Giáo dục trong nền kinh tế thị trường

Giao duc trong nen kinh te thi truong
Một lớp học đào tạo về công nghệ thông tin với chất lượng cao tại Trung tâm Tin học ĐH Khoa học tự nhiên thì học phí cũng được thu cao (ảnh: Đ.N.T)
Nền kinh tế Việt Nam hiện nay đã được chính thức thừa nhận là kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa. Hơn nữa, kinh tế Việt Nam còn là một bộ phận của nền kinh tế thế giới đang được toàn cầu hóa. Vấn đề là trong nền kinh tế hàng hóa toàn cầu này, ngành giáo dục có làm ra hàng hóa hay không? Nếu bán hàng giáo dục thì là bán cái gì ? Và ở Việt Nam, dịch vụ giáo dục có mua và bán được không ?

Theo thiển ý của tôi, "hàng hóa" giáo dục có 2 loại:

- Hàng hóa thể hiện dưới dạng sách, chương trình đào tạo, giáo trình, các thiết bị giáo dục, các phần mềm, các kinh nghiệm quản lý được đem ra trao đổi trên thị trường (kiểm tra đánh giá trình độ người học, đánh giá trình độ quản lý; các hội thảo...).

- Hàng hóa thể hiện dưới dạng sức lao động của người đứng lớp và người quản lý giáo dục. Sức lao động của người dạy học và người quản lý giáo dục, kỹ năng, tài nghệ của họ có tác dụng chuyển kiến thức từ bên ngoài vào bên trong của người mua dịch vụ giáo dục. Không có tác động này của sức lao động của người dạy học và người quản lý giáo dục thì người học khó mà làm chủ được kiến thức, rất khó tiến bộ. Xin lưu ý là chẳng ai cảm thấy bị xúc phạm, ngược lại là đằng khác, khi thừa nhận mình đang sống bằng sức lao động của chính mình, tuy nhiên do thói quen nên một số người, đặc biệt là giới trí thức, lại không chịu thuật ngữ bán sức lao động.

Năm 1997, tổng giá trị xuất khẩu giáo dục của Mỹ gồm 11,6 tỉ USD từ sách vở và các phụ kiện, 4,8 tỉ USD công nghệ và 3 tỉ USD về trắc nghiệm khách quan và soạn trắc nghiệm khách quan.

Hàng hóa trong giáo dục chịu sự chi phối của cái gì ? Cũng giống như mọi hàng hóa khác trong nền kinh tế thị trường (xin lưu ý thị trường đã toàn cầu hóa), dịch vụ giáo dục cũng:

- Chịu sự chi phối của các quy luật của thị trường như quy luật giá trị, cạnh tranh và cung cầu: Hãy xem khi các môn toán, lý, hóa, tiếng Anh là những môn được các khoa, các ngành, các trường đại học chọn làm môn thi nhiều nhất thì "tự nhiên" sách các môn này bán chạy, thầy dạy các môn này được trọng vọng hơn. Giả sử, do một yêu cầu nào đó của xã hội mà môn nhạc hay môn võ trở thành môn thi chủ yếu vào đại học thì chắc chắn sách vở nhạc và võ, thầy dạy nhạc hay võ sẽ lên ngôi ngay. Ngày xưa, tiếng Nga có "đầu ra" nên thầy tiếng Nga được ưa chuộng, khi cái ưu thế ấy mất đi thì thầy tiếng Nga lần lượt phải chuyển nghề, chuyển môn.

- Có hàng giả: Bán hàng giả trong giáo dục là gì ? Đó là cũng làm ra vẻ dạy học nhưng dạy không hết "chữ" tại lớp, để dành chữ - hàng thật - bán tại nhà ! Đó là cũng mang nhãn, mác tiến sĩ này, giáo sư nọ nhưng bài giảng chẳng có nội dung gì xứng đáng với tiếng tăm, trình độ! Đó là học giả mà có bằng thật, hoặc chẳng học gì mà vẫn có bằng,... Chính nạn hàng giả này trong giáo dục khiến dư luận xã hội lên án gay gắt khiến ta phải e dè trước cụm từ "thương mại hóa giáo dục", khiến ta phải đi tranh cãi, biện luận về tính đặc biệt của dịch vụ giáo dục, về giáo dục trong nền kinh tế thị trường... Nhưng liệu có phải vì trên thị trường có dược phẩm giả, dược phẩm dỏm mà ta phủ nhận luôn sự thật ngành dược là một ngành kinh doanh?

