Chất lượng giáo dục TPHCM: Điều gì đang xảy ra?

Ngoài kiến thức được học, các em HS rất cần cung cấp thông tin hướng nghiệp.

Ngân sách chi thường xuyên cho giáo dục TPHCM cao nhất nước nhưng số thí sinh đậu ĐH hàng năm không cao và gần đây nhất thành phố lại đứng đầu về tỷ lệ HS yếu, kém.

Giáo dục TPHCM luôn tự hào với nhiều điển hình đi trước cả nước nhưng chất lượng lại... về sau trong việc đáp ứng nhu cầu phát triển của một TP lớn nhất nước.

Cú “hattrick” về điểm thấp

Thật ngỡ ngàng với con số Bộ GD-ĐT công bố trong hội nghị giao ban Giám đốc các Sở GD-ĐT vừa qua: Trong học kỳ 1 năm học 2006 – 2007, TPHCM có tỷ lệ HS yếu, kém cao nhất nhóm một (nhóm những tỉnh, thành phố có điều kiện kinh tế, xã hội phát triển) với 10,34% ở cấp THCS (9,46% HS học lực yếu, 0,88% HS học lực kém) và cấp THPT là 19,75% (17,43% HS học lực yếu, 2,32% HS học lực kém).

Trước đó, số liệu thống kê điểm thi của thí sinh (TS) TPHCM dự thi vào các trường ĐH, CĐ năm 2006 cũng là những con số buồn. Số TS có điểm 3 môn thi dưới 6 điểm chiếm đến 21,4%. Số TS bằng hoặc hơn điểm sàn (15 điểm) chiếm 27,48%.

Trong khi đó số TS có điểm bằng hoặc hơn 19,5 điểm chiếm 11,61%, trong số này, số TS có điểm cao (bằng hoặc hơn 24 điểm) chỉ có 3,05%. Nếu không tính đến các trường chuyên Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa với truyền thống có hầu hết HS trúng tuyển ĐH, CĐ thì tỷ lệ HS đậu ĐH càng thấp hơn nữa.

Trong khi đó, tỷ lệ đậu ĐH, CĐ của các tỉnh “nhìn phát ham”. Mùa tuyển sinh 2006 Cà Mau là đơn vị có tỷ lệ thí sinh đỗ vào các trường ĐH, CĐ đứng đầu toàn quốc, với 24,9%. Tiếp theo là Hải Phòng 24,14%, Lâm Đồng 23,24%, Bạc Liêu 23%... Trong nhiều năm liền, Cà Mau là một trong 5 tỉnh bị liệt vào hàng có tỷ lệ tốt nghiệp THPT thấp nhất nước (năm 2005 là 68,41%, năm 2006 là 82,42%). So với Cà Mau, năm học 2005 – 2006, TPHCM có 96,39% học sinh đậu tốt nghiệp THPT, tỷ lệ đậu cao nhất trong 5 năm gần đây.

Nỗ lực bất thành?

“Chưa ở đâu tỷ trọng ngân sách nhà nước dành cho giáo dục lại cao như ở TPHCM”. Phát biểu trong hội thảo Nâng cao chất lượng Giáo dục phổ thông tổ chức tại TPHCM vào cuối năm 2006, ông Huỳnh Công Minh, Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM đã nói: Về chi thường xuyên, ngân sách thành phố chi cho giáo dục – đào tạo chiếm tỷ trọng 22,5%, năm sau thường cao hơn năm trước (bình quân gần 1.000 tỷ đồng hàng năm) và năm 2007, đầu tư cho giáo dục chiếm khoảng 24,5% ngân sách của thành phố. Đó là chưa kể nguồn đóng góp từ phụ huynh thông qua học phí, tiền cơ sở vật chất, quỹ cha mẹ học sinh và tiền dạy thêm, học thêm chưa thống kê được.

Rõ ràng giáo dục của thành phố có tiền nhiều, cơ sở vật chất trường lớp khang trang cộng với hàng loạt trung tâm luyện thi bài bản, sáng đèn hàng đêm nhưng vì sao tỷ lệ HS yếu, kém dẫn đầu? Số HS TPHCM đậu ĐH, CĐ lại thấp ? Vì sao các tỉnh có đời sống kinh tế – xã hội khó khăn lại có tỷ lệ đậu cao nhất nước?

Theo phân tích của thạc sĩ Trần Đình Lý, tỷ lệ đậu ĐH, CĐ của TPHCM thấp có thể là do TS chọn ngành, trường thời thượng lấy điểm chuẩn cao hơn so với thực lực của mình. TS ở TPHCM chủ yếu là khu vực 3, nếu so sánh (số liệu thống kê) thì chắc chắn bị “thiệt thòi” bởi vì không được cộng thêm điểm ưu tiên khu vực.

Mặt khác, môi trường học tập ở các TP lớn thường tốt hơn nhưng cũng thường chịu nhiều áp lực hơn, kể cả môi trường làm... xao nhãng việc học. Còn ở khu vực các tỉnh, các địa phương vùng nông thôn, vùng xa… có sự chắt lọc để thi đại học.

Thành phố có đến 21 trường THPT không có TS nào đạt 15 điểm cho 3 môn thi. Ngoài ra, có nhiều trường hầu hết HS tốt nghiệp đều đổ xô thi ĐH nhưng số trúng tuyển lại cực thấp. Do vậy, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong Võ Anh Dũng nhìn nhận tỷ lệ đậu ĐH, CĐ của TPHCM thấp ở góc độ: “Công tác tư vấn hướng nghiệp ở trường học còn chưa tốt”.

Ông Phạm Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Cầu (Hóc Môn), đưa dẫn chứng thuyết phục về hiệu quả của tư vấn tuyển sinh – hướng nghiệp giúp HS chọn trường vừa sức bằng con số 47,95% HS của trường thi ĐH, CĐ đạt điểm cao hơn điểm sàn.

Những nguyên nhân tác động đến kết quả thi của HS TP, dù được các nhà quản lý giáo dục lý giải vẫn chỉ đề cập một phần bề nổi. Còn có điều gì chưa ổn ở chất lượng giáo dục phổ thông của TPHCM? Bởi, kết quả thi nói trên đã phản ánh thực trạng chất lượng giáo dục phổ thông của TP, nhất là khi đề thi tuyển sinh ĐH, CĐ những năm gần đây đều bám sát chương trình phổ thông và không khó cho nên nếu thí sinh không quá kém thì phần lớn phải đạt được điểm trung bình.

Nâng cao chất lượng đào tạo là một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà ngành GD-ĐT của TP đề ra trong phương hướng nhiệm vụ của các năm học gần đây, nhưng dường như những nỗ lực của ngành đều chưa đem lại kết quả tương xứng.

Trong chuyến viếng thăm Việt Nam gần đây, ông Lý Quang Diệu đã khẳng định: “Thắng trong giáo dục sẽ thắng ở kinh tế”. Điều này có nghĩa là nếu chất lượng giáo dục của thành phố vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thì sự phát triển kinh tế chưa phải là phát triển bền vững.