Giáo dục trong nền kinh tế thị trường

Giao duc trong nen kinh te thi truong
Một lớp học đào tạo về công nghệ thông tin với chất lượng cao tại Trung tâm Tin học ĐH Khoa học tự nhiên thì học phí cũng được thu cao (ảnh: Đ.N.T)
Nền kinh tế Việt Nam hiện nay đã được chính thức thừa nhận là kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa. Hơn nữa, kinh tế Việt Nam còn là một bộ phận của nền kinh tế thế giới đang được toàn cầu hóa. Vấn đề là trong nền kinh tế hàng hóa toàn cầu này, ngành giáo dục có làm ra hàng hóa hay không? Nếu bán hàng giáo dục thì là bán cái gì ? Và ở Việt Nam, dịch vụ giáo dục có mua và bán được không ?

Theo thiển ý của tôi, "hàng hóa" giáo dục có 2 loại:

- Hàng hóa thể hiện dưới dạng sách, chương trình đào tạo, giáo trình, các thiết bị giáo dục, các phần mềm, các kinh nghiệm quản lý được đem ra trao đổi trên thị trường (kiểm tra đánh giá trình độ người học, đánh giá trình độ quản lý; các hội thảo...).

- Hàng hóa thể hiện dưới dạng sức lao động của người đứng lớp và người quản lý giáo dục. Sức lao động của người dạy học và người quản lý giáo dục, kỹ năng, tài nghệ của họ có tác dụng chuyển kiến thức từ bên ngoài vào bên trong của người mua dịch vụ giáo dục. Không có tác động này của sức lao động của người dạy học và người quản lý giáo dục thì người học khó mà làm chủ được kiến thức, rất khó tiến bộ. Xin lưu ý là chẳng ai cảm thấy bị xúc phạm, ngược lại là đằng khác, khi thừa nhận mình đang sống bằng sức lao động của chính mình, tuy nhiên do thói quen nên một số người, đặc biệt là giới trí thức, lại không chịu thuật ngữ bán sức lao động.

Năm 1997, tổng giá trị xuất khẩu giáo dục của Mỹ gồm 11,6 tỉ USD từ sách vở và các phụ kiện, 4,8 tỉ USD công nghệ và 3 tỉ USD về trắc nghiệm khách quan và soạn trắc nghiệm khách quan.

Hàng hóa trong giáo dục chịu sự chi phối của cái gì ? Cũng giống như mọi hàng hóa khác trong nền kinh tế thị trường (xin lưu ý thị trường đã toàn cầu hóa), dịch vụ giáo dục cũng:

- Chịu sự chi phối của các quy luật của thị trường như quy luật giá trị, cạnh tranh và cung cầu: Hãy xem khi các môn toán, lý, hóa, tiếng Anh là những môn được các khoa, các ngành, các trường đại học chọn làm môn thi nhiều nhất thì "tự nhiên" sách các môn này bán chạy, thầy dạy các môn này được trọng vọng hơn. Giả sử, do một yêu cầu nào đó của xã hội mà môn nhạc hay môn võ trở thành môn thi chủ yếu vào đại học thì chắc chắn sách vở nhạc và võ, thầy dạy nhạc hay võ sẽ lên ngôi ngay. Ngày xưa, tiếng Nga có "đầu ra" nên thầy tiếng Nga được ưa chuộng, khi cái ưu thế ấy mất đi thì thầy tiếng Nga lần lượt phải chuyển nghề, chuyển môn.

- Có hàng giả: Bán hàng giả trong giáo dục là gì ? Đó là cũng làm ra vẻ dạy học nhưng dạy không hết "chữ" tại lớp, để dành chữ - hàng thật - bán tại nhà ! Đó là cũng mang nhãn, mác tiến sĩ này, giáo sư nọ nhưng bài giảng chẳng có nội dung gì xứng đáng với tiếng tăm, trình độ! Đó là học giả mà có bằng thật, hoặc chẳng học gì mà vẫn có bằng,... Chính nạn hàng giả này trong giáo dục khiến dư luận xã hội lên án gay gắt khiến ta phải e dè trước cụm từ "thương mại hóa giáo dục", khiến ta phải đi tranh cãi, biện luận về tính đặc biệt của dịch vụ giáo dục, về giáo dục trong nền kinh tế thị trường... Nhưng liệu có phải vì trên thị trường có dược phẩm giả, dược phẩm dỏm mà ta phủ nhận luôn sự thật ngành dược là một ngành kinh doanh?

