Thứ sáu, 06 Tháng tư 2007, 22:51 GMT+7

An Thuyên: Viết từ những nỗi ám ảnh

An Thuyen Viet tu nhung noi am anh

Trong những nhạc sĩ thuộc thế hệ “già”, An Thuyên là người sáng tác khá bền bỉ và vẫn giữ được phong độ của mình. Từ một chàng thanh niên chưa qua trường lớp mà vẫn sáng tác được Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác và Em chọn lối này nổi tiếng, đến nay, dù bận bịu với công tác quản lý, ông vẫn sáng tác khá đều với nhiều nhạc phẩm có sức lay động lớn.

Từ những giọt sữa thơm...

Với Hà Tĩnh mình. Răng mà thương mà nhớ. Khi tôi ấu thơ, gió bụi cát bay lẫn trong sữa thơm mẹ nuôi tôi lớn... (Hà Tĩnh mình thương)

Khi còn là sinh viên năm cuối đi thực tập tại Hà Tĩnh, đúng lúc cơn lũ lịch sử năm 2000 ập về Hương Sơn (Hà Tĩnh), 3 ngày lênh đênh trên nước, chúng tôi đã không cầm lòng nổi khi nghe từ đài phát thanh, ca sĩ Hương Mơ hát Hà Tĩnh mình thương của nhạc sĩ An Thuyên. Những giai điệu tha thiết, những ca từ lắng đọng đã gợi hình, gợi cảm về một vùng đất đầy khắc khoải. Sau này, trong một lần tiếp chuyện, ông đã nói về cái hình ảnh gió bụi cát bay lẫn trong sữa thơm mẹ đã ám ảnh ông từ thời niên thiếu. Đó là vào năm 1949, khi cậu bé An Thuyên cất tiếng khóc chào đời, thì cũng là lúc giặc Pháp đổ bộ vào Quỳnh Lưu-quê hương ông. Người mẹ mới sinh nở ôm con vượt sông, bị mất sữa. Trong cát bụi thời loạn, cậu bé được cứu sống từ những dòng sữa lẫn lộn khác, của những người mẹ vùng đất nghèo khó này.

Khi lớn lên, mẹ ông đã kể cho ông nghe, rằng lần đó bao người dân vô tội chết vì giặc. Bao mạng người mất đi để cứu sống một người, ông luôn cảm thấy mình như mắc nợ và bao năm trời đau đáu được một lần viết lên cái nỗi ám ảnh đó bằng âm nhạc. Trên chặng hành trình của cuộc đời và sự nghiệp âm nhạc, ông đã viết bao nhiêu ca khúc về quê hương mà cũng chưa dễ gì gọi tên một lần cái hình ảnh quá vãng ấy. Mãi đến cuối những năm 90 của thế kỷ trước, một lần về công tác tại Hà Tĩnh, thấy những người mẹ lầm lũi trên những cánh đồng gió Lào cát trắng, ông mới xúc động viết nên ca khúc Hà Tĩnh mình thương.

... Đến một làng quê nghèo khó

Làng quê của ông có tên là làng Đáy. Tên Đáy, có nghĩa đen là phía đáy của một con sông, nhưng lại có nghĩa bóng là đáy cùng của cái nghèo, cái khó. Rất may mắn, gia đình ông là một gia đình văn nghệ, dù chỉ dừng lại ở hát cho nhau nghe. Bố mê tuồng và từng đóng vai cha của Thạch Sanh trong vở tuồng cùng tên. Người anh trai thứ hai vào vai chàng anh hùng họ Thạch. Vở tuồng đó theo năm tháng vẫn được gia đình ấy diễn trong các ngày hội làng, các buổi liên hoan văn nghệ hợp tác xã. An Thuyên tham gia với vai trò kéo nhị và ông được bồi dưỡng năng khiếu âm nhạc từ những câu hát hồn hậu nơi ruộng lúa bờ sông như thế.

Ông bảo rằng, hình ảnh ám ảnh ông lâu nhất là vùng quê nghèo ấy, là cái làng Đáy ấy. Sau bao nhiêu năm ra đi, ông luôn hướng về nó và viết về nó. Chính vì vậy những ca khúc của ông như Ca dao em và tôi, Neo đậu bến quê, Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác, Hà Tĩnh mình thương, Sông Hiền Lương...vẫn rưng rưng đâu đó hình ảnh một làng quê nghèo với bao nỗi niềm chưa dứt.

