vietbao

Dạy chữ Hán để biết và hiểu

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Day chu Han de biet va hieu

Một giờ học văn của học sinh lớp 7/7 Trường THCS Hoàng Văn Thụ (Q.10, TP.HCM). Ở bậc THCS có một số bài về từ Hán - Việt nhưng chương trình dạy không hệ thống, bài bản nên không hiệu quả - Ảnh: Như Hùng

Một thực tế hiển nhiên trong cuộc sống tinh thần của người Việt là ngôn ngữ dân tộc ta sử dụng rất nhiều từ ngữ gốc Hán (từ Hán - Việt chiếm 70%).

Từ Hán - Việt không chỉ có trong văn chương, nghệ thuật mà khoa học tự nhiên cũng có khá nhiều thuật ngữ Hán - Việt.

Nếu biết chữ Hán, học sinh sẽ hiểu kiến thức khoa học này nhanh hơn, kỹ hơn do biết được ngọn ngành những thuật ngữ Hán - Việt ấy.

Muốn giỏi văn, cần học chữ Hán

Các tác phẩm văn học nguyên tác viết bằng chữ Hán được giảng dạy trong nhà trường THCS và THPT hiện nay chiếm tỉ lệ tương đối cao. Những tác phẩm này không chỉ có nhiều trong văn học trung đại mà còn có cả trong nền văn học hiện đại (thơ Hồ Chí Minh); trong quá trình dạy và học, giáo viên và học sinh vẫn phải đối chiếu với bản phiên âm, bản dịch nghĩa và dịch thơ... Nếu thầy và trò biết chữ Hán thì việc học, tìm hiểu, cảm nhận cái hay cái đẹp sẽ toàn mỹ biết bao...

Trong quá trình dạy, nếu giáo viên ngữ văn biết viết chữ Hán thì việc truyền đạt cho học sinh các vấn đề trong tất cả các phân môn của bộ môn này cũng có nhiều điều thuận lợi.

Lấy một ví dụ: giảng về thể loại kịch là thể loại xây dựng nhiều mâu thuẫn và giải quyết các mâu thuẫn... Nhằm giúp học sinh lĩnh hội nhanh ý này, giáo viên có thể vận dụng việc chiết tự chữ KỊCH để minh họa như sau:

“KỊCH ( 劇 ) được kết lại từ ba bộ chữ 虍+ 豕+ 刀 (hô + thỉ + đao: ba bộ chữ có hàm ý đối kháng nhau mạnh mẽ). Người xưa khi viết chữ KỊCH 劇 là đã mặc nhiên công nhận thể loại này hàm chứa nhiều mâu thuẫn, đối kháng...”. Giảng dạy như trên là một cách gắn liền chữ với nghĩa.

Chúng ta có một thời - khi học toán - đã băn khoăn vì không hiểu được nghĩa gốc của những từ như tích phân, ma trận...; khi học vật lý quang học đã băn khoăn với từ thị trường, quang phổ, tử ngoại ...; khi học sinh học đã băn khoăn với những từ như giao tử, khuẩn ti, (bộ) linh chưởng... (nhiều tác giả viết sách sinh học do không hiểu nghĩa từ đã thường viết nhầm thành “bộ linh trưởng”)... ; học sinh đem những từ này hỏi nghĩa gốc với các thầy thì các thầy cũng... bí nốt!

Liệu có nên chấp nhận cách học chỉ cần biết khái niệm của từ, còn nghĩa gốc của nó thì cứ hiểu lờ mờ hay không cần biết cũng được (?!).

Sách ngữ văn mới hiện nay của bậc THCS cũng bố trí một số tiết học từ Hán - Việt, nội dung cũng có nhiều cải tiến nhưng có lẽ một phần do phân bố thời lượng học hạn chế nên các tiết học này cũng chỉ giúp học sinh vá víu những khiếm khuyết trong việc hiểu nghĩa một số từ Hán - Việt mà thôi.

Phép tạo chữ Hán ngay từ giáp cốt văn đã theo sáu qui tắc là tượng hình, chỉ sự, hình thanh, hội ý, chuyển chú và giả tá nhưng qui tắc tượng hình vẫn là căn bản nhất, do đó ta có thể xem chữ Hán là một lối lấy việc vẽ hình sự vật, giản lược hóa đi để tạo thành chữ... Viết chữ Hán cũng như vẽ tranh là phương pháp giúp trẻ tiếp cận thẩm mỹ, hình thành nét đẹp tâm hồn.

Dạy có hệ thống, bài bản

Do từ trước đến nay ta chưa có chủ trương dạy và học từ Hán - Việt một cách bài bản, có hệ thống nên chương trình môn văn trước năm 1995 và chương trình văn - tiếng Việt cải cách đã bố trí một số tiết học từ Hán - Việt có tính đối phó, nhằm vỡ vạc một số từ Hán - Việt mà học sinh thường gặp. Do thiếu thời gian, nội dung giải thích thường chưa được trọn vẹn, khi vận dụng vào thực tế dễ xảy ra những nhầm lẫn. Ví dụ trong một bài dạy từ Hán - Việt của sách Tiếng Việt cải cách lớp 7: giải thích chữ minh, bài học chỉ ghi đơn giản: minh: sáng; ví dụ: minh mẫn.

