Dựa vào gì để cân nhắc bỏ hay giữ “học lễ”?

Nếu không trở về nội hàm gốc của “lễ”, cuộc thảo luận tiếp tục hay đình chỉ học “lễ” sẽ vô tận, vô bổ. Bởi vì, mỗi vị sẽ mở đầu bằng: “Theo ý kiến riêng của tôi, thì “lễ” là…” (!).

Thống nhất nghĩa gốc của “lễ” để khỏi bàn cãi vô bổ

Cứ làm như chúng ta có quyền đưa ra khái niệm “lễ” cho thời hiện đại. Không đâu! Chữ “lễ” (trong “tiên học lễ”) là di sản ngàn năm, sửa đổi tuỳ tiện là mắc tội. Sửa đổi đến mất cả nghĩa gốc thì tội nặng lắm. Với di sản vật thể cũng vậy.

Ngày xưa, tổ tiên ta học “Lễ” đúng với nghĩa gốc của Lễ; và học “Văn” cũng đúng nghĩa của Văn (để làm quan văn). Ngày nay, vẫn y nguyên “tiên học lễ, hậu học văn” nhưng cách giải thích thì đủ kiểu. Ngoài ra, nhiếu ý kiến khăng khăng “phải học lễ”, nhưng học gì, thì bỏ lửng… Chỉ khổ các cháu: bị thúc “học đi” mà chẳng biết học gì, ở đâu, ai dạy...

Trước năm 1945, “lễ” được dạy ngay từ bậc tiểu học, trong môn Luân Lý (gọi tắt của Luân Thường và Đạo Lý). Học sinh dưới 10 tuổi phải học ứng xử trong nhiều mối quan hệ - chủ yếu là quan hệ với người “bậc trên” - gồm tới mấy chục bài. Dẫu vậy, cái quy tắc cốt lõi toát ra từ các bài vẫn thể hiện trung thành nghĩa gốc của khái niệm “lễ”.
Ngày nay, hô hào học sinh cả nước học “lễ” mà không có nội dung học , không có sách giáo khoa, và bói không ra thầy dạy “lễ”.

Khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn ở Văn Miếu- Quốc Tử Giám
Dua vao gi de can nhac bo hay giu �Shoc le�?

Cái quy tắc cốt lõi

Phương châm “tiên học lễ, hậu học văn” thâm nhập nước ta rất sớm: trước khi ta có Văn Miếu. Không thể thay đổi bất cứ chữ nào trong cụm từ 6 chữ này mà không làm biến dạng (kể cả làm méo mó, xuyên tạc) nghĩa gốc của cụm từ.

Bởi vậy, không thể tuỳ tiện giải thích chữ “lễ” khi nó nằm ở phương châm trên.
“Lễ” đưa quy tắc ứng xử (giao tiếp), trước hết là với bậc trên, rồi đến bậc ngang hàng và bậc dưới. Trẻ em chủ yếu ứng xử với bậc trên.

Vậy thì quy tắc thép khi ứng xử với “bậc trên” là: Kính cẩn (khúm núm) và Tuân phục (cấm cãi). Thay đổi quy tắc này thì chữ “lễ” của đức Khổng Tử sẽ thành chữ “lễ” mà cá nhân ông A hay bà B nào đó, đang tuỳ tiện sử dụng ở thời nay.

Bởi vậy làm rõ khái niệm mà “lễ” vốn có, chúng ta sẽ dễ thống nhất:
1) được phép thay đổi “lễ” tới mức nào (để nghĩa gốc vẫn còn);
2) Cần duy trì nó, hay cần thay thế nó.

Té ra, một đứa trẻ có vô thiên lủng “bậc trên”
Với người lớn, “bậc trên” cũng đủ nhiều.
Không chỉ có thần linh và Quân - Sư - Phụ... Mà ngay trong những quan hệ tưởng như bình đẳng, vẫn có trên - dưới: Anh là bậc trên của em (quyền huynh thế phụ), chồng bậc trên của vợ (xuất giá tòng phu). Vẫn phải áp dụng quy tắc kính cẩn và tuân phục.

