vietbao

Bán voi

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Ban voi
Con voi được săn lần cuối ở Tây nguyên cách đây mấy năm hiện cũng đã chết...
TTCN - Bếp lửa đêm đông bập bùng mờ tỏ mặt người. Già làng ngồi bần thần hồi tưởng lại những con voi xưa. Không chỉ ông mà hầu hết những người từng săn voi, nuôi voi ở Tây nguyên đều nuối tiếc cái hình bóng lừng lững quen thuộc này của núi rừng.

Với họ, voi chính là một phần máu thịt, linh hồn bản làng mình. Bây giờ voi phải bán đi, voi bị săn trộm, voi chết, họ làm đám ma khóc voi như khóc người thân mình!

Nuối tiếc muộn màng

Đôi mắt Ama Yung buồn thăm thẳm khi nghe tôi hỏi chuyện xưa. Ông rít thuốc quấn liên tục như muốn giấu gương mặt sau làn khói mờ đục. Chỗ cột con voi đực một ngà, to lừng lững như ngôi nhà giờ đã được thay bằng cái máy cày. Đám con nít không còn voi để chơi đang leo lên đầu máy, vươn tay, phồng mang giả làm vòi, giả tiếng voi rống.

Ông cầm roi mây rừng ra đuổi. Chúng chạy le te, rồi ngồi thiu thỉu sau gốc cây cột voi đã mọc đầy cỏ dại nói lại ông: “Ai bảo già bán voi của chúng con đi!”. Ông vất roi, quay mặt giấu nước mắt. Trước ngày quyết định bán voi, ông đã mất ngủ cả tháng nghĩ ngợi bần thần. Rồi ông lại buồn đến đổ bệnh nằm liệt suốt mấy tuần khi nó bị người ta dắt đi xa...

Dốc cạn ly rượu như muốn nuốt nỗi buồn vào ruột gan, ông kể: một hôm có người nơi khác lần vào nhà ông ở xã Ea Wer, huyện Buôn Đôn, Đắc Lắc. Chẳng thèm rào đón, họ nói thẳng: “Con voi của ông bây giờ giá bao nhiêu?”. Ông quát: “Hỏi làm gì?”. “Để mua”. Họ thản nhiên: với số tiền bán voi ông có thể mua được nhiều thứ, làm được nhiều việc ra tiền mà có lẽ cả cuộc đời ông chưa một lần mơ nổi. Ban đầu ông giận sôi gan, nhưng khi thấy họ lôi ra từng bó tiền mới thì lòng ông tự nhiên chùng lại!

Ông hẹn họ quay lại... Ông nghĩ ngợi... Rồi ông bặm răng quyết định! Ông sẽ bán voi như bán con cháu, bán mái nhà, bán linh hồn bản làng mình để lấy tiền bước ra cái nghèo quanh quất suốt bao đời. Trước ba ngày người ta đến dắt voi, ông đã làm lễ cúng tiễn nó. Khách mời được ăn xôi, ăn gà, lợn. Voi được ăn mía, ăn chuối, uống nước suối trong lành.

Còn ông chẳng ăn gì cả, chỉ quanh quẩn bên voi và uống rượu một mình. Như bao người đã từng bán voi đi, ông không dám nói thẳng bán nó mà chỉ tỉ tê tâm sự: “Tao già rồi. Tao hết sức kiếm chuối, kiếm mía cho mày ăn ngon cái miệng, no cái bụng. Thôi, ngày mai mày đi về ở với con cháu. Chúng cũng sẽ thương mày như tao thương mày. Rồi mày cũng sẽ mến chúng như mày mến tao...”.

Nhiều người tin rằng voi thông minh hàng đầu trong các loài thú rừng. Voi nào chết cũng quay đầu về núi. Sống trong bầy hoang dã thì nó nghĩa tình gắn bó. Về ở với người thì ai thuần được nó, nuôi nó, sẽ mãi mãi là chủ nhân của nó đến lúc chết. Đã từng săn voi, nuôi voi, rồi giờ bán voi, ông còn hiểu hơn người khác. Con voi nghe ông tâm sự cứ rống lên, rồi chảy nước mắt ròng ròng.

