Thứ ba, 11 Tháng một 2005, 23:16 GMT+7

Giáo dục trong nền kinh tế thị trường

Giao duc trong nen kinh te thi truong
Một lớp học đào tạo về công nghệ thông tin với chất lượng cao tại Trung tâm Tin học ĐH Khoa học tự nhiên thì học phí cũng được thu cao (ảnh: Đ.N.T)
Nền kinh tế Việt Nam hiện nay đã được chính thức thừa nhận là kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa. Hơn nữa, kinh tế Việt Nam còn là một bộ phận của nền kinh tế thế giới đang được toàn cầu hóa. Vấn đề là trong nền kinh tế hàng hóa toàn cầu này, ngành giáo dục có làm ra hàng hóa hay không? Nếu bán hàng giáo dục thì là bán cái gì ? Và ở Việt Nam, dịch vụ giáo dục có mua và bán được không ?

Theo thiển ý của tôi, "hàng hóa" giáo dục có 2 loại:

- Hàng hóa thể hiện dưới dạng sách, chương trình đào tạo, giáo trình, các thiết bị giáo dục, các phần mềm, các kinh nghiệm quản lý được đem ra trao đổi trên thị trường (kiểm tra đánh giá trình độ người học, đánh giá trình độ quản lý; các hội thảo...).

- Hàng hóa thể hiện dưới dạng sức lao động của người đứng lớp và người quản lý giáo dục. Sức lao động của người dạy học và người quản lý giáo dục, kỹ năng, tài nghệ của họ có tác dụng chuyển kiến thức từ bên ngoài vào bên trong của người mua dịch vụ giáo dục. Không có tác động này của sức lao động của người dạy học và người quản lý giáo dục thì người học khó mà làm chủ được kiến thức, rất khó tiến bộ. Xin lưu ý là chẳng ai cảm thấy bị xúc phạm, ngược lại là đằng khác, khi thừa nhận mình đang sống bằng sức lao động của chính mình, tuy nhiên do thói quen nên một số người, đặc biệt là giới trí thức, lại không chịu thuật ngữ bán sức lao động.

Năm 1997, tổng giá trị xuất khẩu giáo dục của Mỹ gồm 11,6 tỉ USD từ sách vở và các phụ kiện, 4,8 tỉ USD công nghệ và 3 tỉ USD về trắc nghiệm khách quan và soạn trắc nghiệm khách quan.

Hàng hóa trong giáo dục chịu sự chi phối của cái gì ? Cũng giống như mọi hàng hóa khác trong nền kinh tế thị trường (xin lưu ý thị trường đã toàn cầu hóa), dịch vụ giáo dục cũng:

- Chịu sự chi phối của các quy luật của thị trường như quy luật giá trị, cạnh tranh và cung cầu: Hãy xem khi các môn toán, lý, hóa, tiếng Anh là những môn được các khoa, các ngành, các trường đại học chọn làm môn thi nhiều nhất thì "tự nhiên" sách các môn này bán chạy, thầy dạy các môn này được trọng vọng hơn. Giả sử, do một yêu cầu nào đó của xã hội mà môn nhạc hay môn võ trở thành môn thi chủ yếu vào đại học thì chắc chắn sách vở nhạc và võ, thầy dạy nhạc hay võ sẽ lên ngôi ngay. Ngày xưa, tiếng Nga có "đầu ra" nên thầy tiếng Nga được ưa chuộng, khi cái ưu thế ấy mất đi thì thầy tiếng Nga lần lượt phải chuyển nghề, chuyển môn.

- Có hàng giả: Bán hàng giả trong giáo dục là gì ? Đó là cũng làm ra vẻ dạy học nhưng dạy không hết "chữ" tại lớp, để dành chữ - hàng thật - bán tại nhà ! Đó là cũng mang nhãn, mác tiến sĩ này, giáo sư nọ nhưng bài giảng chẳng có nội dung gì xứng đáng với tiếng tăm, trình độ! Đó là học giả mà có bằng thật, hoặc chẳng học gì mà vẫn có bằng,... Chính nạn hàng giả này trong giáo dục khiến dư luận xã hội lên án gay gắt khiến ta phải e dè trước cụm từ "thương mại hóa giáo dục", khiến ta phải đi tranh cãi, biện luận về tính đặc biệt của dịch vụ giáo dục, về giáo dục trong nền kinh tế thị trường... Nhưng liệu có phải vì trên thị trường có dược phẩm giả, dược phẩm dỏm mà ta phủ nhận luôn sự thật ngành dược là một ngành kinh doanh?