Dù trên thị trường đang tồn tại vô vàn hàng giả, hàng dỏm, không ai lại đi phủ nhận tính thị trường trong nền kinh tế. Vậy hà tất phải chối bỏ hay né tránh tính thương mại trong giáo dục, xem đó là sự xúc phạm nghề nghiệp cao quý. Mua bán chân chính, trung thực, thương mại đúng kiểu trong giáo dục - điều này tốt lắm chứ. Cớ gì vì ba cái hàng giả mà phủ nhận bản chất tốt đẹp của thương mại trong giáo dục? Có người lại ngại rằng nếu công nhận tính thương mại trong giáo dục thì người nghèo làm sao đủ tiền mua hàng hóa của giáo dục, điều này sẽ dẫn tới nới rộng khoảng cách về hưởng thụ giáo dục giữa các tầng lớp dân cư. Xin thưa là kinh tế thị trường cũng đặt người nghèo vào nhiều tình huống bất lợi khác khi mua bán nhà cửa, khi bị bệnh, khi cần hưởng thụ các nhu cầu văn hóa tinh thần khác vậy. Nhưng đây là bài toán về quản lý xã hội. Một Nhà nước đã dám chấp nhận nền kinh tế thị trường thì phải lo cho dân nghèo bằng những chính sách đặc biệt khác như cho vay ưu đãi, trợ giá, bảo hiểm y tế cho người nghèo, miễn viện phí, đánh thuế cao vào người giàu. Cũng cần làm như vậy trong lĩnh vực giáo dục thay vì cố tách ngành giáo dục khỏi thị trường để tránh cho nó khỏi bị thương mại hóa.

TS Hồ Thiệu Hùng

Ủy ban Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội làm việc với Sở GD-ĐT TP.HCM:

Sao phải tồn tại hai mô hình công lập-bán công?

Sáng 11/1, đoàn giám sát của Ủy ban (UB) Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã có buổi làm việc với Sở GD-ĐT TP.HCM. Bà Trần Thị Tâm Đan, Chủ nhiệm UB, và đa số các đại biểu trong đoàn đều đồng tình với thành tựu của ngành nhưng cho rằng báo cáo tổng kết tình hình trong những năm qua còn chung chung, chưa bật được hướng giải quyết những khó khăn tồn tại. Các đại biểu quan tâm đến thực trạng bậc mầm non, học phí các chương trình tăng cường và chính sách chuyển đổi mô hình trường công lập-bán công... Trả lời đoàn giám sát, bà Lê Thị Hồng Liên (Phó giám đốc Sở GD-ĐT) cho biết: "Theo kế hoạch đến năm 2010, TP phải đảm bảo 50% trường mầm non đạt chuẩn quốc gia. Nhưng do khó khăn trong tiêu chí đánh giá diện tích đất sinh hoạt tính trên đầu học sinh nên cho đến nay TP mới có 4% trường đạt chuẩn. Hiện TP còn 3 phường "trắng mầm non" là một trong những điều kiện cho hiện trạng hơn 400 cơ sở nuôi dạy trẻ không có giấy phép hoạt động tràn lan, nhưng các cơ sở này lại đáp ứng nhu cầu của đối tượng dân cư nghèo, phụ huynh đóng tiền học từng ngày, cho dù đã thông báo những cơ sở đó không đủ an toàn cho sự phát triển của trẻ. Để chấm dứt tình trạng này, chúng tôi trực tiếp cùng các đơn vị quận, huyện nâng cao các cơ sở nuôi dạy trẻ này đạt tiêu chuẩn tối thiểu, tập huấn kỹ năng cho các cô bảo mẫu. Cơ sở nào không đạt sẽ cưỡng chế chấm dứt hoạt động". Kết thúc buổi làm việc, bà Trần Thị Tâm Đan bức xúc đề nghị tất cả các khoản thu cho các chương trình học nên gộp lại thành một khoản tạo tâm lý ổn định cho phụ huynh. Bà cũng đặt vấn đề: "Nếu như áp dụng Nghị định 10 cho các cơ sở giáo dục, nâng cao quyền tự chủ trong hoạt động tài chính, thì với cơ sở vật chất Nhà nước đầu tư, các trường tự hạch toán thu chi thì cớ sao phải tồn tại 2 mô hình công lập và bán công?".

