Giáo dục trong nền kinh tế thị trường

Giao duc trong nen kinh te thi truong
Một lớp học đào tạo về công nghệ thông tin với chất lượng cao tại Trung tâm Tin học ĐH Khoa học tự nhiên thì học phí cũng được thu cao (ảnh: Đ.N.T)
Nền kinh tế Việt Nam hiện nay đã được chính thức thừa nhận là kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa. Hơn nữa, kinh tế Việt Nam còn là một bộ phận của nền kinh tế thế giới đang được toàn cầu hóa. Vấn đề là trong nền kinh tế hàng hóa toàn cầu này, ngành giáo dục có làm ra hàng hóa hay không? Nếu bán hàng giáo dục thì là bán cái gì ? Và ở Việt Nam, dịch vụ giáo dục có mua và bán được không ?

Theo thiển ý của tôi, "hàng hóa" giáo dục có 2 loại:

- Hàng hóa thể hiện dưới dạng sách, chương trình đào tạo, giáo trình, các thiết bị giáo dục, các phần mềm, các kinh nghiệm quản lý được đem ra trao đổi trên thị trường (kiểm tra đánh giá trình độ người học, đánh giá trình độ quản lý; các hội thảo...).

- Hàng hóa thể hiện dưới dạng sức lao động của người đứng lớp và người quản lý giáo dục. Sức lao động của người dạy học và người quản lý giáo dục, kỹ năng, tài nghệ của họ có tác dụng chuyển kiến thức từ bên ngoài vào bên trong của người mua dịch vụ giáo dục. Không có tác động này của sức lao động của người dạy học và người quản lý giáo dục thì người học khó mà làm chủ được kiến thức, rất khó tiến bộ. Xin lưu ý là chẳng ai cảm thấy bị xúc phạm, ngược lại là đằng khác, khi thừa nhận mình đang sống bằng sức lao động của chính mình, tuy nhiên do thói quen nên một số người, đặc biệt là giới trí thức, lại không chịu thuật ngữ bán sức lao động.

Năm 1997, tổng giá trị xuất khẩu giáo dục của Mỹ gồm 11,6 tỉ USD từ sách vở và các phụ kiện, 4,8 tỉ USD công nghệ và 3 tỉ USD về trắc nghiệm khách quan và soạn trắc nghiệm khách quan.

Hàng hóa trong giáo dục chịu sự chi phối của cái gì ? Cũng giống như mọi hàng hóa khác trong nền kinh tế thị trường (xin lưu ý thị trường đã toàn cầu hóa), dịch vụ giáo dục cũng:

- Chịu sự chi phối của các quy luật của thị trường như quy luật giá trị, cạnh tranh và cung cầu: Hãy xem khi các môn toán, lý, hóa, tiếng Anh là những môn được các khoa, các ngành, các trường đại học chọn làm môn thi nhiều nhất thì "tự nhiên" sách các môn này bán chạy, thầy dạy các môn này được trọng vọng hơn. Giả sử, do một yêu cầu nào đó của xã hội mà môn nhạc hay môn võ trở thành môn thi chủ yếu vào đại học thì chắc chắn sách vở nhạc và võ, thầy dạy nhạc hay võ sẽ lên ngôi ngay. Ngày xưa, tiếng Nga có "đầu ra" nên thầy tiếng Nga được ưa chuộng, khi cái ưu thế ấy mất đi thì thầy tiếng Nga lần lượt phải chuyển nghề, chuyển môn.

- Có hàng giả: Bán hàng giả trong giáo dục là gì ? Đó là cũng làm ra vẻ dạy học nhưng dạy không hết "chữ" tại lớp, để dành chữ - hàng thật - bán tại nhà ! Đó là cũng mang nhãn, mác tiến sĩ này, giáo sư nọ nhưng bài giảng chẳng có nội dung gì xứng đáng với tiếng tăm, trình độ! Đó là học giả mà có bằng thật, hoặc chẳng học gì mà vẫn có bằng,... Chính nạn hàng giả này trong giáo dục khiến dư luận xã hội lên án gay gắt khiến ta phải e dè trước cụm từ "thương mại hóa giáo dục", khiến ta phải đi tranh cãi, biện luận về tính đặc biệt của dịch vụ giáo dục, về giáo dục trong nền kinh tế thị trường... Nhưng liệu có phải vì trên thị trường có dược phẩm giả, dược phẩm dỏm mà ta phủ nhận luôn sự thật ngành dược là một ngành kinh doanh?