Với đứa trẻ, số “bậc trên” còn nhiều kinh khủng.
Đứa trẻ vừa sinh ra (khóc oe oe) đã thấy quanh mình toàn là bậc trên: anh chị, cha mẹ, ông bà… Bước chân vào mẫu giáo cũng vẫn vậy: Bạn ngang tuổi thì ít (chỉ 1-2 triệu), nhưng các anh chị lớp trên rất nhiều (20 triệu) và người lớn càng nhiều (60-70 triệu)…

Một đất nước này bắt trẻ em học “lễ” (đúng nghĩa gốc), nó chỉ được phép duy nhất có một thái độ (kính cẩn, kể cả… khúm núm) và một cách cư xử (tuân phục… chết thôi)(!). Điều tâm niệm của đứa trẻ: Cố nhẫn nại đợi tới ngày mình trở thành “bậc trên”.

Ngoài “lễ”, còn có vô số cách “ứng xử có văn hoá” khác

Đức thánh Khổng đưa ra “Lễ”, thịnh hành tới mấy ngàn năm ở phương Đông. Nhưng dẫu cao siêu đến đâu thì “Lễ” của Khổng Tử vẫn chỉ là một cách ứng xử trong muôn ngàn cách khác nhau mà con người sáng tạo ra.
Xin đưa ra 4 trường hợp làm ví dụ:

- Trước khi kinh Lễ ra đời, xã hội Trung Quốc (Việt Nam, Cao Ly, Nhật Bản…) đã hình thành những cách giao tiếp đầy văn hoá rồi, chứ đâu phải là những xã hội hỗn loạn, dã man? Nói khác, xã hội sinh ra được đức thánh Khổng phải là xã hội văn minh tới mức nào đó, rồi chứ?

- Những nước châu Á không du nhập đạo Khổng (Thái Lan, Singapore, Philippines, Indonesia…) vẫn tự sáng tạo được một nền văn hoá giao tiếp không thể nói là không tốt đẹp. Chưa phải lúc bàn: Các nước đó ngày nay hơn hay kém Việt Nam.

- Những nước từng du nhập đạo Khổng (từng “tiên học lễ”), nhưng về sau phế bỏ chúng thì… nay ra sao? Khỏi cần dẫn chứng Nhật (bỏ Nho giáo sớm nhất), chỉ cần nêu Đài Loan và Nam Hàn, để chúng ta dễ so sánh với Trung Quốc (lục địa) và Bắc Hàn.

- Phương Tây không dính dáng gì tới đạo Nho, nhưng không vì thế mà thiếu những chuẩn mực ứng xử đẹp đẽ, tới mức lan sang nhiều nước Á Đông. Đã có người cho rằng, tổ chức sinh nhật vui vẻ (cho người đang sống) vẫn “hay” hơn là làm cỗ lớn để cúng giỗ (người đã khuất). Bắt tay (khi gặp mặt hoặc từ biệt) dường như đã thông dụng hơn vái chào…

Đừng quơ tất cả mọi giá trị cho “Lễ”

1) Muốn đề cao “lễ”, người ta sáng tạo nhiều cách lập luận - kể cả loại bỏ nghĩa gốc.
Ví dụ: Biết rằng thời nào trường học cũng dạy học sinh Đức và Tài. Thế thì chỉ việc quơ Đức thay chỗ “lễ” (và “văn” biến thành Tài). Có người coi “lễ” là lập trường cách mạng (Hồng), Thế thì phải học rồi. Thiếu “hồng” làm sao sống nổi dưới chế độ XHCN?

