vietbao

Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục: Phải có tư duy hệ thống

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Diễn đàn “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục” đã nhận được rất nhiều ý kiến từ độc giả.

Giáo dục là một hệ thống phức tạp, nếu đổi mới theo kiểu cứ gặp đâu làm đó thì sẽ không tránh được “đầu Ngô, mình Sở”, hiệu quả sẽ rất thấp kém.

Thay đổi cơ cấu và loại hình GD phổ thông
Để cửa vào ĐH không hẹp, cần phải thay đổi cơ cấu và loại hình GD phổ thông - Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Cần một hội đồng độc lập với Bộ GD-ĐT

Cải cách hay đổi mới toàn diện, cơ bản phải được quan niệm, thiết kế một cách hệ thống.

Trước hết, xác định lại cho đúng triết lý giáo dục (GD), nghĩa là ta làm GD, đào tạo con người như thế nào trước thực tiễn hiện nay. Thứ hai, phải rà soát lại cả hệ thống cơ cấu tổ chức. Thứ ba, đổi mới từng bộ phận trong cơ cấu của hệ thống GD ấy. Tất cả các khâu phải nhằm khắc phục những tồn tại, những yếu kém, bất cập.

Chính vì vậy, đầu tiên phải kiểm điểm, phân tích yếu kém hiện tại, nếu không nhìn nhận đúng các yếu kém đó thì sẽ không biết đổi mới cái gì. So sánh kinh nghiệm thế giới, dựa vào kinh nghiệm của bản thân chúng ta trong mấy chục năm mới có thể xây dựng được một kế hoạch, đề án cải cách kèm theo lộ trình thực hiện.

Tất cả những việc này đòi hỏi phải tập hợp trí tuệ của những chuyên gia am hiểu nhất về GD, làm việc trong một hội đồng có quy chế độc lập với Bộ GD-ĐT. Có như vậy mới thoát ra được những quan niệm sai lầm nhưng từ lâu vẫn cắm rễ sâu trong ngành GD-ĐT. Bộ có thể có thành viên tham gia vào hội đồng này nhưng không chủ trì đề án này.

Thay đổi cơ cấu giáo dục phổ thông

Chương trình, sách giáo khoa chỉ là một vấn đề trong hệ thống GD phổ thông. Muốn làm điều này phải dựa trên cơ sở hệ thống tổ chức cơ cấu GD phổ thông đó như thế nào, nghĩa là phải đổi mới cơ cấu tổ chức rồi mới tính đến chương trình.

Thực trạng GD hiện nay cho thấy, hệ thống phổ thông theo chương trình 12 năm là không thích hợp, nhất là quan niệm GD phổ thông nhằm cung cấp học vấn cho mọi công dân trước khi có nghề. Điều đó không sai nhưng quá “sang trọng” đối với một đất nước như Việt Nam. Hiện nay, ngay cả các nước phát triển nhất cũng không đặt mục tiêu như vậy. Người ta thường chỉ đặt mục tiêu GD phổ thông cung cấp học vấn cần thiết cho mọi công dân 8 - 9 năm, cùng lắm là 10 năm. Ở Việt Nam, sau THCS (9 năm), mọi học sinh đều muốn dồn vào THPT, chỉ bất đắc dĩ mới vào học nghề.

Vì vậy vấn đề bất cập của hệ thống GD Việt Nam là số công nhân lành nghề và cán bộ trung cấp kỹ thuật thiếu thốn triền miên, trở ngại rất nhiều cho việc phát triển công nghiệp phụ trợ. Vì không đủ công nhân lành nghề mà lại thừa kỹ sư dở nên không thể có ngành công nghệ phụ trợ trong nước. Cuối cùng thì cái gì cũng chỉ có nhập ở nước ngoài về để lắp ráp.