Dù trên thị trường đang tồn tại vô vàn hàng giả, hàng dỏm, không ai lại đi phủ nhận tính thị trường trong nền kinh tế. Vậy hà tất phải chối bỏ hay né tránh tính thương mại trong giáo dục, xem đó là sự xúc phạm nghề nghiệp cao quý. Mua bán chân chính, trung thực, thương mại đúng kiểu trong giáo dục - điều này tốt lắm chứ. Cớ gì vì ba cái hàng giả mà phủ nhận bản chất tốt đẹp của thương mại trong giáo dục? Có người lại ngại rằng nếu công nhận tính thương mại trong giáo dục thì người nghèo làm sao đủ tiền mua hàng hóa của giáo dục, điều này sẽ dẫn tới nới rộng khoảng cách về hưởng thụ giáo dục giữa các tầng lớp dân cư. Xin thưa là kinh tế thị trường cũng đặt người nghèo vào nhiều tình huống bất lợi khác khi mua bán nhà cửa, khi bị bệnh, khi cần hưởng thụ các nhu cầu văn hóa tinh thần khác vậy. Nhưng đây là bài toán về quản lý xã hội. Một Nhà nước đã dám chấp nhận nền kinh tế thị trường thì phải lo cho dân nghèo bằng những chính sách đặc biệt khác như cho vay ưu đãi, trợ giá, bảo hiểm y tế cho người nghèo, miễn viện phí, đánh thuế cao vào người giàu. Cũng cần làm như vậy trong lĩnh vực giáo dục thay vì cố tách ngành giáo dục khỏi thị trường để tránh cho nó khỏi bị thương mại hóa.

TS Hồ Thiệu Hùng

Ủy ban Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội làm việc với Sở GD-ĐT TP.HCM:

Sao phải tồn tại hai mô hình công lập-bán công?

Sáng 11/1, đoàn giám sát của Ủy ban (UB) Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã có buổi làm việc với Sở GD-ĐT TP.HCM. Bà Trần Thị Tâm Đan, Chủ nhiệm UB, và đa số các đại biểu trong đoàn đều đồng tình với thành tựu của ngành nhưng cho rằng báo cáo tổng kết tình hình trong những năm qua còn chung chung, chưa bật được hướng giải quyết những khó khăn tồn tại. Các đại biểu quan tâm đến thực trạng bậc mầm non, học phí các chương trình tăng cường và chính sách chuyển đổi mô hình trường công lập-bán công... Trả lời đoàn giám sát, bà Lê Thị Hồng Liên (Phó giám đốc Sở GD-ĐT) cho biết: "Theo kế hoạch đến năm 2010, TP phải đảm bảo 50% trường mầm non đạt chuẩn quốc gia. Nhưng do khó khăn trong tiêu chí đánh giá diện tích đất sinh hoạt tính trên đầu học sinh nên cho đến nay TP mới có 4% trường đạt chuẩn. Hiện TP còn 3 phường "trắng mầm non" là một trong những điều kiện cho hiện trạng hơn 400 cơ sở nuôi dạy trẻ không có giấy phép hoạt động tràn lan, nhưng các cơ sở này lại đáp ứng nhu cầu của đối tượng dân cư nghèo, phụ huynh đóng tiền học từng ngày, cho dù đã thông báo những cơ sở đó không đủ an toàn cho sự phát triển của trẻ. Để chấm dứt tình trạng này, chúng tôi trực tiếp cùng các đơn vị quận, huyện nâng cao các cơ sở nuôi dạy trẻ này đạt tiêu chuẩn tối thiểu, tập huấn kỹ năng cho các cô bảo mẫu. Cơ sở nào không đạt sẽ cưỡng chế chấm dứt hoạt động". Kết thúc buổi làm việc, bà Trần Thị Tâm Đan bức xúc đề nghị tất cả các khoản thu cho các chương trình học nên gộp lại thành một khoản tạo tâm lý ổn định cho phụ huynh. Bà cũng đặt vấn đề: "Nếu như áp dụng Nghị định 10 cho các cơ sở giáo dục, nâng cao quyền tự chủ trong hoạt động tài chính, thì với cơ sở vật chất Nhà nước đầu tư, các trường tự hạch toán thu chi thì cớ sao phải tồn tại 2 mô hình công lập và bán công?".

Bích Thanh

Chủ trương còn bỏ ngỏ

Cách đây một tháng, vấn đề "Giáo dục có phải là hàng hóa?" đã được đem ra thảo luận ở một tọa đàm khoa học do Ban Khoa giáo trung ương tổ chức tại Hà Nội. Tuy chưa thể đi đến một kết luận gì rõ nét nhưng lần ấy vấn đề đã được xới lên, gây được nhiều chú ý trong dư luận. Vấn đề trên lại được Viện Nghiên cứu giáo dục (Trường ĐH Sư phạm TP Hồ Chí Minh) tiếp tục đưa ra tại buổi tọa đàm "Giáo dục trong kinh tế thị trường".

Ngay trong lời đề dẫn, GS Viện trưởng Lê Ngọc Trà đã xác định đây không phải là một cuộc hội thảo mà chỉ là một cuộc tọa đàm; có điều đây không phải là một cuộc tọa đàm thân mật vì vấn đề đặt ra rất nghiêm chỉnh, cần được mổ xẻ dưới nhiều góc cạnh để tìm ra những bước đi đúng đắn trong khi chưa có một công trình nghiên cứu nào mang tính chuyên nghiệp.

Do vấn đề "hàng hóa" được dư luận hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau nên GS Phạm Phụ (Ủy viên Hội đồng quốc gia giáo dục, ĐH Bách khoa TP.HCM) đã khởi đầu cuộc tọa đàm bằng lời kêu gọi "phải hiểu thế nào là hàng hóa, mới bàn về việc giáo dục có phải là hàng hóa không?". GS Dương Thiệu Tống cho rằng trong lúc này nước ta nên đi sâu vào việc tìm ra những giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn việc biến giáo dục thành một hoạt động quá thiên về kinh doanh, gây khó khăn cho không ít người hiếu học.

Một nhà giáo lão thành là GS Hoàng Như Mai - Hiệu trưởng Trường THPT tư thục Trương Vĩnh Ký, TP.HCM, cũng chỉ "đụng nhẹ" đến từ hàng hóa và nói ngay những kinh nghiệm của trường mình đang phụ trách. GS Mai nói: "Trong nền kinh tế thị trường, nếu không cho mở trường tư và trường dân lập thì lấy chỗ đâu cho học sinh học. Thu tiền học sinh thì chẳng có gì xấu cả, vấn đề là sử dụng đồng tiền đóng góp đó sao cho xứng đáng, đào tạo ra được những công dân tốt cho xã hội. Trường Trương Vĩnh Ký chẳng hạn, nếu không có tiền thì làm sao có sân vận động, có bể bơi ngay trong khuôn viên trường...". GS Trần Hồng Quân - Chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập, đồng tình: "Mặt tích cực của kinh tế thị trường là rất lớn, chính khi thị trường hóa giáo dục thì Nhà nước mới đủ sức lo cho các trường trọng điểm, các đối tượng chính sách. Trước mắt có thể có một số trường dân lập còn có khó khăn, chưa có uy tín cao với xã hội nhưng trong thế cạnh tranh sẽ xuất hiện nhiều trường dân lập và tư thục tốt hơn nhiều". GS Lương Ngọc Toản đề nghị hình thành những trường có dịch vụ cao cấp và nói: "Nếu cứ khư khư bắt tất cả con trẻ phải học với điều kiện hoàn toàn như nhau thì chúng ta có thể sẽ mất mát nhiều khi người có tiền cho con đi du học hết. Phải mở cửa cho các nhà đầu tư xây dựng các trường học thật tốt để không chỉ níu học sinh, sinh viên ở lại học ngay trên quê nhà mà còn tiến đến việc hấp dẫn sinh viên các nước đến du học tại VN". Xem vậy thì chuyện giáo dục và thị trường chắc chắn còn cần được mổ xẻ nhiều hơn nữa mới "ngộ" ra được !

Nhựt Quang

Việt Báo

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Bảo đảm mục tiêu chương trình và công bằng trong viết sách giáo khoa

Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết về đổi mới chương trình, sách giáo khoa (CT, SGK) giáo dục phổ thông, bắt đầu áp dụng từ năm học 2018-2019. Ðể thực hiện đổi mới, Bộ Giáo dục và Ðào tạo (GD và ÐT) phải chủ trì xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình giáo dục phổ thông cũng như tiêu chí đánh giá, phê duyệt SGK.

Sách cho học sinh đang bị buông lỏng và lợi dụng

Việc học của các con luôn là mối quan tâm hàng đầu của các vị phụ huynh, vì thế việc lựa chọn sách cho học sinh như: sách giáo khoa, sách tham khảo, sách nâng cao... cho phù hợp với lứa tuổi con cái mình luôn được các vị phụ huynh chú trọng.

Đánh giá bằng nhận xét: Mỗi GV chỉ cần một cuốn sổ

Theo lãnh đạo Bộ GD-ĐT, giáo viên dù dạy một hay nhiều môn, chỉ cần thiết kế một cuốn sổ (bằng giấy hoặc điện tử) theo dõi chất lượng giáo dục, do giáo viên quản lý sử dụng.

Nhận xét tin Giáo dục trong nền kinh tế thị trường

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Giáo dục trong nền kinh tế thị trường bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Giao duc trong nen kinh te thi truong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Giáo dục trong nền kinh tế thị trường ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Education in the market economy
Department of Education, market oriented, socialist-oriented, market economy, commodity economy, Vietnam's economy, management education, the world economy, labor, globalization, private schools, managers, issues, services, public

Vietnam economy has now been officially recognized as a market economy a socialist orientation. Moreover, Vietnam's economy is also part of the world economy is being globalized. The problem is that the entire economy of goods ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Giáo Dục


  • Thoi su 24h1712 Xe o to roi vuc sau 5 quan nhan tu vong
    Thời sự 24h(17/12): Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong

    Khoan hầm giải cứu 12 công nhân mắc kẹt; Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong; Mở hộp đen tìm nguyên nhân máy bay hạ cánh khẩn cấp;Sa Pa rét 2 độ, có thể xuất hiện băng giá; Kho tiền 6 tấn của tay chơi Bắc Ninh... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 17/12.

  • Thoi su 24h1612 3 tai nan kinh hoang
    Thời sự 24h(16/12): 3 tai nạn kinh hoàng

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Thoi su 24h1512 5 thuyen vien mat tich tren bien
    Thời sự 24h(15/12): 5 thuyền viên mất tích trên biển

    Xuất hiện "nhân vật mới" tại phiên xử siêu lừa Huyền Như; Bầu Kiên bị tuyên 30 năm tù; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch, Bộ Quốc phòng không đồng tình; Miền Bắc chuẩn bị rét dưới 10 độ; 5 thuyền viên mất tích trên biển; Hé lộ "hợp đồng nô lệ" trong showbiz Việt... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/12.

  • Thoi su tuan qua Bau Kien bat khoc tai toa
    Thời sự tuần qua: Bầu Kiên bật khóc tại tòa

    Ông Hoàng Văn Nghiên xin trả biệt thự; Một đại gia bị tạt axít khi đang ăn sáng;Lần đầu tiên bầu Kiên bật khóc trước tòa; Vụ Hồ Duy Hải: Tang vật được mua... ngoài chợ?; Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?..

  • Thoi su 24h1312 Bo Y te chi cach tri ran luc
    Thời sự 24h(13/12): Bộ Y tế chỉ cách trị rắn lục

    Thủ tướng phát lệnh khởi công cơ sở 2 BV Bạch Mai, Việt Đức; Bộ Y tế "mách nước" trị rắn lục đuôi đỏ; Thu hồi giấy phép ấn phẩm Dòng đời; ... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 13/12. 

  • Be trai bi bo roi tren taxi
    Bé trai bị bỏ rơi trên taxi

    Liên quan đến vụ bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi, người cha xuất hiện và nêu lý do bé Bo bị "lạc" bố mẹ trong đêm.