2)Ngày nay, “lễ” được nhiều người hiểu rất lơ mơ, thế thì cứ thay “lễ” bằng khái niệm lơ mơ hơn: Học “làm người”. Không học “lễ” sẽ thành… con vật chăng? Thế là phải học.
Tóm lại, mọi cách lập luận cao siêu chỉ nhằm để đưa đến… đương nhiên trẻ em phải học “lễ” (theo nghĩa mới – mà người lớn tuỳ tiện sáng tạo ra). Thế là môn Chính Trị, Đạo Đức và môn Giáo Dục Công Dân kiêm nhiệm cả chức năng môn Luân Lý thuở xưa.

3) Tuy nhiên, hầu hết quý vị khăng khăng quan điểm “phải học lễ” đã tự ý quơ mọi cách ứng xử cao đẹp (mà nhân loại sáng tạo được cho tới nay) gán cho khái niệm “lễ” – là khái niệm ra đời từ nhiều ngàn năm trước. Làm sao sức nó chứa nổi? Làm sao nó tiêu hoá được khái niệm nam - nữ bình đẳng?

4) Nếu cứ gán cho “lễ” những giá trị toàn diện mà quả thật nó không có, tất nhiên sẽ nảy ra nỗi lo: Không học “lễ” xã hội sẽ… loạn, cá nhân sẽ thành những vectơ vô hướng (!).

Trẻ Việt Nam học “lễ” 30 năm nay nên không sợ xã hội sẽ loạn; không lo mỗi cá nhân thiếu định hướng… Chứ gần 200 nước hiện không cho trẻ học “lễ” - nếu vì thế mà loạn, thì cái loạn này mới kinh. Loạn tứ bề sẽ lan sang ta như thứ vạ lây, chứ chẳng chơi.

Thực tế, các nước đó không loạn, vì không dạy “lễ” họ dạy thứ khác. Do vậy, chúng ta chưa cần lo cho tương lai các nước đó, mà nên coi thử họ dạy cái gì thay cho “lễ”. Ít nhất là tham khảo các nước có thứ hạng trên ta về giáo dục và kinh tế.

Chưa nên xoá các khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn”

Đó là ý kiến riêng tôi. Bởi vì, xoá được hết ở khắp nước cũng tốn kém bạc tỷ (trăm hay ngản tỷ) chứ không ít. Trong khi đó, chúng ta chưa có khẩu hiệu nào thay thế.

Lãnh Nguyên
Việt Báo

Video nổi bật

Cô bé 5 tuổi trả lời thông minh khi bị chê...xấu
00:00 / --:--

TIN Giáo Dục NỔI BẬT

Dạy học cả ngày thúc đẩy đổi mới tổ chức hoạt động giáo dục

Trường Tiểu học số 2 Phong Hải (Bảo Thắng) là một trong những trường tham gia Chương trình đảm bảo chất lượng giáo dục trường học (SEQAP) có thành tích tốt về nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.

Kỷ luật 19 học sinh vụ lớp trưởng bị trùm đầu đánh

Ông Nguyễn Thanh Quang, hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Đình Chiểu (An Giang) cho biết, hội đồng kỷ luật quyết định kỷ luật 19 học sinh và giáo viên chủ nhiệm liên quan đến vụ em B.N.M.T, lớp 7A10 – nữ lớp trưởng bị trùm áo khoác đánh.

Sẽ có trường đại học chuẩn quốc gia

Một trong những tiêu chuẩn dự kiến đối với trường đại học đạt chuẩn quốc gia là số sinh viên có việc làm đúng và phù hợp với ngành được đào tạo sau một năm kể từ khi tốt nghiệp đạt ít nhất 75%.

Nhận xét tin Dựa vào gì để cân nhắc bỏ hay giữ “học lễ”?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Dựa vào gì để cân nhắc bỏ hay giữ “học lễ”? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dua vao gi de can nhac bo hay giu hoc le ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Dựa vào gì để cân nhắc bỏ hay giữ “học lễ”? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Giáo Dục của chuyên mục Giáo Dục.

