Thứ năm, 30 Tháng mười một 2006, 08:21 GMT+7

NSND Trần Tiến - người thân chưa hiểu đúng về ông!

NSND Tran Tien nguoi than chua hieu dung ve ong
NSND Trần Tiến.

NSND Trần Tiến hơi mệt. Nhưng ông thích được uống chén rượu, chuyện trò “con cà con kê” với bạn bè ở ngay trong căn bếp nhỏ, nơi từ đó có thể nhìn ra phía vườn cây xào xạc lá. Tôi đi theo mấy “ông bạn già” của ông, để được tới nhà nghe ông trò chuyện.

Chỉ vào 3 cái ấm nhôm nằm lăn lóc, ông bảo: “Chẳng hiểu sao tôi đun nước làm cháy 3 cái ấm trong 3 ngày liền. Đã thế, con chó con “nổi hứng” thế nào lại cắn rách cái yên xe máy tôi vẫn đi. Tệ quá!”. NSND Trần Tiến vốn là người hài hước, dí dỏm. Dù một lúc ông lại ho húng hắng một chặp, ông vẫn làm chúng tôi cười chảy nước mắt.

Nhưng, ngay trong một trận cười nào đó, khi ông kể lại những kỷ niệm thời tuổi trẻ, khi bước chân vào làng nghệ thuật Việt Nam, đi biểu diễn cho bộ đội và đồng bào ở Quảng Ngãi, Bình Định, với một cánh tay bu đầy rệp khi nằm trên tàu chuyển quân, ông lại bảo: “Các vị thấy không, trong cái hài có cái bi. Bi chính là cái gốc của hài”, khiến cho không khí như chùng lại đôi chút. NSND Trần Tiến có một giọng nói đẹp, rất trầm ấm mà âm vang.

Trong đời sống sân khấu Việt Nam nhiều thế hệ đã qua, có lẽ rất ít người có được đài từ chuẩn như Trần Tiến. Đạo diễn Nguyễn Đình Nghi, người đặc biệt đề cao đài từ của diễn viên trong dàn dựng vở diễn cũng luôn nói rằng, ông thực sự hài lòng với Trần Tiến. Giọng nói của ông chuẩn và có hồn đến nỗi, một thời kỳ dài nhà báo Trần Lâm chỉ mê mỗi Trần Tiến thể hiện chuyên mục “Kể chuyện cảnh giác” trên Đài Tiếng nói Việt Nam.

Sinh trưởng trong một gia đình Hà Nội gốc, Trần Tiến hay đùa rằng ông là người “không có quê”, nên mỗi lúc buồn sầu chẳng có chỗ nào để đi về “trú ẩn”, ngoài phố phường Hà Nội. Ông thuộc tên từng con ngõ nhỏ nhất của Hà thành, thân quen với mùi hương của quả sấu, sắc lá đỏ của cây bàng vào dịp cuối thu, mùi nước hồ Tây ngai ngái mà gió thổi về từ rất xa... Lớn lên giữa thời kỳ đất nước chiến tranh, chàng trai thời loạn Trần Tiến chỉ có một khát khao được cống hiến tuổi trẻ, tài năng của mình cho nhân dân và dân tộc.

Đến với nghệ thuật từ khi còn rất trẻ, bởi sự dẫn dắt của người anh trai Trần Văn Nghĩa, người cả đời tâm huyết với nghệ thuật rối, Trần Tiến trở thành một nghệ sĩ như định mệnh của cuộc đời đã đóng dấu vào ông. Đã có lúc ông muốn mình đi theo nghề dạy học, vì ông vốn học giỏi môn toán từ nhỏ. Nhưng nghe theo lời khuyên của cụ Thế Lữ, ông tiếp tục ở lại với các vai diễn của mình.