Buổi sáng, chiếc xe tải nặng đến chở voi đi. Người ta phải lấy cây rừng cột lên vách xe, che cao kín tầm mắt voi để nó không thấy đường sá. Ở vùng này từng có người đã bán voi qua Gia Lai, nhưng mấy tháng sau nó đã lần tìm được đường về nhà, phủ phục dưới chân chủ nhân mình. Người chủ này thương nó quá đã quyết định trả lại hơn 100 con trâu...

Rứt ruột bán voi đi, ông được trả 60 triệu đồng. Số tiền này ông dùng để mua máy cày thay sức voi và để uống rượu mỗi khi buồn! Ông chẳng còn phải mất thời gian đi kiếm cỏ, kiếm mía cho voi nữa, nhưng ông phải lên nương rẫy làm việc nhiều hơn và cũng nhớ voi hơn. Con voi đực do chính tay ông săn ở núi rừng Đắc Lắc mấy mươi năm trước lúc nó mới cao hơn 1m.

Trong chiến tranh, nó đã từng theo ông đi tải đạn cho bộ đội. Một mình nó cõng thay cả trung đội lính, bị trúng miểng bom B52 trầy xước hết mình. Ngày giải phóng Buôn Ma Thuột, nó được cột cờ đỏ sao vàng lồng lộng, đi hàng đầu trong gần 300 thớt voi hùng dũng tiến về thành phố diễu mừng chiến thắng. Rồi suốt nhiều năm qua nó đã giành biết bao giấy khen, kỷ vật chiến thắng trong các lễ hội Tây nguyên, đem lại vinh dự cho chủ nhân mình... “Bây giờ không biết nó ra sao? Nó còn sống hay đã chết?”. Ông già Tây nguyên lại khóc! Giọt nước mắt cân nhẹ tênh nhưng sao trĩu nặng nỗi tiếc nuối.

Ở xứ voi mà... nhớ voi

Ban voi
Ama Yung
Bây giờ Đắc Lắc vẫn còn nhiều tên tuổi từng là những thợ săn voi huyền thoại cuối cùng như Ama Công... Nhưng người biết nhiều về tình hình voi hiện nay lại là Y Đưng Knul, bí thư xã Ea Wer. Ông từng là thợ săn voi của những năm 1970-1980, bây giờ đang bỏ công sức lặn lội đi khắp nơi tìm hiểu về voi và nhiều lần giúp lật mặt những kẻ bắn voi trộm.

Mở sổ tay, ông ngậm ngùi chỉ cho tôi xem những con số lạnh lùng song lại nói được bao điều phải suy nghĩ: trước năm 1975 Đắc Lắc có hơn 500 con voi nhà, nhưng đến năm 2000 còn chưa tới 90 con và hiện chỉ còn khoảng 50 con. Dự báo trong vài năm tới lượng voi chắc chỉ đếm được trên đầu hai bàn tay!

Dẫn tôi ghé những gia đình hiếm hoi còn nuôi giữ được “biểu tượng của núi rừng Tây nguyên”, Y Đưng Knul trầm ngâm: “Số con voi cũng như thằng người có sinh ra thì phải già, phải về với tổ tiên. Nhưng sự thật đâu có mấy con voi ở xứ này được sống tới già mới chết!”. Như bị xới tung lên nỗi đau của chính lòng mình, bản làng mình, Y Đưng Knul héo hắt tâm sự về số phận những con voi bị chết trẻ.