Based on considering what to put or keep " school holidays " ?
First learn ceremony , Hau literacy , discussion , behaviors , concepts , rules , social , slogan, based on grades, who , left , root , do

u003cpu003e If not return to cabinet original function of the " ceremony " , the discussion continued or suspended " ceremony " will be endless, pointless . Because, every position will start with : " In my opinion , the " holiday " is ... " u003c / pu003e .

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Giáo Dục


  • Thoi su 24h164 Dan lai chan xe tren quoc loi 1A
    Thời sự 24h(16/4): Dân lại chặn xe trên quốc lội 1A

    Tổng TTCP gọi điện cho đoàn thanh tra cây Hà Nội; Hàng cổ thụ Thủ đô ứa nhựa sau những vết chém lạ; Nửa đêm phá cửa xe đưa thi thể 2 thầy giáo ra ngoài; Chuyện hậu trường be bét của truyền hình thực tế; Thủ đoạn cực kỳ tinh vi của siêu lừa qua Facebook ở HN...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/4.

  • Thoi su 24h174 May bay roi o Binh Thuan
    Thời sự 24h(17/4): Máy bay rơi ở Bình Thuận

    TQ mở rộng phi pháp bãi đá ở Trường Sa; Máy bay rơi ở Bình Thuận, 2 phi công nhảy dù; Hà Nội: Nhiều phố có hàng cổ thụ bị vết 'chém' lạ; 'Trùm' đường dây người mẫu bán dâm cho đại gia ở SG; 5 người đẹp Việt trần tình nghi án "đi khách"; Tai nạn thảm khốc sau bữa tiệc thôi nôi...là những tin tức thời sự nổi bật trong ngày 16/4.

  • Thoi su 24h154 Xin tien chua ung thu cho con
    Thời sự 24h(15/4): 'Xin tiền chữa ung thư cho con'

    8 người tranh chức Cục trưởng Đường sắt VN; Hành động lạ của người mẹ 'xin tiền chữa ung thư cho con'; Chở xác người vứt giữa phố; Khoe 'chiến tích' và ảnh sex để bôi xấu bạn gái cũ; 'Cá chép hóa rồng' 200 tấn trên sông Hàn; Nữ hung thủ giết 3 bà cháu im lặng trong trại giam...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 14/4.

  • Thoi su 24h144 3 nguoi mot nha bi giet tan nhan
    Thời sự 24h(14/4): 3 người một nhà bị giết tàn nhẫn

     Không tăng giá bán xăng dầu; Trứng kiến 700 ngàn/kg: Dân Hà thành mua cả yến ăn dần; Choáng với váy áo hở bạo của Thanh Lam; Cầm dao cướp tiệm vàng, bị dân vây đánh bầm dập; Nhờ cứu hộ mới đưa được xác nữ sinh khỏi gầm container; 

  • Thoi su tuan qua Ho bien 100 trieu thanh 130 ty
    Thời sự tuần qua: Hô biến 100 triệu thành... 130 tỷ

    Tiếp tục tăng giá viện phí; Bị “chôn sống” khi ngăn cản thi công quốc lộ 1A; Bức ảnh nướng gà bằng đèn khò gây bão; ‘Thổi’ giá thiết bị từ 100 triệu lên 130 tỷ; Thực hư vụ nữ sinh bị hiếp và giết ở Hà Nội...

  • Dieu chinh gia dich vu y te
    Điều chỉnh giá dịch vụ y tế

    Theo phân tích từ Bộ Y tế, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế, đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được lợi đầu tiên vì được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng tốt hơn...

  • Phi cong va tiep vien VNA bi bat tai Han Quoc
    Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc

    Cục Hàng không VN đang tiến hành rà soát lại tất cả các khâu soi chiếu an ninh tại Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài để lãm rõ nguyên nhân phi công và tiếp viên Vietnam Airlines có thể “qua mặt” anh ninh vận chuyển 6kg vàng từ..