Trong nghề diễn viên, người ta có câu: “Cái khó nhất của người làm nghệ thuật là tạo ra sự khác biệt giữa các nhân vật”. Và Trần Tiến là một ví dụ sinh động nhất cho điều này. Người trong giới xem Trần Tiến như một “con dao pha”, có nghĩa là ông có thể đảm đương mọi vai diễn thuộc các thể loại khác nhau, từ vai hài, vai bi, vai chính, vai phụ... mà mỗi nhân vật đều được diễn cho ra hình hài, tính cách của chính nó, không lẫn vào đâu được.

Trời cho ông một cái duyên sân khấu, để mỗi khi bước ra sàn diễn, dù ông chưa cất lời, chưa làm một động tác nào, khán giả vẫn bị hút về phía ông như một thỏi nam châm. Trong suốt những năm đất nước chiến tranh, nghệ thuật sân khấu được xem như một phương thức giải trí quan trọng, một phương tiện hữu hiệu để chuyển tải tư tưởng, thông điệp về tình yêu cuộc sống, khát vọng hoà bình và lòng nhân ái của con người, Trần Tiến đã có mặt ở nhiều chiến trường bom đạn khốc liệt để phục vụ chiến sĩ, đồng bào.

Những vai diễn để đời của ông mà người xem nhiều thế hệ sẽ còn nhớ tới như nhà tư sản Đại Cát trong vở “Quẫn” của nhà viết kịch Lộng Chương, anh chàng cao bồi trong vở “Đứng gác dưới ánh đèn nê-ông”, anh kỹ sư cầu đường trong vở “Lửa hậu phương”, ông vua cờ Đế Thích trong “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”, người anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi trong vở “Nguyễn Trãi ở Đông Quan”...

Những vai diễn của ông thành công đến nỗi, có dạo đi đâu người ta cũng gọi Trần Tiến bằng tên các nhân vật mà ông thủ vai như “ông cao bồi”, hay “ông Đại Cát”, “ông tiên cờ”... Trần Tiến nhớ những buổi biểu diễn trước hàng ngàn bộ đội bên bờ sông Bến Hải, xúc động ứa nước mắt vì tiếng reo hò cổ vũ không ngớt của khán giả.

Nhớ những đêm hành quân trên rừng Trường Sơn, chỉ cần chui đầu ra khỏi tấm bạt xe vẫy tay, là cả cánh rừng như xôn xao lên vì sự hò reo của những người lính. Họ chào đón người nghệ sĩ mà mình yêu mến, người tiếp thêm tình yêu Tổ quốc và ý chí chiến đấu cho họ từ những vai diễn dào dạt tính nhân văn, niềm ước mơ về tương lai hoà bình, hạnh phúc cho con người. Và cả tiếng cười, niềm vui từ những vai hài rất có duyên của ông nữa.

Lại có những buổi cả đoàn diễn kịch ngay trên những hòm đạn được anh em chiến sĩ kê vội vàng làm sân khấu dã chiến, vui buồn với các nhân vật của mình dưới tiếng máy bay tuần tiễu của kẻ thù. Ông là một trong những người đầu tiên đọc được những bài thơ của nhà thơ Phạm Tiến Duật viết ở Trường Sơn, và thuộc lòng kinh nghiệm đánh phá của Mỹ mà anh em lính tráng truyền tai nhau: “Nắng bổ nhào, mưa rào toạ độ, để lộ B52, lai rai là B57...”. Kể lại những năm tháng ấy, Trần Tiến tự hào rằng ông đã có mặt, được tham dự vào những sự kiện lớn của đất nước. Được chiến đấu như một người lính và được yêu thương bằng trái tim của người nghệ sĩ.

Như là định mệnh, lòng đam mê nghề nghiệp đã dẫn dắt Trần Tiến lang thang trên cánh đồng nghệ thuật. Ông không chỉ diễn kịch mà còn tham gia đóng phim, và được biết tới như một gương mặt ấn tượng của làng điện ảnh. Chính ông cũng không nhớ hết mình đã tham gia bao nhiêu vai diễn, trong suốt nửa thế kỷ làm nghề. Thời bao cấp khó khăn, trong tình cảnh đất nước đang có chiến tranh, cái gì cũng thiếu thốn, người nghệ sĩ như ông đã phải trải qua nhiều gian nan vất vả để trụ lại với nghề.

