Kiểm tra, đánh giá học sinh: Cũng phải học

Theo Phó GS TS Trần Kiều, một trong những điểm yếu kém nhất của hệ thống giáo dục nước ta là đánh giá năng lực của người học. Để đánh giá học sinh, giáo viên gần như chỉ dùng một phương pháp: ra đề kiểm tra.

Với đa số giáo viên, việc ra đề kiểm tra cho học sinh chỉ đơn giản là có điểm số ghi vào sổ điểm. Nhưng theo xu thế quốc tế hiện nay, ra đề kiểm tra chỉ là một trong những phương pháp đánh giá mà thông qua đó chất lượng hoạt động dạy học được nâng cao.

Giáo sư A.J. Nitko đang phổ biến về xu hướng đánh giá kiểm tra mới cho các học viên lớp tập huấn của Bộ GD&ĐT Ảnh: Quý Hiên

Đó là một chân lý được nhiều thầy cô giáo “vỡ” ra sau những đợt tham gia lớp tập huấn “Đổi mới công tác đánh giá chất lượng học tập của học sinh” (Dự án THCS II, Bộ GD&ĐT tổ chức).

Trước khi là giáo viên, họ đều đã được đào tạo cơ bản ở các trường ĐH, CĐ Sư phạm. Hiện nay, phần lớn trong số họ đang tham gia quản lý.

Vậy nhưng, lần đầu họ được biết những điều đại loại như, một đề thi phải đạt được những tiêu chí nào mới đảm bảo căn cứ khoa học, ý nghĩa của điểm số…

Theo Phó giáo sư Tiến sĩ Trần Kiều, một trong những điểm yếu kém nhất của hệ thống giáo dục nước ta là đánh giá các loại năng lực của người học. Từ mấy chục năm nay, quan niệm, hiểu biết, cách làm đánh giá của cán bộ quản lý giáo dục cũng như các giáo viên ít thay đổi, còn thiên về kinh nghiệm.

Để đánh giá học sinh, giáo viên gần như chỉ dùng một phương pháp: ra đề kiểm tra. Đã vậy, cách ra đề kiểm tra còn phiến diện, đơn điệu, thiếu cơ sở khoa học. Kết quả đánh giá còn nhiều sai số hệ thống.

Kiểm tra không chỉ là để cho điểm

Kiểm tra đánh giá học sinh là hoạt động bắt buộc và quen thuộc đối với tất cả giáo viên đứng lớp. Nhưng phần lớn các giáo viên đều quan niệm, việc ra đề kiểm tra cho học sinh đơn giản là có điểm số ghi vào sổ điểm. Từ đó, có căn cứ để cuối học kỳ, cuối năm đánh giá học sinh. Còn các cán bộ quản lý giáo dục thì cho rằng, đó là công việc của giáo viên chứ không phải của hiệu trưởng.

Theo Giáo sư Anthony J.Nitko (Đại học Arizona, USA) - chuyên gia của Dự án THCS II, xu hướng quốc tế hiện nay xem mục đích chính của việc đánh giá là nâng cao chất lượng học tập của học sinh.

Để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, giáo viên phải xem đánh giá là quá trình và là một phần không thể thiếu trong hoạt động giảng dạy của mình.

Mặt khác, kiểm tra, đánh giá không còn hoạt động của riêng giáo viên mà phải là của hiệu trưởng các trường học. Hiệu trưởng sử dụng việc đánh giá thường xuyên (không chỉ thông qua các bài kiểm tra) để hướng dẫn học sinh học tập, giáo viên giảng dạy và giám sát, nâng cao chất lượng trường học.

Nhiều cán bộ quản lý cho rằng, áp dụng xu hướng quốc tế trong kiểm tra đánh giá là một khó khăn với các trường học ở ta hiện nay. Trước hết là về nhận thức của giáo viên cũng như cán bộ quản lý về tầm quan trọng của đánh giá.

Bên cạnh đó, năng lực của đa số giáo viên nhìn chung còn hạn chế, khó ra được những đề kiểm tra có căn cứ khoa học. Hơn nữa, điều kiện làm việc của giáo viên còn khó khăn. Mỗi giáo viên phải đảm đương một khối lượng công việc lớn.

Sỹ số mỗi lớp học lại đông. Vì thế, giáo viên không có thời gian để đầu tư cho hoạt động kiểm tra, đánh giá. Còn hiệu trưởng thì bị sức ép bởi nhiều công việc “không tên” nên cũng không ôm xuể cả việc đánh giá.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng đồng ý rằng, khó khăn thì phải khắc phục. Vấn đề ở chỗ, giá như các giáo viên và cán bộ quản lý đều nhận thức được sự cần thiết phải học cách kiểm tra đánh giá học sinh!

Quý Hiên