Bích Thanh

Chủ trương còn bỏ ngỏ

Cách đây một tháng, vấn đề "Giáo dục có phải là hàng hóa?" đã được đem ra thảo luận ở một tọa đàm khoa học do Ban Khoa giáo trung ương tổ chức tại Hà Nội. Tuy chưa thể đi đến một kết luận gì rõ nét nhưng lần ấy vấn đề đã được xới lên, gây được nhiều chú ý trong dư luận. Vấn đề trên lại được Viện Nghiên cứu giáo dục (Trường ĐH Sư phạm TP Hồ Chí Minh) tiếp tục đưa ra tại buổi tọa đàm "Giáo dục trong kinh tế thị trường".

Ngay trong lời đề dẫn, GS Viện trưởng Lê Ngọc Trà đã xác định đây không phải là một cuộc hội thảo mà chỉ là một cuộc tọa đàm; có điều đây không phải là một cuộc tọa đàm thân mật vì vấn đề đặt ra rất nghiêm chỉnh, cần được mổ xẻ dưới nhiều góc cạnh để tìm ra những bước đi đúng đắn trong khi chưa có một công trình nghiên cứu nào mang tính chuyên nghiệp.

Do vấn đề "hàng hóa" được dư luận hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau nên GS Phạm Phụ (Ủy viên Hội đồng quốc gia giáo dục, ĐH Bách khoa TP.HCM) đã khởi đầu cuộc tọa đàm bằng lời kêu gọi "phải hiểu thế nào là hàng hóa, mới bàn về việc giáo dục có phải là hàng hóa không?". GS Dương Thiệu Tống cho rằng trong lúc này nước ta nên đi sâu vào việc tìm ra những giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn việc biến giáo dục thành một hoạt động quá thiên về kinh doanh, gây khó khăn cho không ít người hiếu học.

Một nhà giáo lão thành là GS Hoàng Như Mai - Hiệu trưởng Trường THPT tư thục Trương Vĩnh Ký, TP.HCM, cũng chỉ "đụng nhẹ" đến từ hàng hóa và nói ngay những kinh nghiệm của trường mình đang phụ trách. GS Mai nói: "Trong nền kinh tế thị trường, nếu không cho mở trường tư và trường dân lập thì lấy chỗ đâu cho học sinh học. Thu tiền học sinh thì chẳng có gì xấu cả, vấn đề là sử dụng đồng tiền đóng góp đó sao cho xứng đáng, đào tạo ra được những công dân tốt cho xã hội. Trường Trương Vĩnh Ký chẳng hạn, nếu không có tiền thì làm sao có sân vận động, có bể bơi ngay trong khuôn viên trường...". GS Trần Hồng Quân - Chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập, đồng tình: "Mặt tích cực của kinh tế thị trường là rất lớn, chính khi thị trường hóa giáo dục thì Nhà nước mới đủ sức lo cho các trường trọng điểm, các đối tượng chính sách. Trước mắt có thể có một số trường dân lập còn có khó khăn, chưa có uy tín cao với xã hội nhưng trong thế cạnh tranh sẽ xuất hiện nhiều trường dân lập và tư thục tốt hơn nhiều". GS Lương Ngọc Toản đề nghị hình thành những trường có dịch vụ cao cấp và nói: "Nếu cứ khư khư bắt tất cả con trẻ phải học với điều kiện hoàn toàn như nhau thì chúng ta có thể sẽ mất mát nhiều khi người có tiền cho con đi du học hết. Phải mở cửa cho các nhà đầu tư xây dựng các trường học thật tốt để không chỉ níu học sinh, sinh viên ở lại học ngay trên quê nhà mà còn tiến đến việc hấp dẫn sinh viên các nước đến du học tại VN". Xem vậy thì chuyện giáo dục và thị trường chắc chắn còn cần được mổ xẻ nhiều hơn nữa mới "ngộ" ra được !