Trong các bài học lịch sử, địa lý... hằng ngày, các em vẫn gặp những từ như “quân đội đồng minh”, “ Rừng U Minh” ... mà lại chỉ biết mỗi một nghĩa “minh là sáng” thì không được bởi vì ngoài chữ minh là sáng, còn có các chữ minh khác nữa học sinh rất cần phải biết: trong từ đồng minh thì minh (盟) là thề, trong từ u minh thuộc nghĩa “chốn sâu thẳm tối tăm” thì minh (冥) là tối; chẳng chút liên quan gì với nghĩa minh ((明) là sáng cả!

Chính vì thế mà có thể bố trí trong chương trình từ lớp 6 - 12: cho học sinh học hết 214 bộ chữ. Kèm theo mỗi bộ chữ lại cho học một số từ Hán - Việt thường dùng trong tiếng Việt. Cách học các bộ chữ kèm theo từ thông dụng như vậy giúp học sinh am hiểu tường tận cấu trúc từng chữ Hán của từ Hán - Việt.

Thời gian học cũng nên trải đều suốt sáu năm bậc trung học; mỗi học kỳ chỉ bố trí khoảng bốn tiết, cả năm tám tiết. Mỗi tiết học sinh học chưa đến năm bộ chữ. Lớp dưới cho học sinh học các bộ chữ ít nét, dần lên lớp trên học sinh được học các bộ chữ có nét chữ phức tạp hơn; như vậy học sinh dần hình thành tri thức căn bản, tốc độ học tăng dần. Cách học này đem lại sự hiểu biết về từ Hán - Việt một cách vững chắc. Nhưng nếu tiến hành cho học sinh học chữ Hán thì ai là người dạy?

Trong thời gian qua, ở trường cao đẳng, đại học, sinh viên ngữ văn tuy có học một số tiết chữ Hán nhưng do môn này bị xem nhẹ nên thực chất vốn hiểu biết chữ Hán của giáo viên ngữ văn bậc trung học hiện còn nhiều hạn chế. Dạy từ Hán - Việt, giáo viên thường bị động theo sách giáo khoa, sách giáo viên; thiếu hẳn khả năng tìm tòi, khám phá...

Giáo viên ngữ văn hiện nay dạy từ Hán - Việt, gặp tình huống đột xuất họ không thể tự xoay trở được chứ nói chi đến việc tự rèn luyện, học hỏi để dạy được chữ Hán cho học sinh!

Đây quả là vướng mắc lớn! Tuy nhiên, nếu quyết tâm thì chỉ cần sau một số năm, ngành cố gắng chuẩn bị và tiến hành đào tạo thì đội ngũ mới có thể dần đảm đương công việc.

NGUYỄN VĂN DUẬN (Ninh Thuận)

Việt Báo
Comment :Dạy chữ Hán để biết và hiểu
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Dạy chữ Hán để biết và hiểu bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Day chu Han de biet va hieu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Dạy chữ Hán để biết và hiểu ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Giáo Dục
Teaching Kanji to know and understand
From Seoul - Vietnamese, ethnic language, spiritual life, Han, students, the text, a number, teacher, student learning, teaching, understanding, intelligence, sense, all
Another obvious fact of life is the spirit of the Vietnamese ethnic language we use many more words Han (from Seoul - Vietnam 70%) ..
Thí sinh nên chọn trường nào khi biết điểm THPT QG?

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi THPT quốc gia, thí sinh cần lưu ý việc xét tuyển vào các trường đại học.

Đề thi - Đáp án môn Địa lý kỳ thi Quốc gia

Sáng 3/7, các sĩ tử làm bài thi Địa lý, thời gian 180 phút - môn có số lượng thí sinh đứng thứ ba trong số năm môn tự chọn.

Bát nháo tư vấn du học
Bát nháo tư vấn du học

Tại TP Hồ Chí Minh, theo báo cáo của cơ quan chức năng, toàn thành phố hiện có khoảng 1.000 đơn vị tư vấn du học nhưng chỉ có 64 đơn vị được cấp phép.

  • Thoi su 24h287 Bao quet o Ha Noi Cay do la liet
    Thời sự 24h(28/7): Bão quét ở Hà Nội: Cây đổ la liệt

    Thắt tim cảnh người cha kiệt sức gục chết giữa cánh đồng; Bão quét tới Hà Nội: Cây đè ô tô, xe máy đổ cả loạt; Góc khuất nghề đẻ thuê: Nỗi ân hận tột cùng của người đàn bà dẫn gái về cho chồng; Sập giàn giáo cao ốc Dream Home Luxury, 3 người thương vong; Vụ Formosa: 9 dòng kiểm điểm và quyết tâm của Chính phủ

  • Thoi su 24h277 co gai tre tu vong duoi song To Lich
    Thời sự 24h(27/7): cô gái trẻ tử vong dưới sông Tô Lịch

    Formosa chôn chất thải: Nghi vấn bao che sai phạm cho cán bộ các cấp; Thương bé tròn một tuổi mà phẫu thuật chân 12 lần chưa khỏi; “Người mẹ ma” ở TP HCM: 'Ước gì tôi biết vì sao mình bị tạt axit'; Nỗi đau khôn cùng của người cha chôn 12 con trong cát trắng; Vợ chết, chồng bị thương: Nạn nhân nhắn gì cho bố mẹ trước lúc mất?

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