Dù trên thị trường đang tồn tại vô vàn hàng giả, hàng dỏm, không ai lại đi phủ nhận tính thị trường trong nền kinh tế. Vậy hà tất phải chối bỏ hay né tránh tính thương mại trong giáo dục, xem đó là sự xúc phạm nghề nghiệp cao quý. Mua bán chân chính, trung thực, thương mại đúng kiểu trong giáo dục - điều này tốt lắm chứ. Cớ gì vì ba cái hàng giả mà phủ nhận bản chất tốt đẹp của thương mại trong giáo dục? Có người lại ngại rằng nếu công nhận tính thương mại trong giáo dục thì người nghèo làm sao đủ tiền mua hàng hóa của giáo dục, điều này sẽ dẫn tới nới rộng khoảng cách về hưởng thụ giáo dục giữa các tầng lớp dân cư. Xin thưa là kinh tế thị trường cũng đặt người nghèo vào nhiều tình huống bất lợi khác khi mua bán nhà cửa, khi bị bệnh, khi cần hưởng thụ các nhu cầu văn hóa tinh thần khác vậy. Nhưng đây là bài toán về quản lý xã hội. Một Nhà nước đã dám chấp nhận nền kinh tế thị trường thì phải lo cho dân nghèo bằng những chính sách đặc biệt khác như cho vay ưu đãi, trợ giá, bảo hiểm y tế cho người nghèo, miễn viện phí, đánh thuế cao vào người giàu. Cũng cần làm như vậy trong lĩnh vực giáo dục thay vì cố tách ngành giáo dục khỏi thị trường để tránh cho nó khỏi bị thương mại hóa.

TS Hồ Thiệu Hùng

Ủy ban Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội làm việc với Sở GD-ĐT TP.HCM:

Sao phải tồn tại hai mô hình công lập-bán công?

Sáng 11/1, đoàn giám sát của Ủy ban (UB) Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã có buổi làm việc với Sở GD-ĐT TP.HCM. Bà Trần Thị Tâm Đan, Chủ nhiệm UB, và đa số các đại biểu trong đoàn đều đồng tình với thành tựu của ngành nhưng cho rằng báo cáo tổng kết tình hình trong những năm qua còn chung chung, chưa bật được hướng giải quyết những khó khăn tồn tại. Các đại biểu quan tâm đến thực trạng bậc mầm non, học phí các chương trình tăng cường và chính sách chuyển đổi mô hình trường công lập-bán công... Trả lời đoàn giám sát, bà Lê Thị Hồng Liên (Phó giám đốc Sở GD-ĐT) cho biết: "Theo kế hoạch đến năm 2010, TP phải đảm bảo 50% trường mầm non đạt chuẩn quốc gia. Nhưng do khó khăn trong tiêu chí đánh giá diện tích đất sinh hoạt tính trên đầu học sinh nên cho đến nay TP mới có 4% trường đạt chuẩn. Hiện TP còn 3 phường "trắng mầm non" là một trong những điều kiện cho hiện trạng hơn 400 cơ sở nuôi dạy trẻ không có giấy phép hoạt động tràn lan, nhưng các cơ sở này lại đáp ứng nhu cầu của đối tượng dân cư nghèo, phụ huynh đóng tiền học từng ngày, cho dù đã thông báo những cơ sở đó không đủ an toàn cho sự phát triển của trẻ. Để chấm dứt tình trạng này, chúng tôi trực tiếp cùng các đơn vị quận, huyện nâng cao các cơ sở nuôi dạy trẻ này đạt tiêu chuẩn tối thiểu, tập huấn kỹ năng cho các cô bảo mẫu. Cơ sở nào không đạt sẽ cưỡng chế chấm dứt hoạt động". Kết thúc buổi làm việc, bà Trần Thị Tâm Đan bức xúc đề nghị tất cả các khoản thu cho các chương trình học nên gộp lại thành một khoản tạo tâm lý ổn định cho phụ huynh. Bà cũng đặt vấn đề: "Nếu như áp dụng Nghị định 10 cho các cơ sở giáo dục, nâng cao quyền tự chủ trong hoạt động tài chính, thì với cơ sở vật chất Nhà nước đầu tư, các trường tự hạch toán thu chi thì cớ sao phải tồn tại 2 mô hình công lập và bán công?".

