Giáo dục trong nền kinh tế thị trường

Giao duc trong nen kinh te thi truong
Một lớp học đào tạo về công nghệ thông tin với chất lượng cao tại Trung tâm Tin học ĐH Khoa học tự nhiên thì học phí cũng được thu cao (ảnh: Đ.N.T)
Nền kinh tế Việt Nam hiện nay đã được chính thức thừa nhận là kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa. Hơn nữa, kinh tế Việt Nam còn là một bộ phận của nền kinh tế thế giới đang được toàn cầu hóa. Vấn đề là trong nền kinh tế hàng hóa toàn cầu này, ngành giáo dục có làm ra hàng hóa hay không? Nếu bán hàng giáo dục thì là bán cái gì ? Và ở Việt Nam, dịch vụ giáo dục có mua và bán được không ?

Theo thiển ý của tôi, "hàng hóa" giáo dục có 2 loại:

- Hàng hóa thể hiện dưới dạng sách, chương trình đào tạo, giáo trình, các thiết bị giáo dục, các phần mềm, các kinh nghiệm quản lý được đem ra trao đổi trên thị trường (kiểm tra đánh giá trình độ người học, đánh giá trình độ quản lý; các hội thảo...).

- Hàng hóa thể hiện dưới dạng sức lao động của người đứng lớp và người quản lý giáo dục. Sức lao động của người dạy học và người quản lý giáo dục, kỹ năng, tài nghệ của họ có tác dụng chuyển kiến thức từ bên ngoài vào bên trong của người mua dịch vụ giáo dục. Không có tác động này của sức lao động của người dạy học và người quản lý giáo dục thì người học khó mà làm chủ được kiến thức, rất khó tiến bộ. Xin lưu ý là chẳng ai cảm thấy bị xúc phạm, ngược lại là đằng khác, khi thừa nhận mình đang sống bằng sức lao động của chính mình, tuy nhiên do thói quen nên một số người, đặc biệt là giới trí thức, lại không chịu thuật ngữ bán sức lao động.

Năm 1997, tổng giá trị xuất khẩu giáo dục của Mỹ gồm 11,6 tỉ USD từ sách vở và các phụ kiện, 4,8 tỉ USD công nghệ và 3 tỉ USD về trắc nghiệm khách quan và soạn trắc nghiệm khách quan.

Hàng hóa trong giáo dục chịu sự chi phối của cái gì ? Cũng giống như mọi hàng hóa khác trong nền kinh tế thị trường (xin lưu ý thị trường đã toàn cầu hóa), dịch vụ giáo dục cũng:

- Chịu sự chi phối của các quy luật của thị trường như quy luật giá trị, cạnh tranh và cung cầu: Hãy xem khi các môn toán, lý, hóa, tiếng Anh là những môn được các khoa, các ngành, các trường đại học chọn làm môn thi nhiều nhất thì "tự nhiên" sách các môn này bán chạy, thầy dạy các môn này được trọng vọng hơn. Giả sử, do một yêu cầu nào đó của xã hội mà môn nhạc hay môn võ trở thành môn thi chủ yếu vào đại học thì chắc chắn sách vở nhạc và võ, thầy dạy nhạc hay võ sẽ lên ngôi ngay. Ngày xưa, tiếng Nga có "đầu ra" nên thầy tiếng Nga được ưa chuộng, khi cái ưu thế ấy mất đi thì thầy tiếng Nga lần lượt phải chuyển nghề, chuyển môn.

- Có hàng giả: Bán hàng giả trong giáo dục là gì ? Đó là cũng làm ra vẻ dạy học nhưng dạy không hết "chữ" tại lớp, để dành chữ - hàng thật - bán tại nhà ! Đó là cũng mang nhãn, mác tiến sĩ này, giáo sư nọ nhưng bài giảng chẳng có nội dung gì xứng đáng với tiếng tăm, trình độ! Đó là học giả mà có bằng thật, hoặc chẳng học gì mà vẫn có bằng,... Chính nạn hàng giả này trong giáo dục khiến dư luận xã hội lên án gay gắt khiến ta phải e dè trước cụm từ "thương mại hóa giáo dục", khiến ta phải đi tranh cãi, biện luận về tính đặc biệt của dịch vụ giáo dục, về giáo dục trong nền kinh tế thị trường... Nhưng liệu có phải vì trên thị trường có dược phẩm giả, dược phẩm dỏm mà ta phủ nhận luôn sự thật ngành dược là một ngành kinh doanh?

Dù trên thị trường đang tồn tại vô vàn hàng giả, hàng dỏm, không ai lại đi phủ nhận tính thị trường trong nền kinh tế. Vậy hà tất phải chối bỏ hay né tránh tính thương mại trong giáo dục, xem đó là sự xúc phạm nghề nghiệp cao quý. Mua bán chân chính, trung thực, thương mại đúng kiểu trong giáo dục - điều này tốt lắm chứ. Cớ gì vì ba cái hàng giả mà phủ nhận bản chất tốt đẹp của thương mại trong giáo dục? Có người lại ngại rằng nếu công nhận tính thương mại trong giáo dục thì người nghèo làm sao đủ tiền mua hàng hóa của giáo dục, điều này sẽ dẫn tới nới rộng khoảng cách về hưởng thụ giáo dục giữa các tầng lớp dân cư. Xin thưa là kinh tế thị trường cũng đặt người nghèo vào nhiều tình huống bất lợi khác khi mua bán nhà cửa, khi bị bệnh, khi cần hưởng thụ các nhu cầu văn hóa tinh thần khác vậy. Nhưng đây là bài toán về quản lý xã hội. Một Nhà nước đã dám chấp nhận nền kinh tế thị trường thì phải lo cho dân nghèo bằng những chính sách đặc biệt khác như cho vay ưu đãi, trợ giá, bảo hiểm y tế cho người nghèo, miễn viện phí, đánh thuế cao vào người giàu. Cũng cần làm như vậy trong lĩnh vực giáo dục thay vì cố tách ngành giáo dục khỏi thị trường để tránh cho nó khỏi bị thương mại hóa.

TS Hồ Thiệu Hùng

Ủy ban Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội làm việc với Sở GD-ĐT TP.HCM:

Sao phải tồn tại hai mô hình công lập-bán công?

Sáng 11/1, đoàn giám sát của Ủy ban (UB) Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã có buổi làm việc với Sở GD-ĐT TP.HCM. Bà Trần Thị Tâm Đan, Chủ nhiệm UB, và đa số các đại biểu trong đoàn đều đồng tình với thành tựu của ngành nhưng cho rằng báo cáo tổng kết tình hình trong những năm qua còn chung chung, chưa bật được hướng giải quyết những khó khăn tồn tại. Các đại biểu quan tâm đến thực trạng bậc mầm non, học phí các chương trình tăng cường và chính sách chuyển đổi mô hình trường công lập-bán công... Trả lời đoàn giám sát, bà Lê Thị Hồng Liên (Phó giám đốc Sở GD-ĐT) cho biết: "Theo kế hoạch đến năm 2010, TP phải đảm bảo 50% trường mầm non đạt chuẩn quốc gia. Nhưng do khó khăn trong tiêu chí đánh giá diện tích đất sinh hoạt tính trên đầu học sinh nên cho đến nay TP mới có 4% trường đạt chuẩn. Hiện TP còn 3 phường "trắng mầm non" là một trong những điều kiện cho hiện trạng hơn 400 cơ sở nuôi dạy trẻ không có giấy phép hoạt động tràn lan, nhưng các cơ sở này lại đáp ứng nhu cầu của đối tượng dân cư nghèo, phụ huynh đóng tiền học từng ngày, cho dù đã thông báo những cơ sở đó không đủ an toàn cho sự phát triển của trẻ. Để chấm dứt tình trạng này, chúng tôi trực tiếp cùng các đơn vị quận, huyện nâng cao các cơ sở nuôi dạy trẻ này đạt tiêu chuẩn tối thiểu, tập huấn kỹ năng cho các cô bảo mẫu. Cơ sở nào không đạt sẽ cưỡng chế chấm dứt hoạt động". Kết thúc buổi làm việc, bà Trần Thị Tâm Đan bức xúc đề nghị tất cả các khoản thu cho các chương trình học nên gộp lại thành một khoản tạo tâm lý ổn định cho phụ huynh. Bà cũng đặt vấn đề: "Nếu như áp dụng Nghị định 10 cho các cơ sở giáo dục, nâng cao quyền tự chủ trong hoạt động tài chính, thì với cơ sở vật chất Nhà nước đầu tư, các trường tự hạch toán thu chi thì cớ sao phải tồn tại 2 mô hình công lập và bán công?".

Bích Thanh

Chủ trương còn bỏ ngỏ

Cách đây một tháng, vấn đề "Giáo dục có phải là hàng hóa?" đã được đem ra thảo luận ở một tọa đàm khoa học do Ban Khoa giáo trung ương tổ chức tại Hà Nội. Tuy chưa thể đi đến một kết luận gì rõ nét nhưng lần ấy vấn đề đã được xới lên, gây được nhiều chú ý trong dư luận. Vấn đề trên lại được Viện Nghiên cứu giáo dục (Trường ĐH Sư phạm TP Hồ Chí Minh) tiếp tục đưa ra tại buổi tọa đàm "Giáo dục trong kinh tế thị trường".