Dù trên thị trường đang tồn tại vô vàn hàng giả, hàng dỏm, không ai lại đi phủ nhận tính thị trường trong nền kinh tế. Vậy hà tất phải chối bỏ hay né tránh tính thương mại trong giáo dục, xem đó là sự xúc phạm nghề nghiệp cao quý. Mua bán chân chính, trung thực, thương mại đúng kiểu trong giáo dục - điều này tốt lắm chứ. Cớ gì vì ba cái hàng giả mà phủ nhận bản chất tốt đẹp của thương mại trong giáo dục? Có người lại ngại rằng nếu công nhận tính thương mại trong giáo dục thì người nghèo làm sao đủ tiền mua hàng hóa của giáo dục, điều này sẽ dẫn tới nới rộng khoảng cách về hưởng thụ giáo dục giữa các tầng lớp dân cư. Xin thưa là kinh tế thị trường cũng đặt người nghèo vào nhiều tình huống bất lợi khác khi mua bán nhà cửa, khi bị bệnh, khi cần hưởng thụ các nhu cầu văn hóa tinh thần khác vậy. Nhưng đây là bài toán về quản lý xã hội. Một Nhà nước đã dám chấp nhận nền kinh tế thị trường thì phải lo cho dân nghèo bằng những chính sách đặc biệt khác như cho vay ưu đãi, trợ giá, bảo hiểm y tế cho người nghèo, miễn viện phí, đánh thuế cao vào người giàu. Cũng cần làm như vậy trong lĩnh vực giáo dục thay vì cố tách ngành giáo dục khỏi thị trường để tránh cho nó khỏi bị thương mại hóa.

TS Hồ Thiệu Hùng

Ủy ban Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội làm việc với Sở GD-ĐT TP.HCM:

Sao phải tồn tại hai mô hình công lập-bán công?

Sáng 11/1, đoàn giám sát của Ủy ban (UB) Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã có buổi làm việc với Sở GD-ĐT TP.HCM. Bà Trần Thị Tâm Đan, Chủ nhiệm UB, và đa số các đại biểu trong đoàn đều đồng tình với thành tựu của ngành nhưng cho rằng báo cáo tổng kết tình hình trong những năm qua còn chung chung, chưa bật được hướng giải quyết những khó khăn tồn tại. Các đại biểu quan tâm đến thực trạng bậc mầm non, học phí các chương trình tăng cường và chính sách chuyển đổi mô hình trường công lập-bán công... Trả lời đoàn giám sát, bà Lê Thị Hồng Liên (Phó giám đốc Sở GD-ĐT) cho biết: "Theo kế hoạch đến năm 2010, TP phải đảm bảo 50% trường mầm non đạt chuẩn quốc gia. Nhưng do khó khăn trong tiêu chí đánh giá diện tích đất sinh hoạt tính trên đầu học sinh nên cho đến nay TP mới có 4% trường đạt chuẩn. Hiện TP còn 3 phường "trắng mầm non" là một trong những điều kiện cho hiện trạng hơn 400 cơ sở nuôi dạy trẻ không có giấy phép hoạt động tràn lan, nhưng các cơ sở này lại đáp ứng nhu cầu của đối tượng dân cư nghèo, phụ huynh đóng tiền học từng ngày, cho dù đã thông báo những cơ sở đó không đủ an toàn cho sự phát triển của trẻ. Để chấm dứt tình trạng này, chúng tôi trực tiếp cùng các đơn vị quận, huyện nâng cao các cơ sở nuôi dạy trẻ này đạt tiêu chuẩn tối thiểu, tập huấn kỹ năng cho các cô bảo mẫu. Cơ sở nào không đạt sẽ cưỡng chế chấm dứt hoạt động". Kết thúc buổi làm việc, bà Trần Thị Tâm Đan bức xúc đề nghị tất cả các khoản thu cho các chương trình học nên gộp lại thành một khoản tạo tâm lý ổn định cho phụ huynh. Bà cũng đặt vấn đề: "Nếu như áp dụng Nghị định 10 cho các cơ sở giáo dục, nâng cao quyền tự chủ trong hoạt động tài chính, thì với cơ sở vật chất Nhà nước đầu tư, các trường tự hạch toán thu chi thì cớ sao phải tồn tại 2 mô hình công lập và bán công?".

Bích Thanh

Chủ trương còn bỏ ngỏ

Cách đây một tháng, vấn đề "Giáo dục có phải là hàng hóa?" đã được đem ra thảo luận ở một tọa đàm khoa học do Ban Khoa giáo trung ương tổ chức tại Hà Nội. Tuy chưa thể đi đến một kết luận gì rõ nét nhưng lần ấy vấn đề đã được xới lên, gây được nhiều chú ý trong dư luận. Vấn đề trên lại được Viện Nghiên cứu giáo dục (Trường ĐH Sư phạm TP Hồ Chí Minh) tiếp tục đưa ra tại buổi tọa đàm "Giáo dục trong kinh tế thị trường".