  • Gan camera tren mu CSGT
    Gắn camera trên mũ CSGT

    Chỉ mang tính thử nghiệm, nhưng việc gắn camera trên mũ CSGT đã đem lại nhiều hiệu quả, khiến người vi phạm giao thông tâm phục, khẩu phục.

  • Nhung ky an trong lich su to tung Viet Nam
    Những kỳ án trong lịch sử tố tụng Việt Nam

    5 người cùng bị truy tố về tội giết người trong một vụ án. Kỳ án 'ma cũ bắt nạt ma mới' và sự thật bất ngờ; Kỳ án “Chúc Anh Đài” thời @ chuyên đi trộm cắp; Kỳ án tòa xử buộc người không vay phải trả nợ...

  • Be gai bi bong o truong Mam non
    Bé gái bị bỏng ở trường Mầm non

    Bé gái 3 tuổi bỏng nặng phần bụng, ngực và một phần cổ, mặt vì bị bạn đốt váy trong lớp học tại trường mầm non ở thị trấn thuộc huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.

  • Su kien quoc te noi bat 124 184
    Sự kiện quốc tế nổi bật (12/4 - 18/4)

    Bà Hillary Clinton sẵn sàng chạy đua vào Nhà Trắng năm 2016; ông Putin trực tiếp giải đáp thắc mắc trên truyền hình; Hàn Quốc công khai cuộc phỏng vấn cuối đời cố Chủ tịch Keangnam; Triều Tiên kỷ niệm sinh nhật Chủ tịch Kim Nhật Thành... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1204 1804
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/04 - 18/04)

    Bé trai 1 tuổi tử vong tại BV Hồng Ngọc; Máy bay SU-22 rơi xuống biển; Phi công, tiếp viên hàng không được lợi bao nhiêu từ mỗi chuyến hàng xách tay”?; Xà cừ Hà Nội bị đẽo vỏ: Đề nghị công an điều tra... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Diem nhanh tin suc khoe quan trong tuan qua 134 194
    Điểm nhanh tin sức khỏe quan trọng tuần qua (13/4 - 19/4)

    Nhiều người bệnh bức xúc vì bác sĩ vô tâm, chẩn đoán nhầm; những chú ý đặc biệt khi ăn hải sản, món ăn mùa hè, bỏ túi những bí quyết phòng tránh bệnh ngày nắng nóng, thêm nhiều khám phá thú vị về chuyện "yêu" và sức khỏe giới tính,... là những tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Điểm nhanh tin sức khỏe quan trọng tuần qua (13/4 - 19/4), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Diem-nhanh-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua134-194/2147554199/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 1204 1804
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/04 – 18/04)

    Lan Ngọc dành giải quán quân Bước nhảy hoàn vũ 2015, "Fast & Furious 7" cán mốc doanh thu 100 tỉ tại Việt Nam, Ngọc Trinh trở thành Nữ hoàng bikini châu Á, Xuân Bắc "chốt" cát-xê 8 tỉ đồng, vượt nhiều tên tuổi lớn, Thân thế ít người biết về 2 người mẫu bán dâm nghìn đô, Hoa hậu Kỳ Duyên bị tố làm màu trong việc bán dưa hấu, CL (2NE1) chỉ chịu thua Tổng thống Nga, Em út EXO-M lại bị đồn rời nhóm, "Bạn gái ngực lép" úp mở tuyên bố chia tay G-Dragon,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (12/04 – 18/04), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-1204-1804/2147554226/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1204 1804
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/04 - 18/04)

    Người mẫu, hoa khôi... bán dâm giá nghìn đô; Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc; Thảm án 3 bà cháu bị chém chết; Điều chưa biết về vụ trộm táo bạo nhất lịch sử; Những phi vụ táo tợn của “Băng cướp Hắc Long”; Bóc mẽ những chiêu thức tinh vi trong thế giới cá độ online;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/04 - 18/04), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-1204-1804/2147554187/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn