vietbao

Dạy chữ Hán để biết và hiểu

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Day chu Han de biet va hieu

Một giờ học văn của học sinh lớp 7/7 Trường THCS Hoàng Văn Thụ (Q.10, TP.HCM). Ở bậc THCS có một số bài về từ Hán - Việt nhưng chương trình dạy không hệ thống, bài bản nên không hiệu quả - Ảnh: Như Hùng

Một thực tế hiển nhiên trong cuộc sống tinh thần của người Việt là ngôn ngữ dân tộc ta sử dụng rất nhiều từ ngữ gốc Hán (từ Hán - Việt chiếm 70%).

Từ Hán - Việt không chỉ có trong văn chương, nghệ thuật mà khoa học tự nhiên cũng có khá nhiều thuật ngữ Hán - Việt.

Nếu biết chữ Hán, học sinh sẽ hiểu kiến thức khoa học này nhanh hơn, kỹ hơn do biết được ngọn ngành những thuật ngữ Hán - Việt ấy.

Muốn giỏi văn, cần học chữ Hán

Các tác phẩm văn học nguyên tác viết bằng chữ Hán được giảng dạy trong nhà trường THCS và THPT hiện nay chiếm tỉ lệ tương đối cao. Những tác phẩm này không chỉ có nhiều trong văn học trung đại mà còn có cả trong nền văn học hiện đại (thơ Hồ Chí Minh); trong quá trình dạy và học, giáo viên và học sinh vẫn phải đối chiếu với bản phiên âm, bản dịch nghĩa và dịch thơ... Nếu thầy và trò biết chữ Hán thì việc học, tìm hiểu, cảm nhận cái hay cái đẹp sẽ toàn mỹ biết bao...

Trong quá trình dạy, nếu giáo viên ngữ văn biết viết chữ Hán thì việc truyền đạt cho học sinh các vấn đề trong tất cả các phân môn của bộ môn này cũng có nhiều điều thuận lợi.

Lấy một ví dụ: giảng về thể loại kịch là thể loại xây dựng nhiều mâu thuẫn và giải quyết các mâu thuẫn... Nhằm giúp học sinh lĩnh hội nhanh ý này, giáo viên có thể vận dụng việc chiết tự chữ KỊCH để minh họa như sau:

“KỊCH ( 劇 ) được kết lại từ ba bộ chữ 虍+ 豕+ 刀 (hô + thỉ + đao: ba bộ chữ có hàm ý đối kháng nhau mạnh mẽ). Người xưa khi viết chữ KỊCH 劇 là đã mặc nhiên công nhận thể loại này hàm chứa nhiều mâu thuẫn, đối kháng...”. Giảng dạy như trên là một cách gắn liền chữ với nghĩa.

Chúng ta có một thời - khi học toán - đã băn khoăn vì không hiểu được nghĩa gốc của những từ như tích phân, ma trận...; khi học vật lý quang học đã băn khoăn với từ thị trường, quang phổ, tử ngoại ...; khi học sinh học đã băn khoăn với những từ như giao tử, khuẩn ti, (bộ) linh chưởng... (nhiều tác giả viết sách sinh học do không hiểu nghĩa từ đã thường viết nhầm thành “bộ linh trưởng”)... ; học sinh đem những từ này hỏi nghĩa gốc với các thầy thì các thầy cũng... bí nốt!

Liệu có nên chấp nhận cách học chỉ cần biết khái niệm của từ, còn nghĩa gốc của nó thì cứ hiểu lờ mờ hay không cần biết cũng được (?!).

Sách ngữ văn mới hiện nay của bậc THCS cũng bố trí một số tiết học từ Hán - Việt, nội dung cũng có nhiều cải tiến nhưng có lẽ một phần do phân bố thời lượng học hạn chế nên các tiết học này cũng chỉ giúp học sinh vá víu những khiếm khuyết trong việc hiểu nghĩa một số từ Hán - Việt mà thôi.

Phép tạo chữ Hán ngay từ giáp cốt văn đã theo sáu qui tắc là tượng hình, chỉ sự, hình thanh, hội ý, chuyển chú và giả tá nhưng qui tắc tượng hình vẫn là căn bản nhất, do đó ta có thể xem chữ Hán là một lối lấy việc vẽ hình sự vật, giản lược hóa đi để tạo thành chữ... Viết chữ Hán cũng như vẽ tranh là phương pháp giúp trẻ tiếp cận thẩm mỹ, hình thành nét đẹp tâm hồn.

Dạy có hệ thống, bài bản

Do từ trước đến nay ta chưa có chủ trương dạy và học từ Hán - Việt một cách bài bản, có hệ thống nên chương trình môn văn trước năm 1995 và chương trình văn - tiếng Việt cải cách đã bố trí một số tiết học từ Hán - Việt có tính đối phó, nhằm vỡ vạc một số từ Hán - Việt mà học sinh thường gặp. Do thiếu thời gian, nội dung giải thích thường chưa được trọn vẹn, khi vận dụng vào thực tế dễ xảy ra những nhầm lẫn. Ví dụ trong một bài dạy từ Hán - Việt của sách Tiếng Việt cải cách lớp 7: giải thích chữ minh, bài học chỉ ghi đơn giản: minh: sáng; ví dụ: minh mẫn.

Trong các bài học lịch sử, địa lý... hằng ngày, các em vẫn gặp những từ như “quân đội đồng minh”, “ Rừng U Minh” ... mà lại chỉ biết mỗi một nghĩa “minh là sáng” thì không được bởi vì ngoài chữ minh là sáng, còn có các chữ minh khác nữa học sinh rất cần phải biết: trong từ đồng minh thì minh (盟) là thề, trong từ u minh thuộc nghĩa “chốn sâu thẳm tối tăm” thì minh (冥) là tối; chẳng chút liên quan gì với nghĩa minh ((明) là sáng cả!

Chính vì thế mà có thể bố trí trong chương trình từ lớp 6 - 12: cho học sinh học hết 214 bộ chữ. Kèm theo mỗi bộ chữ lại cho học một số từ Hán - Việt thường dùng trong tiếng Việt. Cách học các bộ chữ kèm theo từ thông dụng như vậy giúp học sinh am hiểu tường tận cấu trúc từng chữ Hán của từ Hán - Việt.

Thời gian học cũng nên trải đều suốt sáu năm bậc trung học; mỗi học kỳ chỉ bố trí khoảng bốn tiết, cả năm tám tiết. Mỗi tiết học sinh học chưa đến năm bộ chữ. Lớp dưới cho học sinh học các bộ chữ ít nét, dần lên lớp trên học sinh được học các bộ chữ có nét chữ phức tạp hơn; như vậy học sinh dần hình thành tri thức căn bản, tốc độ học tăng dần. Cách học này đem lại sự hiểu biết về từ Hán - Việt một cách vững chắc. Nhưng nếu tiến hành cho học sinh học chữ Hán thì ai là người dạy?

Trong thời gian qua, ở trường cao đẳng, đại học, sinh viên ngữ văn tuy có học một số tiết chữ Hán nhưng do môn này bị xem nhẹ nên thực chất vốn hiểu biết chữ Hán của giáo viên ngữ văn bậc trung học hiện còn nhiều hạn chế. Dạy từ Hán - Việt, giáo viên thường bị động theo sách giáo khoa, sách giáo viên; thiếu hẳn khả năng tìm tòi, khám phá...

Giáo viên ngữ văn hiện nay dạy từ Hán - Việt, gặp tình huống đột xuất họ không thể tự xoay trở được chứ nói chi đến việc tự rèn luyện, học hỏi để dạy được chữ Hán cho học sinh!

Đây quả là vướng mắc lớn! Tuy nhiên, nếu quyết tâm thì chỉ cần sau một số năm, ngành cố gắng chuẩn bị và tiến hành đào tạo thì đội ngũ mới có thể dần đảm đương công việc.

NGUYỄN VĂN DUẬN (Ninh Thuận)

Việt Báo
Hành động đẹp của ca sĩ Phi Nhung khiến người Trung Quốc sững sờ
Comment :Dạy chữ Hán để biết và hiểu
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Dạy chữ Hán để biết và hiểu bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Day chu Han de biet va hieu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Dạy chữ Hán để biết và hiểu ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Giáo Dục
Teaching Kanji to know and understand
From Seoul - Vietnamese, ethnic language, spiritual life, Han, students, the text, a number, teacher, student learning, teaching, understanding, intelligence, sense, all
Another obvious fact of life is the spirit of the Vietnamese ethnic language we use many more words Han (from Seoul - Vietnam 70%) ..
Thí sinh nên chọn trường nào khi biết điểm THPT QG?

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi THPT quốc gia, thí sinh cần lưu ý việc xét tuyển vào các trường đại học.

Đề thi - Đáp án môn Địa lý kỳ thi Quốc gia

Sáng 3/7, các sĩ tử làm bài thi Địa lý, thời gian 180 phút - môn có số lượng thí sinh đứng thứ ba trong số năm môn tự chọn.

Bát nháo tư vấn du học
Bát nháo tư vấn du học

Tại TP Hồ Chí Minh, theo báo cáo của cơ quan chức năng, toàn thành phố hiện có khoảng 1.000 đơn vị tư vấn du học nhưng chỉ có 64 đơn vị được cấp phép.

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Thoi su 24h228 Nhung vu giet hai can bo tai tieng
    Thời sự 24h(22/8): Những vụ giết hại cán bộ tai tiếng

    TPHCM kiểm tra "lót tay" lấy sổ đỏ: Sẽ như Hà Nội?; Những vụ giết hại cán bộ bằng súng tai tiếng nhất từ trước tới nay; Hé lộ nguyên nhân ban đầu vụ nhóm côn đồ nổ súng truy sát 1 gia đình ở Thanh Hóa; Nước biển miền Trung 'đạt chuẩn' để tắm và nuôi thủy sản; Cán bộ điều tra đánh người nhưng vẫn có thư cảm ơn;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 22/8/2016.

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t

  • Toan canh kinh te tuan 1408 20082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/08- 20/08/2016)

    Những dự án lọc dầu lớn phải bù lỗ tới hàng nghìn tỷ đồng, Bộ Công thương phản hồi về bộ nhiệm tại Sabeco, bảo mật tại các NH lớn, giá xăng tăng trở lại...Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuần qua.

  • Tong hop tin Doi song tuan qua 15218
    Tổng hợp tin Đời sống tuần qua (15-21/8)

    Mới đây, lời cảnh báo được một vị phụ huynh đưa ra cùng với hình ảnh được cắt ra từ camera của lớp học mẫu giáo cho thấy một bé trai đang cố làm chuyện người lớn với bé gái trong giờ nghỉ trưa khiến nhiều bậc cha mẹ phải suy ngẫm.