Ngay trong lời đề dẫn, GS Viện trưởng Lê Ngọc Trà đã xác định đây không phải là một cuộc hội thảo mà chỉ là một cuộc tọa đàm; có điều đây không phải là một cuộc tọa đàm thân mật vì vấn đề đặt ra rất nghiêm chỉnh, cần được mổ xẻ dưới nhiều góc cạnh để tìm ra những bước đi đúng đắn trong khi chưa có một công trình nghiên cứu nào mang tính chuyên nghiệp.

Do vấn đề "hàng hóa" được dư luận hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau nên GS Phạm Phụ (Ủy viên Hội đồng quốc gia giáo dục, ĐH Bách khoa TP.HCM) đã khởi đầu cuộc tọa đàm bằng lời kêu gọi "phải hiểu thế nào là hàng hóa, mới bàn về việc giáo dục có phải là hàng hóa không?". GS Dương Thiệu Tống cho rằng trong lúc này nước ta nên đi sâu vào việc tìm ra những giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn việc biến giáo dục thành một hoạt động quá thiên về kinh doanh, gây khó khăn cho không ít người hiếu học.

Một nhà giáo lão thành là GS Hoàng Như Mai - Hiệu trưởng Trường THPT tư thục Trương Vĩnh Ký, TP.HCM, cũng chỉ "đụng nhẹ" đến từ hàng hóa và nói ngay những kinh nghiệm của trường mình đang phụ trách. GS Mai nói: "Trong nền kinh tế thị trường, nếu không cho mở trường tư và trường dân lập thì lấy chỗ đâu cho học sinh học. Thu tiền học sinh thì chẳng có gì xấu cả, vấn đề là sử dụng đồng tiền đóng góp đó sao cho xứng đáng, đào tạo ra được những công dân tốt cho xã hội. Trường Trương Vĩnh Ký chẳng hạn, nếu không có tiền thì làm sao có sân vận động, có bể bơi ngay trong khuôn viên trường...". GS Trần Hồng Quân - Chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập, đồng tình: "Mặt tích cực của kinh tế thị trường là rất lớn, chính khi thị trường hóa giáo dục thì Nhà nước mới đủ sức lo cho các trường trọng điểm, các đối tượng chính sách. Trước mắt có thể có một số trường dân lập còn có khó khăn, chưa có uy tín cao với xã hội nhưng trong thế cạnh tranh sẽ xuất hiện nhiều trường dân lập và tư thục tốt hơn nhiều". GS Lương Ngọc Toản đề nghị hình thành những trường có dịch vụ cao cấp và nói: "Nếu cứ khư khư bắt tất cả con trẻ phải học với điều kiện hoàn toàn như nhau thì chúng ta có thể sẽ mất mát nhiều khi người có tiền cho con đi du học hết. Phải mở cửa cho các nhà đầu tư xây dựng các trường học thật tốt để không chỉ níu học sinh, sinh viên ở lại học ngay trên quê nhà mà còn tiến đến việc hấp dẫn sinh viên các nước đến du học tại VN". Xem vậy thì chuyện giáo dục và thị trường chắc chắn còn cần được mổ xẻ nhiều hơn nữa mới "ngộ" ra được !

Nhựt Quang

Việt Báo

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Còn nhiều băn khoăn trước kỳ thi THPT quốc gia

Sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) công bố Dự thảo Quy chế kỳ thi THPT quốc gia và tuyển sinh đại học cao đẳng năm 2015, nhiều thí sinh và giáo viên vẫn còn nhiều băn khoăn trước một kỳ thi sắp tới.

Mê hoặc vì mức lương khủng khi du học Nhật Bản

 Trong khi công ty tư vấn khẳng định thu nhập có được từ việc làm thêm sẽ trang trải toàn bộ chi phí học tập và sinh hoạt ở Nhật Bản thì Bộ GD-ĐT tuyên bố ngược lại.

Băn khoăn việc mở rộng thang điểm

Còn ít ngày nữa, Bộ Giáo dục và Ðào tạo (GD và ÐT) sẽ công bố chính thức Quy chế tổ chức kỳ thi THPT quốc gia. Quy chế này quy định cụ thể về tổ chức kỳ thi và xét công nhận tốt nghiệp THPT. Sau khi dự thảo quy chế được thông báo rộng rãi, nhiều chuyên gia, nhà giáo, nhà khoa học đã có những ý kiến đóng góp tâm huyết.