Mỹ ném bom Hà Nội, ông đưa các con về vùng sơ tán Phú Thọ, nuôi gà, trồng mướp để cải thiện đời sống gia đình, như bao người nông dân khác. Nhu yếu phẩm thiếu thốn, cái gì cũng phải mua bằng tem phiếu, ông dạy các con gái cách làm lạp xường để giữ thực phẩm được lâu hơn. Ngẫm lại, ông vẫn thấy mình sung sướng, hạnh phúc hơn nhiều người cùng thời và thầm cảm ơn cuộc sống đã cho ông được nếm trải những tháng ngày khó khăn nhưng đầy ắp tình người ấy.

Đời nghệ sĩ không phải lúc nào cũng suôn sẻ, Trần Tiến hiểu điều này hơn ai hết. Ông đã có một gia đình. Nhưng rồi lại là sự chia ly và tự đày đoạ mình trong nỗi cô đơn như một cái ách cuộc đời hay buộc vào thân phận những kẻ làm nghệ thuật. Có thể ông không giống một người chồng, người cha như người đời thường hình dung. Nhưng ông yêu gia đình theo cách của riêng ông và luôn cố gắng để từng thành viên cảm nhận được điều đó.

Ông nhắc lại cảm giác hồi hộp, hạnh phúc khi ở cạnh vợ trong lúc bà vượt cạn sinh con đầu lòng và sự vụng về của đôi bàn tay khi tắm cho con, trong vai diễn quan trọng nhất của đời người. Nhắc lại chỉ để nói một điều rằng, đó là những phút giây trọng đại nhất trong đời ông. Nó giá trị hơn cả hàng trăm vai diễn mà ông đã hoá thân vào. Nó vang vọng hơn cả những tràng pháo tay của khán giả.

Dù cuộc đời đã đẩy ông đi về phía nào đó, thì những tình cảm ruột rà, máu thịt vẫn luôn là một sợi dây neo vào lòng ông biết bao thương mến, trân trọng. Khi ông khẳng định con người nghệ sĩ sâu thẳm trong lòng mình, ông không biện họ cho điều gì cả, ngoài một ước muốn mà tôi cảm nhận rất rõ, dù ông không nói ra, rằng ông khao khát được những người thân yêu chia sẻ nhiều hơn nữa.

Ngà ngà chút hơi men, NSND Trần Tiến nhìn ra khoảng không đầy lá trước nhà, trong ánh nắng vàng huy hoàng của một buổi cuối thu, ông nói như hờn dỗi: “Nếu mà có kiếp sau tôi không muốn mình là một nghệ sĩ nữa. Nghề này bạc bẽo lắm. Nó cho mình nhiều nhưng rồi cũng lấy đi của mình nhiều hơn thế...”. Trong cái cúi đầu của khoảnh khắc buồn rầu ấy, tôi lại thấy Trần Tiến nghệ sĩ hơn bao giờ hết. Làm sao tránh được những phút giây lòng quá tuyệt vọng? Làm sao để có thể hiểu hết chính mình? Tôi muốn nói với ông một điều rằng, thật khó để lựa chọn cuộc đời. Chính là cuộc đời lựa chọn ta cho những mong muốn nó cần đạt tới.

Đời đã lựa chọn ông để trở thành một nghệ sĩ và điều đó là rất đáng kể. Ông đã sống vô tư cho sự được lựa chọn ấy của mình và những gì ông tạo dựng nên chính là giá trị không phải của riêng ông mà của cả nền nghệ thuật sân khấu nước nhà. Ông đã lao động và nhả tơ như đời một con tằm và đã nhận được rất nhiều tình cảm của nhân dân, của khán giả.

Như ông đã nói, hạnh phúc của một con người nằm ở đâu, nó như thế nào, thật khó mà nói cho rành rẽ. Hạnh phúc có khi là những điều nho nhỏ trong cuộc sống, là giây phút được yêu thương và thương yêu kẻ khác, được cảm nhận sự ấm áp của tình người trong lúc lòng giá lạnh...

