Chống gian lận trong thi cử, vấn đề nóng của năm học mới

Gian lận trong thi cử đang trở thành căn bệnh trầm kha của giáo dục. Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, sở dĩ có tình trạng trên là do "ba suy thoái": suy thoái đạo đức trong học sinh, trong thầy giáo, cô giáo và trong xã hội.

Tình trạng một số lượng lớn các thí sinh phải nhận các hình thức kỷ luật từ cảnh cáo đến đình chỉ thi trong các đợt thi tốt nghiệp, tuyển sinh đại học, cao đẳng năm học 2005-2006 cho thấy, gian lận trong thi cử ngày càng trở thành căn bệnh trầm kha. Các hình thức gian lận thi cử ngày càng tinh vi, ngang nhiên hơn: soạn chương trình vào máy tính cá nhân, ghi công thức vào vỏ máy tính, mang tài liệu vào phòng thi...

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo (GĐ-ĐT) Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, sở dĩ có tình trạng trên là do "ba suy thoái": suy thoái đạo đức trong học sinh, trong thầy giáo, cô giáo và trong xã hội.

Học sinh vi phạm đã là rất đáng trách, song điều đáng phê phán hơn là có những giáo viên trực tiếp hoặc gián tiếp tiếp tay cho hành động phi đạo đức này.

Trong vụ tiêu cực tại kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông ở Hà Tây, nhờ thầy giáo Đỗ Việt Khoa dũng cảm tố cáo mới phát hiện. Trong khi đó, nhiều giám thị rất đơn giản cho rằng, "học trò quay cóp tràn lan, lập biên bản không xuể". Cũng có không ít giáo viên "thương" học trò bằng lập luận, nếu làm chặt chẽ thì nhiều học sinh sẽ không qua được kỳ thi. Học sinh trượt nhiều sẽ ảnh hưởng thành tích chung... Đấy là suy nghĩ nông cạn của nhà sư phạm, còn về phía cha mẹ học sinh cũng nhiều điều đáng bàn.

Là phụ huynh, ai chẳng mong muốn con cái mình học hành thành đạt, nhưng có phải ai cũng quan tâm chất lượng học tập thực tế của con cái. Đâu phải tất cả mọi người đều ý thức được rằng, tấm bằng của con mình sau này là giấy thông hành để con mình bước vào đời, tự khẳng định vị trí trong xã hội, hoàn toàn không phải là vật trang trí với mục đích nâng cao uy tín. Suy cho cùng, muốn thanh toán nạn gian lận trong thi cử cũng có nghĩa là phải dẹp bỏ tệ nạn "bằng giả" vẫn còn không ít trong xã hội. Nhiều địa phương vẫn coi chứng chỉ tốt nghiệp trung học phổ thông là hành trang giúp các em vào đời, cách nghĩ sai lầm này ngược lại còn làm hại đến tương lai lớp trẻ.

Chuẩn bị cho năm học 2006-2007, tại Hội nghị về GĐ-ĐT được tổ chức tại TP Hồ Chí Minh, chủ đề được chọn để đột phá trong năm học mới là "hai không" (không tiêu cực trong thi cử, không chạy theo bệnh thành tích). Để thể hiện quyết tâm không chấp nhận gian dối, tiêu cực trong thi cử; bệnh thành tích trong thi đua; thống nhất trong quan điểm đào tạo, 64 giám đốc các sở, bộ trưởng và các thứ trưởng GĐ-ĐT đã ký tên chung vào bức thư gửi cho Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội. Dư luận đánh giá cao và hy vọng rất nhiều vào quyết tâm này của các nhà giáo dục và mong muốn, phải được nhanh chóng đi vào cuộc sống. Tuy nhiên, làm sao để phong trào không mang tính hình thức?

Bà Trần Thị Tâm Đan, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cho rằng, muốn chống gian lận trong thi cử thì điều đầu tiên là cấp ủy và chính quyền địa phương phải thể hiện quyết tâm và ủng hộ bằng việc làm cụ thể. Các cán bộ quản lý giáo dục phải gương mẫu; Ban giám hiệu các trường và các thầy giáo, cô giáo phải nghiêm túc thực hiện. Việc xử lý hành vi tiêu cực trong thi cử phải thật nghiêm khắc, nếu không thuốc sẽ bị "lờn" và phong trào cũng chỉ là hình thức.

Chống tiêu cực với học sinh là thứ yếu, mà chủ yếu là xử lý người lớn. Thứ trưởng Bộ GĐ-ĐT Bành Tiến Long quan niệm, dẫu có nhiều biện pháp, kể cả những biện pháp mạnh, nhưng để có kỳ thi nghiêm túc còn tùy thuộc nhiều vào ý thức, trách nhiệm cán bộ coi thi và các bậc phụ huynh, sự tự giác của mỗi thí sinh.

Giám đốc Sở GĐ-ĐT Hải Phòng cho rằng, việc chống tiêu cực trong giáo dục không đơn giản. Muốn thực hiện được cuộc vận động này, cán bộ quản lý và giáo viên phải được sự ủng hộ từ cấp trên. Thầy giáo Đỗ Việt Khoa đề nghị Bộ GĐ-ĐT phải có cơ chế và những biện pháp cụ thể để động viên cũng như bảo vệ người phát hiện tiêu cực, có như thế huy động được đông đảo mọi người tham gia chống tiêu cực.

Quyết tâm của Bộ GĐ-ĐT được thể hiện bằng những việc làm cụ thể chủ trương "hai không", cố gắng thực hiện từ cấp lãnh đạo đến cơ sở. Trong chương trình, bộ sẽ triển khai học tập kinh nghiệm những tỉnh, thành phố làm tốt việc thi cử như: An Giang, Cà Mau... Ở những tỉnh này trong năm học qua tuy tỷ lệ tốt nghiệp có thấp hơn mặt bằng chung, nhưng được coi là thực chất.

Đối với hai thành phố lớn: Hà Nội và TP Hồ Chí Minh vì về cơ bản không có nhiều tiêu cực trong thi cử, sẽ chuyển sang "nấc" ba không (thêm không đọc chép trong giảng dạy ở bậc trung học). Bộ sẽ nghiên cứu, cố gắng chuyển đổi sang phương pháp: dạy ít, học nhiều.