Nhựt Quang

Việt Báo

Video nổi bật

Vĩnh Phúc: Trường Hoa Hồng không nhận con em thu nhập thấp
00:00 / --:--

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Tại sao học sinh không thích học sử?

Chuyện lớp trẻ ngày nay ít quan tâm tới lịch sử nước nhà, học sinh không thích học sử từ lâu đã là vấn đề nhức nhối không chỉ đối với những nhà giáo dục mà còn là nỗi lo chung của những người nặng lòng với tương lai quốc gia, dân tộc.

Sách giáo khoa “bất cần” ngữ pháp?

Những sai sót trong cách viết, nói của không ít người trong xã hội hiện nay; thực sự đã trở nên đáng báo động. Có những diễn đàn dành cho toàn những bà mẹ mê nấu nướng, mê trang trí nhà cửa, cũng đều là những người có trình độ, nhưng lỗi chính tả thì khiến người đọc như nhai sạn khi xem “Tháng riêng mà tháng ăn chơi, em định chốn cả tháng…”.

Lớp trưởng hay chủ tịch: Vấn đề không phải ở tên gọi

TS. Vũ Thu Hương: Khi các cháu đã ứng cử các chức danh chủ tịch, phó chủ tịch thì các cháu phải thể hiện mình để “có điểm” trong mắt của các bạn.

Nhận xét tin Giáo dục trong nền kinh tế thị trường

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Giáo dục trong nền kinh tế thị trường bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Giao duc trong nen kinh te thi truong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Giáo dục trong nền kinh tế thị trường ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Education in the market economy
Department of Education, market oriented, socialist-oriented, market economy, commodity economy, Vietnam's economy, management education, the world economy, labor, globalization, private schools, managers, issues, services, public

Vietnam economy has now been officially recognized as a market economy a socialist orientation. Moreover, Vietnam's economy is also part of the world economy is being globalized. The problem is that the entire economy of goods ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Giáo Dục


  • Thoi su 24h277 QN ngap nang sau tran mua lich su
    Thời sự 24h(27/7): QN ngập nặng sau trận mưa lịch sử

    Quảng Ninh ngập nặng sau trận mưa lịch sử; Biểu tượng sexy nhất của điện ảnh Việt thập niên 90; Vì sao hàng xóm không mua 'bức tường 1 tỷ'?; Hà Nội: Cảnh nhấc bổng xe tải mắc kẹt trên cầu vượt; Hàng chục cán bộ ngân hàng tại phiên xử đại gia nợ 1.600 tỷ...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 27/7.

  • Thoi su tuan qua Dung thu phi duong bo voi xe may
    Thời sự tuần qua: Dừng thu phí đường bộ với xe máy

    Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Thí sinh chật vật tra cứu điểm thi; Nữ đại gia bị thợ làm tóc lừa 288 tỷ đồng; Cán bộ Thanh tra Chính phủ bị bắt vì nghi vấn nhận 100 triệu đồng; Du khách Việt ăn cắp hàng hiệu ở Thụy Sĩ; Vụ giết 4 người ở Nghệ An: Bất ngờ về nghi phạm...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h257 Dai tuong Phung Quang Thanh ve den Ha Noi
    Thời sự 24h(25/7): Đại tướng Phùng Quang Thanh về đến Hà Nội

    Đại tướng Phùng Quang Thanh về đến Hà Nội; Triệt phá đường dây cực lớn, thu 5,5 tấn ma túy; LS nói về những 'bất thường' sau phiên xử Lý Nguyễn Chung; gần 40.000 điểm liệt môn Toán: ‘Tôi thấy choáng!’; nhiều người chết và bị thương vì tai nạn giao thông;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 25/7.