Cách tổ chức hệ thống không phù hợp dẫn đến bất cập nữa về mặt xã hội. Hàng chục năm nay, hằng năm kỳ thi tốt nghiệp THPT rất nặng nề, rồi đến kỳ thi tuyển sinh ĐH căng thẳng nhưng cuối cùng chỉ có cùng lắm 40% học sinh vào được ĐH, CĐ. Số còn lại sau 12 năm học “ném” ra đời nhưng không có nghề, chỉ làm lao động giản đơn. “Nút cổ chai” vào ĐH gây một tâm lý căng thẳng trong xã hội. Chính vì vậy mới có chuyện cắm đầu cắm cổ vào dạy thêm, học thêm tiêu cực, chạy bằng, chạy điểm... Những bất cập đó phải được khắc phục.

Cách để giảm tải giáo dục

Hằng năm chỉ nên có một tỷ lệ nhỏ (1/5) học sinh vào THPT, còn lại là vào trung học nghề. Cả 2 loại hình này đều học trong thời gian 3 năm. Mỗi loại hình, học sinh đều có quyền được học một trình độ học vấn cao hơn THCS, đủ để có thể làm nghề hay học tiếp ĐH, CĐ đều hợp lý.

Loại hình trường trung học nghề nên có nhiều nghề cho học sinh lựa chọn, tốt nghiệp ra trường là đã có một nghề thực sự có thể làm việc được hoặc tiếp tục học lên cao hơn tùy nhu cầu và khả năng của từng người. Về loại hình trường THPT như hiện nay, bên cạnh học các môn cơ bản, học sinh có thể chọn một vài môn để học nâng cao theo năng lực và sở thích. Trường THPT không chia ban, mọi học sinh đều được học một chương trình chuẩn (tối thiểu) và có một hay nhiều chương trình nâng cao cho học sinh lựa chọn theo năng lực và sở thích.

Làm được điều này có 2 lợi ích: Thứ nhất không quá tải. Thứ hai, học sinh nào có khả năng về một hướng nào thì đến lớp 12 có thể có một vốn kiến thức khá sâu. Nhờ đó chất lượng đầu vào của ĐH được tăng cường, hơn nữa chương trình nâng cao cho phép có thể lấn vào chương trình ĐH. Học sinh giỏi sẽ được phép bảo lưu kết quả của chương trình nâng cao và lên ĐH thì được rút ngắn thời gian học tập.

Đây là cách làm hợp lý nhất, nếu không làm như vậy thì không bao giờ có thể giảm tải. Chỉ như thế thì sau 12 năm HS hoặc ra đời đã có nghề, còn nếu vào ĐH thì cửa không còn bị hẹp nữa.

Thay đổi cách quản lý đại học phù hợp

Hiện nay GDĐH đã trở thành một nhu cầu đại chúng đồng thời là một điều kiện tất yếu để các quốc gia có thể tồn tại và cạnh tranh trong nền kinh tế tri thức. Một khi chuyển từ mô hình ĐH tinh hoa sang ĐH đại chúng thì đương nhiên cần phải thay đổi cách thức quản lý cho phù hợp.

Xu hướng quản trị ĐH trên toàn thế giới là trao quyền tự chủ nhưng tự chủ luôn phải đi kèm với trách nhiệm giải trình. Để việc đổi mới GDĐH tiến hành một cách hiệu quả, nhất thiết nhà nước cần phải kiên quyết thực hiện các biện pháp sau:

-  Đẩy mạnh xây dựng và triển khai hệ thống kiểm định quốc gia độc lập với Bộ, bao gồm kiểm định trường và cả kiểm định nghề nghiệp (có sự tham gia của các hội nghề nghiệp và nhà tuyển dụng).

- Xây dựng một cơ sở dữ liệu trung ương cấp quốc gia và công khai cho toàn xã hội biết với các thông tin cần biết về chất lượng đào tạo của các trường.

- Thay đổi cách quản lý tài chính từ cấp kinh phí gián tiếp (tức cấp cho các trường) sang cấp kinh phí trực tiếp đến người học. Cách làm này cũng tương tự như bảo hiểm y tế: người bệnh đi khám chữa bệnh ở bệnh viện nào là tùy lựa chọn của họ, và chỉ nơi nào mà người bệnh lựa chọn thì mới được bảo hiểm trả tiền.

