Dựa vào gì để cân nhắc bỏ hay giữ “học lễ”?

Nếu không trở về nội hàm gốc của “lễ”, cuộc thảo luận tiếp tục hay đình chỉ học “lễ” sẽ vô tận, vô bổ. Bởi vì, mỗi vị sẽ mở đầu bằng: “Theo ý kiến riêng của tôi, thì “lễ” là…” (!).

Thống nhất nghĩa gốc của “lễ” để khỏi bàn cãi vô bổ

Cứ làm như chúng ta có quyền đưa ra khái niệm “lễ” cho thời hiện đại. Không đâu! Chữ “lễ” (trong “tiên học lễ”) là di sản ngàn năm, sửa đổi tuỳ tiện là mắc tội. Sửa đổi đến mất cả nghĩa gốc thì tội nặng lắm. Với di sản vật thể cũng vậy.

Ngày xưa, tổ tiên ta học “Lễ” đúng với nghĩa gốc của Lễ; và học “Văn” cũng đúng nghĩa của Văn (để làm quan văn). Ngày nay, vẫn y nguyên “tiên học lễ, hậu học văn” nhưng cách giải thích thì đủ kiểu. Ngoài ra, nhiếu ý kiến khăng khăng “phải học lễ”, nhưng học gì, thì bỏ lửng… Chỉ khổ các cháu: bị thúc “học đi” mà chẳng biết học gì, ở đâu, ai dạy...

Trước năm 1945, “lễ” được dạy ngay từ bậc tiểu học, trong môn Luân Lý (gọi tắt của Luân Thường và Đạo Lý). Học sinh dưới 10 tuổi phải học ứng xử trong nhiều mối quan hệ - chủ yếu là quan hệ với người “bậc trên” - gồm tới mấy chục bài. Dẫu vậy, cái quy tắc cốt lõi toát ra từ các bài vẫn thể hiện trung thành nghĩa gốc của khái niệm “lễ”.
Ngày nay, hô hào học sinh cả nước học “lễ” mà không có nội dung học , không có sách giáo khoa, và bói không ra thầy dạy “lễ”.

Khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn ở Văn Miếu- Quốc Tử Giám
Dua vao gi de can nhac bo hay giu �Shoc le�?

Cái quy tắc cốt lõi

Phương châm “tiên học lễ, hậu học văn” thâm nhập nước ta rất sớm: trước khi ta có Văn Miếu. Không thể thay đổi bất cứ chữ nào trong cụm từ 6 chữ này mà không làm biến dạng (kể cả làm méo mó, xuyên tạc) nghĩa gốc của cụm từ.

Bởi vậy, không thể tuỳ tiện giải thích chữ “lễ” khi nó nằm ở phương châm trên.
“Lễ” đưa quy tắc ứng xử (giao tiếp), trước hết là với bậc trên, rồi đến bậc ngang hàng và bậc dưới. Trẻ em chủ yếu ứng xử với bậc trên.

Vậy thì quy tắc thép khi ứng xử với “bậc trên” là: Kính cẩn (khúm núm) và Tuân phục (cấm cãi). Thay đổi quy tắc này thì chữ “lễ” của đức Khổng Tử sẽ thành chữ “lễ” mà cá nhân ông A hay bà B nào đó, đang tuỳ tiện sử dụng ở thời nay.

Bởi vậy làm rõ khái niệm mà “lễ” vốn có, chúng ta sẽ dễ thống nhất:
1) được phép thay đổi “lễ” tới mức nào (để nghĩa gốc vẫn còn);
2) Cần duy trì nó, hay cần thay thế nó.

Té ra, một đứa trẻ có vô thiên lủng “bậc trên”
Với người lớn, “bậc trên” cũng đủ nhiều.
Không chỉ có thần linh và Quân - Sư - Phụ... Mà ngay trong những quan hệ tưởng như bình đẳng, vẫn có trên - dưới: Anh là bậc trên của em (quyền huynh thế phụ), chồng bậc trên của vợ (xuất giá tòng phu). Vẫn phải áp dụng quy tắc kính cẩn và tuân phục.

Với đứa trẻ, số “bậc trên” còn nhiều kinh khủng.
Đứa trẻ vừa sinh ra (khóc oe oe) đã thấy quanh mình toàn là bậc trên: anh chị, cha mẹ, ông bà… Bước chân vào mẫu giáo cũng vẫn vậy: Bạn ngang tuổi thì ít (chỉ 1-2 triệu), nhưng các anh chị lớp trên rất nhiều (20 triệu) và người lớn càng nhiều (60-70 triệu)…

Một đất nước này bắt trẻ em học “lễ” (đúng nghĩa gốc), nó chỉ được phép duy nhất có một thái độ (kính cẩn, kể cả… khúm núm) và một cách cư xử (tuân phục… chết thôi)(!). Điều tâm niệm của đứa trẻ: Cố nhẫn nại đợi tới ngày mình trở thành “bậc trên”.