Bích Thanh

Chủ trương còn bỏ ngỏ

Cách đây một tháng, vấn đề "Giáo dục có phải là hàng hóa?" đã được đem ra thảo luận ở một tọa đàm khoa học do Ban Khoa giáo trung ương tổ chức tại Hà Nội. Tuy chưa thể đi đến một kết luận gì rõ nét nhưng lần ấy vấn đề đã được xới lên, gây được nhiều chú ý trong dư luận. Vấn đề trên lại được Viện Nghiên cứu giáo dục (Trường ĐH Sư phạm TP Hồ Chí Minh) tiếp tục đưa ra tại buổi tọa đàm "Giáo dục trong kinh tế thị trường".

Ngay trong lời đề dẫn, GS Viện trưởng Lê Ngọc Trà đã xác định đây không phải là một cuộc hội thảo mà chỉ là một cuộc tọa đàm; có điều đây không phải là một cuộc tọa đàm thân mật vì vấn đề đặt ra rất nghiêm chỉnh, cần được mổ xẻ dưới nhiều góc cạnh để tìm ra những bước đi đúng đắn trong khi chưa có một công trình nghiên cứu nào mang tính chuyên nghiệp.

Do vấn đề "hàng hóa" được dư luận hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau nên GS Phạm Phụ (Ủy viên Hội đồng quốc gia giáo dục, ĐH Bách khoa TP.HCM) đã khởi đầu cuộc tọa đàm bằng lời kêu gọi "phải hiểu thế nào là hàng hóa, mới bàn về việc giáo dục có phải là hàng hóa không?". GS Dương Thiệu Tống cho rằng trong lúc này nước ta nên đi sâu vào việc tìm ra những giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn việc biến giáo dục thành một hoạt động quá thiên về kinh doanh, gây khó khăn cho không ít người hiếu học.

Một nhà giáo lão thành là GS Hoàng Như Mai - Hiệu trưởng Trường THPT tư thục Trương Vĩnh Ký, TP.HCM, cũng chỉ "đụng nhẹ" đến từ hàng hóa và nói ngay những kinh nghiệm của trường mình đang phụ trách. GS Mai nói: "Trong nền kinh tế thị trường, nếu không cho mở trường tư và trường dân lập thì lấy chỗ đâu cho học sinh học. Thu tiền học sinh thì chẳng có gì xấu cả, vấn đề là sử dụng đồng tiền đóng góp đó sao cho xứng đáng, đào tạo ra được những công dân tốt cho xã hội. Trường Trương Vĩnh Ký chẳng hạn, nếu không có tiền thì làm sao có sân vận động, có bể bơi ngay trong khuôn viên trường...". GS Trần Hồng Quân - Chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập, đồng tình: "Mặt tích cực của kinh tế thị trường là rất lớn, chính khi thị trường hóa giáo dục thì Nhà nước mới đủ sức lo cho các trường trọng điểm, các đối tượng chính sách. Trước mắt có thể có một số trường dân lập còn có khó khăn, chưa có uy tín cao với xã hội nhưng trong thế cạnh tranh sẽ xuất hiện nhiều trường dân lập và tư thục tốt hơn nhiều". GS Lương Ngọc Toản đề nghị hình thành những trường có dịch vụ cao cấp và nói: "Nếu cứ khư khư bắt tất cả con trẻ phải học với điều kiện hoàn toàn như nhau thì chúng ta có thể sẽ mất mát nhiều khi người có tiền cho con đi du học hết. Phải mở cửa cho các nhà đầu tư xây dựng các trường học thật tốt để không chỉ níu học sinh, sinh viên ở lại học ngay trên quê nhà mà còn tiến đến việc hấp dẫn sinh viên các nước đến du học tại VN". Xem vậy thì chuyện giáo dục và thị trường chắc chắn còn cần được mổ xẻ nhiều hơn nữa mới "ngộ" ra được !