Nhận xét tin Giáo dục trong nền kinh tế thị trường

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Giáo dục trong nền kinh tế thị trường bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Giao duc trong nen kinh te thi truong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Giáo dục trong nền kinh tế thị trường ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Education in the market economy
Department of Education, market oriented, socialist-oriented, market economy, commodity economy, Vietnam's economy, management education, the world economy, labor, globalization, private schools, managers, issues, services, public

Vietnam economy has now been officially recognized as a market economy a socialist orientation. Moreover, Vietnam's economy is also part of the world economy is being globalized. The problem is that the entire economy of goods ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Giáo Dục


  • Thoi su 24h2901 Vu trom xang may bay cuc lon
    Thời sự 24h(29/01): Vụ trộm xăng máy bay cực lớn

    'Trực thăng chao đảo rồi chúi xuống đất'; Bắt băng trộm xăng máy bay cực lớn ở TP.HCM; 20 xác linh trưởng khô bốc mùi trên xe khách; Lời khai rúng động của học sinh giết nam ca sĩ; Trung úy cảnh sát bị nghi phạm buôn ma túy bắn chết... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 29/1.

  • Thoi su 24h2801 Roi may bay 4 phi cong hy sinh
    Thời sự 24h(28/01): Rơi máy bay, 4 phi công hy sinh

    22 người vào quy hoạch Bộ Chính trị, Ban Bí thư; Trực thăng rơi ở TP.HCM, 4 phi công hy sinh; Bắt nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Hung thủ 15 tuổi giết hại nam ca sĩ ở Sài Gòn; Bắt lô ma túy 20 tỷ ở sân bay...

  • Thoi su 24h2701 Nam ca si bi sat hai da man
    Thời sự 24h(27/01): Nam ca sĩ bị sát hại dã man

    Xe cứu thương bỏ mặc thai phụ tử vong giữa đường?; Nam ca sĩ tử vong trong tình trạng khỏa thân; Vụ biệt thự trong rừng Hải Vân: Tướng công an xin lỗi; Mỹ Tâm nói gì về "người tình tin đồn" 70 tuổi?...

  • Thoi su 24h2601 Vu no rung dong ca pho
    Thời sự 24h(26/01): Vụ nổ rúng động cả phố

    Đà Nẵng có tân Chủ tịch UBND TP; "Nói không với nằm ghép: Dân lo bị xuất viện sớm; Nghệ An: Phát hiện xác hổ 140kg đang ướp lạnh; Không khởi tố vụ tai nạn thảm khốc 9 người chết; Bắt gần nửa tấn lòng thối đang trên đường tiêu thụ; Cựu phi công Việt Nam nói thật chuyện lương thưởng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/1.

  • Thoi su tuan qua Dai hy thanh dai tang sau tai nan
    Thời sự tuần qua: Đại hỷ thành đại tang sau tai nạn

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Cục trưởng Cục Đường sắt chết trong phòng làm việc; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Xăng giảm tới 1.900 đồng/lít...

  • Benh vien cam ket khong nam ghep
    Bệnh viện cam kết không nằm ghép

    Lần đầu tiên 13 bệnh viện trung ương ký cam kết chấm dứt tình trạng bệnh nhân nằm ghép, đảm bảo 1 bệnh nhân/giường bệnh. Tuy nhiên xung quanh cam kết này vẫn còn nhiều băn khoăn.

  • Tao My gay chet nguoi da ve Viet Nam
    Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?

    Loại vi khuẩn nguy hiểm nhiễm trong táo Mỹ có thể nhiễm trong nhiều loại thực phẩm quan trọng thường xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày. ------------ Xem thêm: Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?, http://vietbao.vn/tp/Tao-My-gay-chet-nguoi-da-ve-Viet-Nam/7063625/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tinh hinh buon lau dien bien phuc tap
    Tình hình buôn lậu diễn biến phức tạp

    Thời điểm gần Tết Nguyên đán hàng năm luôn là thời điểm nhạy cảm, cao điểm của nạn buôn lậu

  • Danh hai Thuy Nga to chong no nan lua gat
    Danh hài Thúy Nga tố chồng nợ nần, lừa gạt

    Mấy ngày vừa qua, những trang nhật ký của danh hài Thúy Nga chia sẻ chuyện cô bị “chồng hờ” lừa lấy 350.000 USD rồi bỏ trốn và lấy danh nghĩa của cô để lừa đảo rất nhiều người đã làm dấy lên rất nhiều luồng ý kiến. Giới..

  • Thong diep Lien bang My nam 2015
    Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015

    Tổng thống Mỹ nói về trang hoàng kim mới của lịch sử nước Mỹ nơi họ sẽ cùng đồng minh sống vững mạnh. Và Nga sẽ lụi tàn trong sự cô lập? ------------ Xem thêm: Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015, http://vietbao.vn/tp/Thong-diep-Lien-bang-My-nam-2015/7048259/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn