chưa thấy nêu cụ thể trong báo cáo. Một đại biểu đặt vấn đề: Tiêu cực trong dạy thêm, học thêm là vấn đề bức xúc của toàn xã hội, đã từng được đặt lên bàn nghị sự của Quốc hội. Chúng ta chưa phát hiện được, hay tiêu cực trong dạy thêm, học thêm không còn nữa?

2. Bệnh thành tích xuất phát từ thái độ của Bộ GD-ĐT. Ông Lưu Quốc Thanh, Giám đốc Sở GD-ĐT Khánh Hòa nói: "Tôi đã từng là nạn nhân của bệnh thành tích, bị phê bình, kiểm điểm vì tỷ lệ tốt nghiệp THCS thấp. Bệnh thành tích này có phần trách nhiệm của Bộ GD-ĐT, vì chính Bộ có văn bản chỉ đạo cho phép học sinh tiểu học được thi lại 3 lần, để vớt các em lên lớp". Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh "ngồi nhầm" lớp.

3. Giám sát và kiểm định. Tại hội nghị, nhiều đại biểu cho rằng đi đôi với chống tiêu cực trong giáo dục cần có những giải pháp để phát triển, như: cải tiến việc ra đề thi, coi thi, chấm thi; triển khai cuộc vận động chống tiêu cực trong giáo dục đối với toàn bộ hệ thống chính trị... Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận cho biết: Sắp tới, sẽ triển khai việc giám sát xã hội, trước hết là đối với hoạt động thi cử, sau đó là hoạt động dạy và học. Bên cạnh nhà trường và các cơ quan chức năng, ngành giáo dục sẽ mời đại diện Hội Cựu chiến binh, thanh tra, kiểm tra Đảng, già làng, trưởng bản... tham gia giám sát việc thi cử, giám sát việc đánh giá kết quả học tập. Việc kiểm định giáo dục độc lập cũng sẽ được tiến hành. Cơ quan chức năng của Bộ sẽ cấp giấy chứng nhận cho các đơn vị kiểm định, nhưng hoạt động kiểm định hoàn toàn độc lập với các trường, kể cả với Bộ GD-ĐT. Bộ cũng khuyến khích các tổ chức quốc tế tham gia kiểm định giáo dục ở Việt Nam.

Hội nghị nóng lên khi thạc sĩ Nguyễn Văn Tấn, Giám đốc Sở GD-ĐT Bạc Liêu phát biểu. Ai cũng biết Bạc Liêu đang bị chú ý bởi vụ nâng điểm thi tú tài năm học 2005-2006 với số lượng cực lớn. Ông Tấn với sắc mặt không vui đã thừa nhận: "Kết quả đậu tú tài chung của tỉnh ban đầu chỉ đạt khoảng 55%, thấy thấp quá nên anh em cán bộ trong ngành đã cho nâng điểm 1.700 học sinh nhằm đạt tỷ lệ đỗ gần 80%. Số được nâng điểm gồm 1.300 em THPT, còn lại là bổ túc. 800 trường hợp được nâng điểm có liên quan đến tiêu cực tiền bạc lên hơn 600 triệu đồng. 900 trường hợp còn lại do quen biết. 74 đối tượng liên quan đến vụ án, trong đó cán bộ giáo viên trong ngành là 38. Đến giờ, kết quả điều tra vụ án sắp kết thúc. Tôi xác định rõ các sai phạm. Chúng tôi vi phạm luật chống tham nhũng. Tôi dự hội nghị này với một tâm trạng rất nặng nề. Tôi thành thật xin lỗi Bộ trưởng, xin lỗi đồng nghiệp, xin lỗi Đảng bộ và nhân dân Bạc Liêu. Tôi đã có đơn xin từ chức Ủy viên Ban chấp hành Tỉnh ủy, từ chức giám đốc sở và đang chờ quyết định của cấp trên. Đây là bài học đắt giá của chúng tôi, các địa phương khác nên nhìn vào đây rút kinh nghiệm".

Ông Tấn xuống giọng thật đau đớn. TS Thái Văn Long, Giám đốc Sở GD-ĐT Cà Mau tiếp lời: "Chúng tôi chia sẻ nỗi đau với đồng chí Tấn. Phải chi, cuộc vận động "2 không" triển khai trước kỳ thi tú tài 2005-2006 thì sự việc đau lòng của Bạc Liêu có thể ngăn chặn được. Qua sự việc Bạc Liêu, chúng ta nhận được một bài học rất là quý báu". Giám đốc Sở GD-ĐT Sóc Trăng Trần Việt Hùng nói thẳng: Bạc Liêu bị nạn nhưng chưa chắc chỉ mỗi tỉnh này nâng điểm. Nhiều tỉnh khác chưa bị lộ đó thôi. Chính sự áp đặt tỷ lệ tốt nghiệp mới ra nông nỗi này.

Thạc sĩ Ngô Tấn Lực, Hiệu trưởng Trường ĐH Tiền Giang thì cho rằng tiêu cực của Bạc Liêu không xảy ra ở các hội đồng thi, cũng không xảy ra ở hội đồng chấm mà lại xảy ra ở bộ phận tin học chịu trách nhiệm lên điểm. Tóm lại, những người dính tiêu cực ở phạm vi hẹp nhưng lại là khâu quyết định nên hậu quả là quá lớn.

Giám đốc Sở GD-ĐT Sóc Trăng đã làm không khí hội nghị thêm nhẹ nhõm khi cho biết: "Thời gian gần đây lãnh đạo tỉnh không đe nẹt gì về chuyện tỷ lệ tốt nghiệp đạt không cao. Chính sự cảm thông này đã làm cho chúng tôi an tâm hơn chứ nếu không thì làm sao thực hiện cuộc vận động "2 không", làm sao có kết quả đào tạo thực chất".

N.Q - V.L - Q.M.N