Ngoài “lễ”, còn có vô số cách “ứng xử có văn hoá” khác

Đức thánh Khổng đưa ra “Lễ”, thịnh hành tới mấy ngàn năm ở phương Đông. Nhưng dẫu cao siêu đến đâu thì “Lễ” của Khổng Tử vẫn chỉ là một cách ứng xử trong muôn ngàn cách khác nhau mà con người sáng tạo ra.
Xin đưa ra 4 trường hợp làm ví dụ:

- Trước khi kinh Lễ ra đời, xã hội Trung Quốc (Việt Nam, Cao Ly, Nhật Bản…) đã hình thành những cách giao tiếp đầy văn hoá rồi, chứ đâu phải là những xã hội hỗn loạn, dã man? Nói khác, xã hội sinh ra được đức thánh Khổng phải là xã hội văn minh tới mức nào đó, rồi chứ?

- Những nước châu Á không du nhập đạo Khổng (Thái Lan, Singapore, Philippines, Indonesia…) vẫn tự sáng tạo được một nền văn hoá giao tiếp không thể nói là không tốt đẹp. Chưa phải lúc bàn: Các nước đó ngày nay hơn hay kém Việt Nam.

- Những nước từng du nhập đạo Khổng (từng “tiên học lễ”), nhưng về sau phế bỏ chúng thì… nay ra sao? Khỏi cần dẫn chứng Nhật (bỏ Nho giáo sớm nhất), chỉ cần nêu Đài Loan và Nam Hàn, để chúng ta dễ so sánh với Trung Quốc (lục địa) và Bắc Hàn.

- Phương Tây không dính dáng gì tới đạo Nho, nhưng không vì thế mà thiếu những chuẩn mực ứng xử đẹp đẽ, tới mức lan sang nhiều nước Á Đông. Đã có người cho rằng, tổ chức sinh nhật vui vẻ (cho người đang sống) vẫn “hay” hơn là làm cỗ lớn để cúng giỗ (người đã khuất). Bắt tay (khi gặp mặt hoặc từ biệt) dường như đã thông dụng hơn vái chào…

Đừng quơ tất cả mọi giá trị cho “Lễ”

1) Muốn đề cao “lễ”, người ta sáng tạo nhiều cách lập luận - kể cả loại bỏ nghĩa gốc.
Ví dụ: Biết rằng thời nào trường học cũng dạy học sinh Đức và Tài. Thế thì chỉ việc quơ Đức thay chỗ “lễ” (và “văn” biến thành Tài). Có người coi “lễ” là lập trường cách mạng (Hồng), Thế thì phải học rồi. Thiếu “hồng” làm sao sống nổi dưới chế độ XHCN?

2)Ngày nay, “lễ” được nhiều người hiểu rất lơ mơ, thế thì cứ thay “lễ” bằng khái niệm lơ mơ hơn: Học “làm người”. Không học “lễ” sẽ thành… con vật chăng? Thế là phải học.
Tóm lại, mọi cách lập luận cao siêu chỉ nhằm để đưa đến… đương nhiên trẻ em phải học “lễ” (theo nghĩa mới – mà người lớn tuỳ tiện sáng tạo ra). Thế là môn Chính Trị, Đạo Đức và môn Giáo Dục Công Dân kiêm nhiệm cả chức năng môn Luân Lý thuở xưa.

3) Tuy nhiên, hầu hết quý vị khăng khăng quan điểm “phải học lễ” đã tự ý quơ mọi cách ứng xử cao đẹp (mà nhân loại sáng tạo được cho tới nay) gán cho khái niệm “lễ” – là khái niệm ra đời từ nhiều ngàn năm trước. Làm sao sức nó chứa nổi? Làm sao nó tiêu hoá được khái niệm nam - nữ bình đẳng?

4) Nếu cứ gán cho “lễ” những giá trị toàn diện mà quả thật nó không có, tất nhiên sẽ nảy ra nỗi lo: Không học “lễ” xã hội sẽ… loạn, cá nhân sẽ thành những vectơ vô hướng (!).

Trẻ Việt Nam học “lễ” 30 năm nay nên không sợ xã hội sẽ loạn; không lo mỗi cá nhân thiếu định hướng… Chứ gần 200 nước hiện không cho trẻ học “lễ” - nếu vì thế mà loạn, thì cái loạn này mới kinh. Loạn tứ bề sẽ lan sang ta như thứ vạ lây, chứ chẳng chơi.