  • Thuong tet 2015
    Thưởng tết 2015

    Về mức thưởng Tết năm 2015, tôi dự đoán do điều kiện khó khăn sẽ có nhiều doanh nghiệp có mức thưởng khiêm tốn.

  • Xoay quanh viec Hoa hau Nguyen Cao Ky Duyen dang quang
    Xoay quanh việc Hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang

    Không chỉ là sinh viên ĐH Ngoại thương, tân hoa hậu Việt Nam 2014 Nguyễn Cao Kỳ Duyên còn từng tốt nghiệp loại giỏi tại một trường THPT nổi tiếng nhất nhì cả nước.

  • Toi pham giang ho noi am anh nguoi dan
    Tội phạm giang hồ - nỗi ám ảnh người dân

    Nhắc đến cái tên Đức “Cổ Lễ”, giới giang hồ trong Nam, ngoài Bắc có lẽ đều biết tiếng. Gã đẹp trai nhưng cũng nóng tính nên sẵn sàng đâm chém kẻ khác dù bất cứ lí do gì.

  • Lich nghi Tet At Mui 2015
    Lịch nghỉ Tết Ất Mùi 2015

    Chính phủ đồng ý phương án nghỉ 9 ngày với Tết Nguyên đán, 4 ngày với Tết Dương lịch, 6 ngày dịp lễ Giỗ tổ và 30/4, 1/5.

  • Toan canh kinh te tuan 712 13122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (7/12 - 13/12/2014)

    Theo khảo sát các Doanh nghiệp, khả năng thưởng Tết Nguyên đán 2015 sẽ vẫn giữ nguyên như năm 2014, và theo báo cáo Tiền lương Toàn cầu tiền lương ở Việt Nam thuộc mức thấp trong khu vực, Vinalines đã chuyển một phần số nợ thành vốn góp của Vietinbank, hơn 99% hộ gia đình tại Hà Nội đã có sổ đỏ, cùng với những thông tin cảnh báo tiêu dùng là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật trong tuần vừa qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 71312
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 7-13/12)

    Bộ Y tế ban hành phác đồ điều trị rắn lục đuôi đỏ cắn; Đề kháng kháng sinh - Bao giờ có thuốc chữa?; Đâu là nguyên nhân vô sinh ngày càng tăng?; Tác hại và cách nhận biết rau muống nhiễm chì; Thông tin gây sốc về thủ dâm nữ; Con thông minh nhờ mẹ ốm nghén; 3 động tác cho dân văn phòng có chân thon, khỏe; Những cách kiểm tra sức khỏe thú vị nên thử; Loại rau quý chống ung thư kỳ diệu có nhiều ở Việt Nam... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 0712 1312
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (07/12 - 13/12)

    Gia cảnh đáng thương của thuyền viên bị cướp biển bắn chết; Tái bổ nhiệm giám đốc... sắp về hưu; Bé trai bị quên trên taxi: Người cha xuất hiện; Ồ ạt xây dựng tượng đài; Ông Hoàng Văn Nghiên viết thư xin trả biệt thự ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 0712 1312
    Toàn cảnh Showbiz tuần (07/12 – 13/12)

    Nguyễn Cao Kỳ Duyên đăng quang Hoa hậu Việt Nam 2014, Á hậu Huyền My lộ ảnh mặc nội y diễn bar, Đàm Vĩnh Hưng là nghệ sỹ thu nhiều quảng cáo nhất 2014, Thủy Tiên - Công Vinh chính thức kết hôn ngày 27/12, Mỹ Tâm bất ngờ rút khỏi Làn sóng xanh 2014, Kate Hudson hủy hôn, Henry Cavill bất ngờ chia tay bạn gái, Những sự kiện gây chấn động nền âm nhạc Hàn Quốc năm 2014,... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 0712 1312
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (07/12 - 13/12)

    Hồ Duy Hải và kỳ án Bưu điện Cầu Voi; Ly kỳ chuyện 'người chết' ra tòa, lãnh án; Đốt người thân: Những vụ án kinh hoàng; Những em bé bị người thân ruột thịt bạo hành gây chấn động; Thi thể nữ chủ nhân và ấm trà tố cáo tội ác; Khát vọng hoàn lương của “ông trùm” gieo rắc “cái chết trắng”;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.