Ngay trong lời đề dẫn, GS Viện trưởng Lê Ngọc Trà đã xác định đây không phải là một cuộc hội thảo mà chỉ là một cuộc tọa đàm; có điều đây không phải là một cuộc tọa đàm thân mật vì vấn đề đặt ra rất nghiêm chỉnh, cần được mổ xẻ dưới nhiều góc cạnh để tìm ra những bước đi đúng đắn trong khi chưa có một công trình nghiên cứu nào mang tính chuyên nghiệp.

Do vấn đề "hàng hóa" được dư luận hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau nên GS Phạm Phụ (Ủy viên Hội đồng quốc gia giáo dục, ĐH Bách khoa TP.HCM) đã khởi đầu cuộc tọa đàm bằng lời kêu gọi "phải hiểu thế nào là hàng hóa, mới bàn về việc giáo dục có phải là hàng hóa không?". GS Dương Thiệu Tống cho rằng trong lúc này nước ta nên đi sâu vào việc tìm ra những giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn việc biến giáo dục thành một hoạt động quá thiên về kinh doanh, gây khó khăn cho không ít người hiếu học.

Một nhà giáo lão thành là GS Hoàng Như Mai - Hiệu trưởng Trường THPT tư thục Trương Vĩnh Ký, TP.HCM, cũng chỉ "đụng nhẹ" đến từ hàng hóa và nói ngay những kinh nghiệm của trường mình đang phụ trách. GS Mai nói: "Trong nền kinh tế thị trường, nếu không cho mở trường tư và trường dân lập thì lấy chỗ đâu cho học sinh học. Thu tiền học sinh thì chẳng có gì xấu cả, vấn đề là sử dụng đồng tiền đóng góp đó sao cho xứng đáng, đào tạo ra được những công dân tốt cho xã hội. Trường Trương Vĩnh Ký chẳng hạn, nếu không có tiền thì làm sao có sân vận động, có bể bơi ngay trong khuôn viên trường...". GS Trần Hồng Quân - Chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập, đồng tình: "Mặt tích cực của kinh tế thị trường là rất lớn, chính khi thị trường hóa giáo dục thì Nhà nước mới đủ sức lo cho các trường trọng điểm, các đối tượng chính sách. Trước mắt có thể có một số trường dân lập còn có khó khăn, chưa có uy tín cao với xã hội nhưng trong thế cạnh tranh sẽ xuất hiện nhiều trường dân lập và tư thục tốt hơn nhiều". GS Lương Ngọc Toản đề nghị hình thành những trường có dịch vụ cao cấp và nói: "Nếu cứ khư khư bắt tất cả con trẻ phải học với điều kiện hoàn toàn như nhau thì chúng ta có thể sẽ mất mát nhiều khi người có tiền cho con đi du học hết. Phải mở cửa cho các nhà đầu tư xây dựng các trường học thật tốt để không chỉ níu học sinh, sinh viên ở lại học ngay trên quê nhà mà còn tiến đến việc hấp dẫn sinh viên các nước đến du học tại VN". Xem vậy thì chuyện giáo dục và thị trường chắc chắn còn cần được mổ xẻ nhiều hơn nữa mới "ngộ" ra được !

Nhựt Quang

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Facebook đi vào nội quy của nhà trường
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

HS mầm non liên tiếp nhập viện vì ngộ độc, giáo viên không hay biết

Sau khi trở về từ trường, nhiều học sinh có biểu hiện sốt, nôn, đau bụng, đi ngoài, có một số em phải nhập viện điều trị. Tuy nhiên, khi được hỏi thì nhà trường lại nói rằng không hề hay biết.

Dạy bơi ở trường tiểu học: Đừng để "chết yểu"!

Hầu hết 11 bể bơi do Tổ chức Liên minh vì sự an toàn của trẻ em Hoa Kỳ (gọi tắt chương trình TASC) tài trợ cho 11 trường trong chương trình bơi an toàn dành cho học sinh tiểu học đến nay đã hư hỏng, xuống cấp. Trong khi đó, doanh nghiệp, nhà đầu tư không mấy mặn mà đầu tư xã hội hóa bể bơi ở trường học, khiến việc dạy bơi cho học sinh đứng trước nguy cơ “chế

Nhận xét tin Giáo dục trong nền kinh tế thị trường

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Giáo dục trong nền kinh tế thị trường bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Giao duc trong nen kinh te thi truong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Giáo dục trong nền kinh tế thị trường ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Giáo Dục.

Education in the market economy
Department of Education, market oriented, socialist-oriented, market economy, commodity economy, Vietnam's economy, management education, the world economy, labor, globalization, private schools, managers, issues, services, public

Vietnam economy has now been officially recognized as a market economy a socialist orientation. Moreover, Vietnam's economy is also part of the world economy is being globalized. The problem is that the entire economy of goods ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Giáo Dục


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.