Nhựt Quang

Việt Báo

Video nổi bật

Cô bé 5 tuổi trả lời thông minh khi bị chê...xấu
00:00 / --:--

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Thi THPT quốc gia: Thí sinh lo đề khó

 Trước lo lắng của nhiều thí sinh về đề thi THPT quốc gia sau khi nghiên cứu đề thi minh họa của Bộ GD-ĐT, ông Mai Văn Trinh, Cục trưởng Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng giáo dục, Bộ GD-ĐT cho biết, đề thi sẽ được chỉnh sửa, phân định rõ câu hỏi dễ và khó thay vì trộn lẫn như dự kiến ban đầu.

Bi hài những lời phê theo mẫu của giáo viên tiểu học

Để thực hiện Thông tư 30 của Bộ GDĐT, với điểm nhấn là không chấm điểm học sinh tiểu học, hàng ngàn giáo viên đã phải gồng mình với các loại sổ sách nhận xét học sinh cuối năm học. Đối phó với việc này, nhiều giáo viên đã phải tìm đến các... nhận xét mẫu. Rất nhanh chóng, một cuốn nhận xét mẫu dài tới 130 trang được các giáo viên chia sẻ cho nhau.

Kết thúc năm học đầu tiên không chấm điểm: Không còn thành tích học sinh khá, giỏi

Năm học 2014-2015, năm đầu tiên thực hiện cách thức mới trong đánh giá học sinh tiểu học theo Thông tư 30 của Bộ GD&ĐT, nhiều trường đã có sự linh hoạt, thay đổi hình thức xét khen thưởng học sinh cuối năm học. Sự linh hoạt này không chỉ giảm áp lực cho học sinh mà còn khích lệ, động viên các em nhiều hơn.

Nhận xét tin Giáo dục trong nền kinh tế thị trường

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Giáo dục trong nền kinh tế thị trường bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Giao duc trong nen kinh te thi truong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Giáo dục trong nền kinh tế thị trường ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Education in the market economy
Department of Education, market oriented, socialist-oriented, market economy, commodity economy, Vietnam's economy, management education, the world economy, labor, globalization, private schools, managers, issues, services, public

Vietnam economy has now been officially recognized as a market economy a socialist orientation. Moreover, Vietnam's economy is also part of the world economy is being globalized. The problem is that the entire economy of goods ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Giáo Dục


  • Thoi su 24h275 Ban dam 14000 USD 2 dem cho dai gia
    Thời sự 24h(27/5): Bán dâm 14.000 USD 2 đêm cho đại gia

    Có luật Biểu tình để ổn định an ninh; Bay từ Sài Gòn ra Bắc bán dâm giá 14.000 USD hai ngày; Khai thác 22,7 km cao tốc 6 làn đẹp nhất VN; Nhà mới đẹp miễn chê của NSƯT Việt Hoàn; 

  • Thoi su 24h265 Hoc sinh HN len nui sex la bia dat
    Thời sự 24h(26/5): "Học sinh HN lên núi sex" là bịa đặt

     Lương bộ trưởng chưa đến 15 triệu đồng; Đường dây bán dâm toàn trẻ vị thành niên đẹp như thiên thần ở HN; Trực thăng đại gia Việt khuấy động làng chài nghèo miền Trung; Sạt lở kinh hoàng, cuốn phăng nhiều nhà dân xuống sông; 

  • Thoi su 24h255 Chua nhan 5 trieu yen chi ve chai da bi lua
    Thời sự 24h(25/5): Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị lừa

     Hình ảnh công trường phi pháp của TQ ở Biển Đông; Anh em đại gia Thái Bình xây dãy biệt thự hệt nhau giữa Hà Nội; Thu Phương bỏ cả sĩ diện vì trai 19; Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị vay tiền, lừa gạt; 

  • Thoi su tuan qua Chi tien khung de cham cay xanh
    Thời sự tuần qua: Chi tiền "khủng" để chăm cây xanh

    Chúng ta không bán sân bay, cảng biển; "Đẻ" thêm GPLX số tự động; Một quận chi 18 tỷ để bảo dưỡng cây xanh; Công an sẽ giao trả 5 triệu yên cho chị ve chai!; Ca mang thai đặc biệt ở Việt Nam; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Chân dài thác loạn mua vui cho các cuộc bay "thuốc"... là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.