Thời thanh niên, với chút kiến thức âm nhạc “học mót” (cách nói của ông), An Thuyên quỳ gối trên đường cát viết vội vàng những cái mà ông cho rằng mình viết bài hát. Không ngờ mấy chục năm sau, nó lại là những tác phẩm xuất sắc của ca khúc Việt Nam, đó là Em chọn lối này, Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác. Ông bảo rằng sau này, ông không hề sửa chữa được một nốt nào nữa từ hai ca khúc ấy, bởi vì nó đã trong như một giọt nước, lỡ đụng vào không khéo sẽ vỡ.

Mê âm nhạc, từng đi bộ hàng chục cây số để thi tuyển vào trường âm nhạc, khi Trường Âm nhạc Việt Nam (Nhạc viện Hà Nội bây giờ) về quê tuyển sinh năng khiếu, nhưng ông đã bị trượt. Để rồi mãi đến năm 1976, lúc đã 27 tuổi và từng là một cán bộ làm công tác văn hóa ở Nghệ An, ông mới chính thức đi học trường nhạc để thực hiện cái khao khát từ thời tấm bé: nhạc, chỉ có nhạc mà thôi.

Nhưng để có một An Thuyên của ngày hôm nay, với những ca khúc nổi tiếng, không chỉ đơn thuần nhờ những kiến thức mà ông đã học trong trường nhạc hay những đam mê của cậu bé trong một gia đình có máu văn nghệ. Ông đã may mắn là người được giao nhiệm vụ đi sưu tầm dân ca và nhạc cổ truyền ở một số vùng quê Nghệ An thời trai trẻ. Những giai điệu tha thiết của một vùng quê đã ngấm vào ông như bồi thêm phù sa cho cái hồn âm nhạc dân tộc trong ông để bật ra trên từng giai điệu mà ông viết ra sau này.

Và nữa, những hình ảnh như không thể khác, không thể có ở một nơi nào khác đã lưu dấu trong tiềm thức của người thanh niên đa cảm ấy. Đó là những chiếc áo tơi lam lũ, những đôi chân trần trên cát của những người nông dân xắn quần ngang gối; là những con đò chở nặng những cuộc đời nghèo khó... Những hình ảnh ấy đã thấp thoáng bóng dáng trong các ca khúc của ông, tạo nên một phong cách rất riêng.

Dân gian mà hiện đại

Ông cũng như nhiều người con tài năng khác của xứ Nghệ, lập nghiệp ở chốn phồn hoa đô hội. An Thuyên khiêm tốn nhận rằng, so với nhiều nhạc sĩ hiện sống ở Nghệ An, ông còn kém tài họ. Nhưng cái khác của ông là viết bằng những nỗi day dứt khôn nguôi hình ảnh một vùng quê của người con hơn 30 năm xa quê.

Khi xa quê, được tiếp xúc với văn hóa Bắc Bộ, ông thêm một lần rung động và ngưỡng mộ. Ông tiếp thu cái lịch lãm, hào hoa của vùng đất này để thể hiện trong những ca khúc viết về miền quê nắng gió ấy. Chính vì vậy, những ca khúc của ông, dân gian là vậy nhưng cũng rất hiện đại. Bao nhiêu nỗi niềm nhưng không ủy mị, ngược lại, rất sang trọng.

Nhạc sĩ An Thuyên hiện là Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, đeo hàm đại tá và được biết đến là một người quản lý tài năng, đưa một ngôi trường từng đứng trước nguy cơ bị giải thể thành một cái nôi đào tạo nghệ thuật uy tín như hiện nay. Có nhiều lý do để ông giải thích điều này, nhưng trong đó có lý do... ám ảnh. Ông bị ám ảnh bởi cái...trượt thời đi thi tuyển, nên bây giờ phương thức tuyển tài năng của ông là phát hiện những năng khiếu chính trong học trò chứ không áp dụng khuôn mẫu cho những người chưa biết nhiều về nghệ thuật.