Tiến sĩ Vũ Thị Phương Anh (Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập)

Nhà trường phải trung thực và dân chủ

Trước những gì đang diễn ra trong đời sống học đường, chúng tôi nghĩ rằng, để đổi mới căn bản nền GD điều quan trọng lúc này là cần khắc phục tình trạng không trung thực và áp đặt.

Vài năm trước, Bộ đã từng chủ trương “nói không với bệnh thành tích”. Tiếc rằng sự việc mới dừng lại ở “nói”, còn “làm”, giống như nhiều phong trào, chưa đến nơi đến chốn. Vụ tiêu cực ở Trường Đồi Ngô, Bắc Giang trong kỳ thi tốt nghiệp THPT mới đây là tín hiệu báo động, cho thấy “căn bệnh thành tích” vẫn còn và rất nghiêm trọng. Gian lận trong thi cử, đạo văn, báo cáo sai sự thật về kết quả giảng dạy, học tập... không còn là cá biệt.

Một vấn đề nữa cần sửa đổi là tình trạng áp đặt trong dạy và học. Mục tiêu GD là đào tạo học sinh/sinh viên thành những con người có tư duy độc lập, sáng tạo nhưng trong suốt quá trình GD, người học có rất ít cơ hội bày tỏ ý kiến, nhất là ý kiến phản biện. Để đào tạo những công dân có trách nhiệm thì không thể chấp nhận những biểu hiện áp đặt trong hoạt động GD cũng như bạo lực trong đời sống học đường.

Phải khắc phục cách giảng dạy mang tính áp đặt, nặng về truyền thụ, rao giảng hiện đang còn là chủ đạo trong nhà trường. Thay vào đó, thầy/cô giáo cần dẫn dắt người học tự tìm ra tri thức, khuyến khích học sinh/sinh viên thảo luận, tranh luận. Tinh thần dân chủ phải là cốt lõi của văn hóa học đường, mọi sinh hoạt trong nhà trường phải thể hiện một xã hội dân chủ, trong đó tự do học thuật và tư duy sáng tạo phải được khuyến khích, mọi người - thầy cũng như trò - đều tôn trọng danh dự, phẩm giá của mình và của người khác. Về mặt quản lý giáo dục và quản trị nhà trường, cần tạo ra cơ chế để giáo viên/giảng viên tham gia xây dựng chương trình, soạn thảo sách giáo khoa, lựa chọn tài liệu giảng dạy cũng như tự do bày tỏ ý kiến của mình, góp phần tìm ra chân lý. 

Nguyễn Quang Kính (nguyên giáo viên Trường THPT Trần Phú, Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc)

VietBao.vn (Theo Thanh niên)
Comment :Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục: Phải có tư duy hệ thống
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục: Phải có tư duy hệ thống bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Doi moi can ban va toan dien giao duc Phai co tu duy he thong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục: Phải có tư duy hệ thống ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Giáo Dục
Innovation basics and comprehensive education: Having systems thinking
systems, innovation, students, comprehensive, basic, program, training, education, year, make, people
Facebook Forum "Innovation and comprehensive basic education" received a lot of comments from readers ..
Thí sinh nên chọn trường nào khi biết điểm THPT QG?

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi THPT quốc gia, thí sinh cần lưu ý việc xét tuyển vào các trường đại học.

Đề thi - Đáp án môn Địa lý kỳ thi Quốc gia

Sáng 3/7, các sĩ tử làm bài thi Địa lý, thời gian 180 phút - môn có số lượng thí sinh đứng thứ ba trong số năm môn tự chọn.

Bát nháo tư vấn du học
Bát nháo tư vấn du học

Tại TP Hồ Chí Minh, theo báo cáo của cơ quan chức năng, toàn thành phố hiện có khoảng 1.000 đơn vị tư vấn du học nhưng chỉ có 64 đơn vị được cấp phép.

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