Thực tế, các nước đó không loạn, vì không dạy “lễ” họ dạy thứ khác. Do vậy, chúng ta chưa cần lo cho tương lai các nước đó, mà nên coi thử họ dạy cái gì thay cho “lễ”. Ít nhất là tham khảo các nước có thứ hạng trên ta về giáo dục và kinh tế.

Chưa nên xoá các khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn”

Đó là ý kiến riêng tôi. Bởi vì, xoá được hết ở khắp nước cũng tốn kém bạc tỷ (trăm hay ngản tỷ) chứ không ít. Trong khi đó, chúng ta chưa có khẩu hiệu nào thay thế.

Lãnh Nguyên
Việt Báo

Video nổi bật

Cô bé 5 tuổi trả lời thông minh khi bị chê...xấu
00:00 / --:--

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Thi THPT quốc gia: Thí sinh lo đề khó

 Trước lo lắng của nhiều thí sinh về đề thi THPT quốc gia sau khi nghiên cứu đề thi minh họa của Bộ GD-ĐT, ông Mai Văn Trinh, Cục trưởng Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng giáo dục, Bộ GD-ĐT cho biết, đề thi sẽ được chỉnh sửa, phân định rõ câu hỏi dễ và khó thay vì trộn lẫn như dự kiến ban đầu.

Bi hài những lời phê theo mẫu của giáo viên tiểu học

Để thực hiện Thông tư 30 của Bộ GDĐT, với điểm nhấn là không chấm điểm học sinh tiểu học, hàng ngàn giáo viên đã phải gồng mình với các loại sổ sách nhận xét học sinh cuối năm học. Đối phó với việc này, nhiều giáo viên đã phải tìm đến các... nhận xét mẫu. Rất nhanh chóng, một cuốn nhận xét mẫu dài tới 130 trang được các giáo viên chia sẻ cho nhau.

Kết thúc năm học đầu tiên không chấm điểm: Không còn thành tích học sinh khá, giỏi

Năm học 2014-2015, năm đầu tiên thực hiện cách thức mới trong đánh giá học sinh tiểu học theo Thông tư 30 của Bộ GD&ĐT, nhiều trường đã có sự linh hoạt, thay đổi hình thức xét khen thưởng học sinh cuối năm học. Sự linh hoạt này không chỉ giảm áp lực cho học sinh mà còn khích lệ, động viên các em nhiều hơn.

Nhận xét tin Dựa vào gì để cân nhắc bỏ hay giữ “học lễ”?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Dựa vào gì để cân nhắc bỏ hay giữ “học lễ”? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dua vao gi de can nhac bo hay giu hoc le ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Dựa vào gì để cân nhắc bỏ hay giữ “học lễ”? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Based on considering what to put or keep " school holidays " ?
First learn ceremony , Hau literacy , discussion , behaviors , concepts , rules , social , slogan, based on grades, who , left , root , do

u003cpu003e If not return to cabinet original function of the " ceremony " , the discussion continued or suspended " ceremony " will be endless, pointless . Because, every position will start with : " In my opinion , the " holiday " is ... " u003c / pu003e .

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Giáo Dục


  • Thoi su 24h265 Hoc sinh HN len nui sex la bia dat
    Thời sự 24h(26/5): "Học sinh HN lên núi sex" là bịa đặt

     Lương bộ trưởng chưa đến 15 triệu đồng; Đường dây bán dâm toàn trẻ vị thành niên đẹp như thiên thần ở HN; Trực thăng đại gia Việt khuấy động làng chài nghèo miền Trung; Sạt lở kinh hoàng, cuốn phăng nhiều nhà dân xuống sông; 

  • Thoi su 24h255 Chua nhan 5 trieu yen chi ve chai da bi lua
    Thời sự 24h(25/5): Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị lừa

     Hình ảnh công trường phi pháp của TQ ở Biển Đông; Anh em đại gia Thái Bình xây dãy biệt thự hệt nhau giữa Hà Nội; Thu Phương bỏ cả sĩ diện vì trai 19; Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị vay tiền, lừa gạt; 

  • Thoi su tuan qua Chi tien khung de cham cay xanh
    Thời sự tuần qua: Chi tiền "khủng" để chăm cây xanh

    Chúng ta không bán sân bay, cảng biển; "Đẻ" thêm GPLX số tự động; Một quận chi 18 tỷ để bảo dưỡng cây xanh; Công an sẽ giao trả 5 triệu yên cho chị ve chai!; Ca mang thai đặc biệt ở Việt Nam; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Chân dài thác loạn mua vui cho các cuộc bay "thuốc"... là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.

  • Thoi su 24h235 Dan dua nhau thao luoi chong loa
    Thời sự 24h(23/5): Dân đua nhau tháo lưới chống lóa

    Sắp khai tử nhà máy thép nghìn tỷ ở Vũng Áng; Triệu tập đôi nam nữ thuê người bức tử cây xanh; Sự thật về nhóm thanh niên mang xác người vứt ở bệnh viện;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 23/5. 