Nhân vật của Con đường âm nhạc tháng 4

Chương trình Con đường âm nhạc tháng 4 do VTV3 tổ chức với nhân vật chính là nhạc sĩ An Thuyên, sẽ diễn ra vào tối 8-4, tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô (Hà Nội). Với chủ đề Ca dao, em và tôi, 18 ca khúc xuất sắc nhất của nhạc sĩ An Thuyên với phong cách âm hưởng dân ca là chủ đạo, được chọn để trình bày trong đêm nhạc này: Em chọn lối này, Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác, Hành quân lên Tây Bắc, Khi xe tăng qua miền Quan họ, Thơ tình của núi, Chín bậc tình yêu, Huế thương, Neo đậu bến quê, Mẹ VN anh hùng, Ca dao em và tôi... Các ca khúc này sẽ được thể hiện qua các giọng ca: NSND Thanh Hoa, Tùng Dương, Hồ Quỳnh Hương, Kasim Hoàng Vũ, Bông Mai, Phương Anh, Trọng Tấn...

T.Tr

Nguyên Vũ

Việt Báo

Nhận xét tin An Thuyên: Viết từ những nỗi ám ảnh

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết An Thuyên: Viết từ những nỗi ám ảnh bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết An Thuyen Viet tu nhung noi am anh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc An Thuyên: Viết từ những nỗi ám ảnh ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Thế Giới Sao của chuyên mục Thế Giới Giải Trí.

An Sailing: Writing from the obsession
An Sailing, Ha Tinh, Nghe An, the composer, the young man, the song, haunted, music, musicians, sir, pictures, writing, country, year, his

In Music generation artist "old", An Sailing is the composer quite durable and retain their own style of. From a young man through school and still have not painted night listening to that song and I remember Uncle select This popular style, so far, ...





  • Su kien quoc te noi bat Tu 207 den 267
    Sự kiện quốc tế nổi bật (Từ 20/7 đến 26/7)

    Liên tiếp các vụ máy bay rơi, bê bối các nhà máy chế biến và cung ứng thịt của Trung Quốc bán thịt quá hạn cho McDonald và KFC, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – EU lần thứ 20 nhấn mạnh đảm bảo hòa bình trên Biển Đông là những tin tức được nhắc đến nhiều nhất trong tuần qua

  • Ban tin suc khoe tuan tu 20267
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 20-26/7)

    BV Bạch Mai: Người nhà 'cướp' bệnh nhân, hành hung bác sĩ; Nhân viên viện dưỡng lão cắt trộm tinh hoàn 4 "làm thuốc"; Điểm mặt đồ ăn, thức uống tưởng lành hóa độc hại; Những sự thật 'kinh hoàng' về bàn chải đánh răng của bạn; Phương pháp tránh thai "kỳ lạ" nhất thời hiện đại; Thủ dâm thế nào để không hại sức khỏe?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2007 2607
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/07 – 26/07)

    Showbiz Việt tuần qua khá "sôi nổi" với sự xuất hiện dồn dập của những scandal: Cựu siêu mẫu Dương Yến Ngọc tố ca sĩ Pha Lê cướp chồng, Tăng Thanh Hà bị ném đá khi làm giám khảo Master Chef, "Chàng trai hiền lành nhất showbiz" YaSuy bị tố phụ tình và có con rơi, Sự ra đi đột ngột của hot vlogger Toàn Shinoda, Nghi án các mỹ nhân Diễm Hương, Maya, Lương Bích Hữu đang mang bầu. Ngoài ra thông tin về các sao ngoại như: Á hậu Hồng Kông, mỹ nam phim Bao Thanh Thiên, Ca sĩ Adam Levine cũng được khán giả rất quan tâm.

  • Nghin le chuyen tuan qua 207 267
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (20/7 - 26/7)

    Nước cờ sau giàn khoan TQ: Việt Nam cần làm gì?; CSGT Hàng Xanh và những vụ "tai tiếng" nhất Sài Gòn; hay trà xanh C2 và những cú phốt khiến người tiêu dùng phát hãi .... là những tin tức thời sự nổi bật trong tuần qua (20/7 - 26/7).

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2007 2607
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (20/07 – 26/07)

    Lời khai chấn động của vợ Bí thư xã đốt xác phi tang; Mẹ nhẫn tâm sát hại con trai 8 tuổi để trả thù chồng?........là những tin đáng chú ý trong tuần.