  • Thoi su 24h235 Dan dua nhau thao luoi chong loa
    Thời sự 24h(23/5): Dân đua nhau tháo lưới chống lóa

    Sắp khai tử nhà máy thép nghìn tỷ ở Vũng Áng; Triệu tập đôi nam nữ thuê người bức tử cây xanh; Sự thật về nhóm thanh niên mang xác người vứt ở bệnh viện;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 23/5. 

  • Thuc hu chat luong ao chong nang tien trieu
    Thực hư chất lượng áo chống nắng tiền triệu

    Trước những lời quảng cáo như “mềm mịn, thấm hút mồ hôi cực tốt, không bí bách”,... các chuyên gia khuyến cáo “nên cẩn trọng”.

  • Mong manh hang Viet
    Mong manh hàng Việt!

    Doanh nghiệp Việt cần năng động, sáng tạo hơn để đương đầu với những thách thức, để tiếp tục phát huy trên nền tảng đã gây dựng được

  • Con xem phim sex cha me lam gi
    Con xem phim sex, cha mẹ làm gì?

    Chúng ta cần trang bị kỹ năng, kiến thức về sex, có như vậy mới tạo được 'vắc-xin kháng sex' đủ mạnh cho các em. Chị Đào Lan, có con gái học lớp 5 tại Hà Nội đã thực sự sốc nặng khi cô con gái nhỏ đóng cửa xem phim sex một..

  • Cap doi khach Tay bi cuop gay xon xao
    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao

    Cặp đôi khách Tây bị cướp ở Hà Nội đang là câu chuyện được nhều bạn trẻ quan tâm. Mới đây, thông tin về cặp đôi khách Tây bị cướp đã có những tình tiết mới. ------------ Xem thêm: Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao, http://vietbao.vn/tp/Cap-doi-khach-Tay-bi-cuop-gay-xon-xao/11384861/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Cho xe mo to vao duong cao toc
    Cho xe mô tô vào đường cao tốc

    Đa số lo ngại xoay quanh chuyện, nếu những tay đua "kiệt xuất" lái mô tô được “thả” vào môi trường phù hợp nhưng chưa đủ “chất” sẽ dễ gây họa.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1705 2305
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cô gái thừa nhận dựng chuyện nhận nuôi con tử tù; Vụ giấu vàng qua sân bay: Vĩnh viễn không được làm việc trong ngành hàng không; Bé 6 tháng tuổi tử vong bất thường: Mũi tiêm hạ sốt oan nghiệt?; Chỉ rõ những bất thường vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 185 235
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (18/5 - 23/5)

    Con hẻm miễn phí ở Sài Gòn, những SV làm tình nguyện vùng cao, cậu bé mua đồ ăn cho người vô gia cư là những câu chuyện về tình người thật đẹp. Nhiều chủ đề giáo dục con, những chuyện tình cảm động, nhiều bài viết đáng suy ngẫm và các thông tin an toàn thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả...là những vấn đề nổi bật tuần vừa qua...

  • Diem lai tin suc khoe nong trong tuan 185 245
    Điểm lại tin sức khỏe nóng trong tuần (18/5 - 24/5)

    Bộ Y tế xác minh thông tin gạo giả ở Việt Nam, Phát hiện vịt nuôi bị nhiễm virus H5N1 ở Ninh Thuận, Trẻ mắc tay chân miệng nhập viện tăng đột biến, Đã có câu trả lời vụ khăn ướt nhiễm khuẩn, Giữ sức khỏe ngày nắng nóng cho bé yêu,.... là các thông tin sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 175 235
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5)

    Tình báo Đức cung cấp thông tin quyết định để Mỹ tiêu diệt Bin Laden; Chính phủ Mỹ khẳng định không thay đổi chiến lược tại Iraq; Cựu Thủ tướng Yingluck ra hầu tòa; Mỹ và Cuba kết thúc vòng đàm phán thứ 4... là những tin đáng chú ý trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-175-235/2147562992/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1705 2305
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao; Người mẹ trẻ nhẫn tâm sát hại đứa con hai tuổi; Cả trăm người thân bị hại gây náo loạn tòa; Mua ma túy về "ăn mừng ra tù", gặp ngay 141; Kế hoạch tiêu 5 triệu yên của 'tỷ phú ve chai'; Trung tướng rởm và chiêu bài lừa đảo chiếm đoạt 12 tỷ đồng;......là những tin đáng chú ý trong tuần.