  • Thoi su 24h247 Hanh khach bi troi tren may bay
    Thời sự 24h(24/7): Hành khách bị trói trên máy bay

     Khi lương chủ tịch tập đoàn nhà nước "bất ngờ" bị lộ; Giọng đọc huyền thoại của VTV giờ ra sao?; Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Trẻ sơ sinh chết bất thường: Bộ Y tế vào cuộc

  • Thoi su 24h237 Mot can bo Thanh tra Chinh phu bi bat
    Thời sự 24h(23/7): Một cán bộ Thanh tra Chính phủ bị bắt

     Nhiều ĐH dự kiến điểm chuẩn nguyện vọng 1; Tuyên án Lý Nguyễn Chung, xác minh thêm lời khai nhân chứng; MC Quang Minh bị hôn mê sâu; Chính thức đề xuất dừng thu phí đường bộ xe máy

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tuan Hung vang bay dap tra My Linh
    Tuấn Hưng "văng bậy", “đáp trả” Mỹ Linh

    Nhiều người tỏ ra không hài lòng với cách ứng xử của Tuấn Hưng, trong đó có diva Mỹ Linh. ------------ Xem thêm: Tuấn Hưng "văng bậy", nổi nóng với Bài hát yêu thích1, http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Tuan-Hung-vang-bay-noi-nong-voi-Bai-hat-yeu-thich1/350613756/235/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Trung Quoc giup Lao xay duong sat cao toc
    Trung Quốc giúp Lào xây đường sắt cao tốc

    Dự án giúp Lào có vốn nhưng cũng giúp chính TQ nhằm đạt được 3 mục đích lớn: Xuất khẩu vốn; xuất khẩu công nghệ và xuất khẩu con người.

  • Nu tho dan nguc tran xon xao dan mang
    'Nữ thổ dân ngực trần' xôn xao dân mạng

    Hot girl thổ dân xinh đẹp ngực trần đang trở thành từ khóa hot được cư dân mạng tìm kiếm, thông tin về cô gái này cũng nhanh chóng được tìm thấy.

  • Su kien quoc te noi bat 197257
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/7-25/7)

    Thỏa thuận hạt nhân Iran gặp trở ngại tại Quốc hội Mỹ; Hải quân Trung Quốc tập trận lớn trên Biển Đông; Sách trắng Nhật tố cáo trực tiếp Trung Quốc gây hấn ở Biển Đông; Tin chấn động: NASA công bố tìm thấy Trái đất thứ 2 là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 207 267
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/7 - 26/7)

    Fan thu thập 2.000 bằng chứng nói xấu Taeyeon (SNSD), Vụ "Lệ Quyên cho con đi tiểu trên máy bay": hết "sốt" báo Mỹ, lại lên báo Anh, Sơn Tùng MTP bị nghi ngờ về giới tính, Sau tin đồn chia tay Kim Lý, Trương Ngọc Ánh tình tứ bên trai lạ, "Trò cưng Mỹ Tâm hát hit Sơn Tùng M-TP vượt trội bản gốc".... là những tin chính nổi bật trong tuần.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1907 2507
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07)

    Vụ chặt cây xanh: Hàng loạt cán bộ bị giáng chức, chuyển công tác; Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ; Tranh cãi về màu sơn mới Nhà hát lớn Hà Nội; Bức tường 1 tỉ đồng sẽ bị thu hồi? ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-1907-2507/2147580278/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1907 25072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015

    Ông Nguyễn Xuân Sơn - nguyên Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam bị cho thôi chức và bắt tạm giam để điều tra về nguồn vốn 800 tỉ do PVN đầu tư vào Ocean Bank có nguy cơ bị mất trắng; giá xăng giảm "nhỏ giọt"260 đồng/lít, trong khi DN xăng dầu vẫn đang lãi 1.105 đồng/lít xăng còn người tiêu dùng thì vẫn mua xăng đắt và tiếp tục phải đóng vào quỹ Bình ổn giá; WB vừa công bố thông tin về nợ công khiến dư luận xã hội giật mình với con số nợ lên tới 110 tỷ USD, cao hơn nhiều so với các nguồn số liệu từng được công bố... Cùng với đó, những thông tin về BĐS, tài chinh- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1907-25072015/2147580269/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1907 2507
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/07 - 25/07)

    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN; Lý Nguyễn Chung bị tuyên án 12 năm tù; Cảnh báo tội phạm mới: ‘thôi miên, bỏ thuốc mê’ để gây án; Đánh sập đường dây mua bán, vận chuyển hơn 1.200 bánh heroin; Giáo viên cấu kết với người tình giết chồng; Nạn ném đá xe khách, vì sao dây dưa?;.....là những tin đáng chú ý trong tuần.