Dù thân phận của một người nghệ sĩ đã từng mang tới cho Trần Tiến nhiều phiền toái, cả những mất mát không thể lý giải đi nữa, tôi hiểu rằng, niềm tin hạnh phúc là có thật đã hiện hữu trong ông. Ông đã đối xử vô tư với nghệ thuật và nhận lại từ nghệ thuật lòng yêu quý, ngưỡng mộ của khán giả nhiều thế hệ.

Riêng điều này, không phải bất cứ nghệ sĩ nào cũng đạt tới. Nghệ thuật cho ông cơ hội đi đến nhiều vùng đất khác nhau, tham dự vào nhiều sự kiện lớn của đất nước, được trải nghiệm qua nhiều đời sống, tính cách nhân vật, và có nhiều bạn bè. Trần Tiến đã yêu thương các nhân vật của mình như yêu thương cuộc sống. Người ta nói rằng, ai yêu mọi người thì hiểu được đôi chút về mình. Hiểu biết chính mình để tôn trọng và yêu thương người khác, đó là bài học quý giá mà NSND Trần Tiến có được, chính bởi sự lao động nghệ thuật không mệt mỏi, không toan tính của mình.

Để kết thúc cùng bạn đọc, xin mượn một nhận xét của NSND Doãn Hoàng Giang dành cho NSND Trần Tiến: “Chúng ta không bao giờ nhìn thấy Trần Tiến đổ mồ hôi sôi nước mắt trong mọi công việc. Ông làm gì cũng cứ như chơi. Nhưng thực ra là rất nghiêm túc. Trời đã cho ông một phong thái đường hoàng, sang trọng và có phần dửng dưng như vậy. Đó là may mắn của Trần Tiến nhưng cũng gây ra nhiều hiểu lầm. Ngay cả những người thân yêu cũng chưa chắc đã hiểu đúng về ông...”.

P.H - (Theo ANTG)

Việt Báo

Nhận xét tin NSND Trần Tiến - người thân chưa hiểu đúng về ông!

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết NSND Trần Tiến - người thân chưa hiểu đúng về ông! bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết NSND Tran Tien nguoi than chua hieu dung ve ong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc NSND Trần Tiến - người thân chưa hiểu đúng về ông! ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Thế Giới Sao của chuyên mục Thế Giới Giải Trí.

People's Artist Tran Tien - the ones not properly understand him!
Tran Tien, People's Artist Tran Tien, Hanoi, Vietnam, fry statistics, art, artist, his character, his relatives, as a, I, understand, speak, do

People's Artist Tran Tien bit tired . But he liked to drink the cup of wine, talk "fry statements" with friends in the small kitchen where it can from the garden overlooking the rustling leaves. I ride with a couple, "said old friend" of him, to be home to hear him ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Thoi su 24h1510 Bat pho chanh thanh tra GTVT
    Thời sự 24h(15/10): Bắt phó chánh thanh tra GTVT

    Chấn động làng quê vụ nữ sinh giết cán bộ huyện; Jennifer Phạm sẽ là thảm họa của Cặp đôi hoàn hảo 2014?; Cá quả Tàu tiêm thuốc mê đổ về chợ; Truy sát từ nhà đến bệnh viện vì can thiệp đụng độ trên đường

  • Thoi su 24h1410 Su co hy huu tren duong sat VN
    Thời sự 24h(14/10): Sự cố hy hữu trên đường sắt VN

    Xử lý xe quá tải "giết" đường: Không có vùng cấm!; Sự cố hy hữu trên đường sắt Việt Nam; Tài xế trong clip "ngược chiều khó tin" ở HN trình diện; Truy sát kinh hoàng từ nhà đến bệnh viện;Việt Nam sắp nhận máy bay hiện đại nhất thế giới; Công an cử người canh rắn "khủng" cực độc... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 13/10.

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.