  • Thoi su 24h225 Thuc hu vu Hoc sinh HN len nui de sex
    Thời sự 24h(22/5): Thực hư vụ "Học sinh HN lên núi để sex"

     Phó Thủ tướng: ‘Tạo mọi điều kiện tốt nhất cho thí sinh’; Đại biểu xấu hổ, xin lỗi vì điều 60 luật BHXH; Đại gia “khóa môi” Hồ Ngọc Hà là tình cũ của Maya?; "Học sinh HN lên núi để... sex" được thêu dệt thế nào?; 

  • Thuc hu chat luong ao chong nang tien trieu
    Thực hư chất lượng áo chống nắng tiền triệu

    Trước những lời quảng cáo như “mềm mịn, thấm hút mồ hôi cực tốt, không bí bách”,... các chuyên gia khuyến cáo “nên cẩn trọng”.

  • Mong manh hang Viet
    Mong manh hàng Việt!

    Doanh nghiệp Việt cần năng động, sáng tạo hơn để đương đầu với những thách thức, để tiếp tục phát huy trên nền tảng đã gây dựng được

  • Con xem phim sex cha me lam gi
    Con xem phim sex, cha mẹ làm gì?

    Chúng ta cần trang bị kỹ năng, kiến thức về sex, có như vậy mới tạo được 'vắc-xin kháng sex' đủ mạnh cho các em. Chị Đào Lan, có con gái học lớp 5 tại Hà Nội đã thực sự sốc nặng khi cô con gái nhỏ đóng cửa xem phim sex một..

  • Cap doi khach Tay bi cuop gay xon xao
    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao

    Cặp đôi khách Tây bị cướp ở Hà Nội đang là câu chuyện được nhều bạn trẻ quan tâm. Mới đây, thông tin về cặp đôi khách Tây bị cướp đã có những tình tiết mới. ------------ Xem thêm: Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao, http://vietbao.vn/tp/Cap-doi-khach-Tay-bi-cuop-gay-xon-xao/11384861/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Cho xe mo to vao duong cao toc
    Cho xe mô tô vào đường cao tốc

    Đa số lo ngại xoay quanh chuyện, nếu những tay đua "kiệt xuất" lái mô tô được “thả” vào môi trường phù hợp nhưng chưa đủ “chất” sẽ dễ gây họa.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1705 2305
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cô gái thừa nhận dựng chuyện nhận nuôi con tử tù; Vụ giấu vàng qua sân bay: Vĩnh viễn không được làm việc trong ngành hàng không; Bé 6 tháng tuổi tử vong bất thường: Mũi tiêm hạ sốt oan nghiệt?; Chỉ rõ những bất thường vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 185 235
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (18/5 - 23/5)

    Con hẻm miễn phí ở Sài Gòn, những SV làm tình nguyện vùng cao, cậu bé mua đồ ăn cho người vô gia cư là những câu chuyện về tình người thật đẹp. Nhiều chủ đề giáo dục con, những chuyện tình cảm động, nhiều bài viết đáng suy ngẫm và các thông tin an toàn thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả...là những vấn đề nổi bật tuần vừa qua...

  • Diem lai tin suc khoe nong trong tuan 185 245
    Điểm lại tin sức khỏe nóng trong tuần (18/5 - 24/5)

    Bộ Y tế xác minh thông tin gạo giả ở Việt Nam, Phát hiện vịt nuôi bị nhiễm virus H5N1 ở Ninh Thuận, Trẻ mắc tay chân miệng nhập viện tăng đột biến, Đã có câu trả lời vụ khăn ướt nhiễm khuẩn, Giữ sức khỏe ngày nắng nóng cho bé yêu,.... là các thông tin sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 175 235
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5)

    Tình báo Đức cung cấp thông tin quyết định để Mỹ tiêu diệt Bin Laden; Chính phủ Mỹ khẳng định không thay đổi chiến lược tại Iraq; Cựu Thủ tướng Yingluck ra hầu tòa; Mỹ và Cuba kết thúc vòng đàm phán thứ 4... là những tin đáng chú ý trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-175-235/2147562992/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1705 2305
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao; Người mẹ trẻ nhẫn tâm sát hại đứa con hai tuổi; Cả trăm người thân bị hại gây náo loạn tòa; Mua ma túy về "ăn mừng ra tù", gặp ngay 141; Kế hoạch tiêu 5 triệu yên của 'tỷ phú ve chai'; Trung tướng rởm và chiêu bài lừa đảo chiếm đoạt 12 tỷ đồng;......là những tin đáng chú ý trong tuần.