Con thì bị bán lên Gia Lai, Kontum, bán xuống Đắc Nông làm “lâm tặc” kéo gỗ cho những kẻ phá rừng, rồi gục chết vì bị vắt kiệt sức, thậm chí bị cả cây gỗ lớn đè như sự báo thù của rừng xanh đối với con người mà nó phải gánh chịu. Bi thảm hơn có cả những trường hợp voi “lâm tặc” khi không còn kéo gỗ nổi hay bị kiểm lâm phát hiện đã bị chính những kẻ khai thác mình nổ súng vào lỗ tai để cưa ngà, xẻ thịt bán. Ngà voi quí hiếm, đắt tiền. Thịt thì dai nhách, nhạt thếch ngon lành gì đâu, nhưng vẫn là “đặc sản” vì đời người nay mấy ai được nếm nó!

Oái oăm hơn cả là chuyện thời sự... săn voi nhà! Những kẻ ngày xưa không biết một chút kỹ thuật, không có lấy nổi một phần nhỏ trái tim can đảm, kiêu hùng lặn lội đại ngàn để săn voi rừng, nhưng bây giờ cậy có súng thập thò lén lút bắn trộm. Đó cũng là những tên buôn voi, nhưng không buôn voi sống mà buôn xác chết. Y Đưng Knul nói như khóc khi kể về hai con voi đực bị bí mật hạ sát mà chính ông là một trong những người phải vất vả truy tìm thủ phạm.

Ban voi
Bãi cột voi giữa làng ngày nào...

+ Theo Sách đỏ VN, voi (Elephas maximus) được người Thái gọi là tu trạng, người Mông gọi tu sừ, người Êđê gọi rơ man. Voi nặng trung bình 3.500-5.000kg, có tuổi thọ 80-90 năm hoặc hơn nữa, chu kỳ sinh sản 4-5 năm mỗi lứa, thời gian mang thai 21-22 tháng, mỗi lần đẻ một con. Chúng từng sống rải rác ở Lai Châu, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Nam, Tây nguyên, Bình Phước, Đồng Nai... nhưng hiện còn rất ít. Mức độ đe dọa tuyệt chủng bậc V, buộc phải xây dựng khu bảo tồn, cấm săn bắn, buôn bán ngà.

Các tên Lê Văn Hiền, Nguyễn Hồng Kỳ, Nguyễn Hồng An là những người làm thuê đến từ Hương Khê, Nghệ An. Canh lúc voi được thả vào rừng để kiếm ăn, chúng đã dùng súng quân dụng bắn chết một lúc cả hai con voi đực của chính chủ nhà mình làm thuê. Bên xác voi bị cưa ngà, cắt đuôi, máu chảy đỏ thẫm cả vạt cỏ rừng, chủ nhân của nó chết ngất vì đau lòng hơn vì tiếc!

Cuối cùng, tội ác cũng bị trừng phạt. Kẻ xấu dù săn trộm con vật quí vẫn nghèo đến mức không có tiền để thi hành án. Người Tây nguyên tin rằng voi là vật linh của đại ngàn. Ngày xưa họ đi săn voi nhưng săn sống, đem về để cúng, để nuôi nấng và cùng làm việc như người trong gia đình, trong bản làng. Khi voi chết không ai nỡ ăn thịt mà cúng lễ, làm đám ma lớn, đắp mồ voi to như cái nhà rông để tiễn hồn voi về với rừng thiêng. Những kẻ giết voi, ăn thịt voi sẽ bị trừng phạt.

Gần đây, khi số lượng đàn voi nhà Tây nguyên sút giảm đáng báo động, chính quyền địa phương bắt đầu sốt ruột vội vã đưa ra một số biện pháp quản lý chặt hơn nhằm cứu vãn tình thế. Tuy nhiên, con voi đúng là không nhỏ như... cây kim, người ta vẫn có cách để bán, để “đày”, thậm chí để giết nó. Khi tôi ghé nhà Ama Lam, Am Tuyn, bãi cột voi hoành tráng trước sân bây giờ chỉ còn trơ trọi mấy gốc cây nhẵn bóng và bãi phân to đùng đã khô cứng với thời gian. Họ nói đã cho voi của mình “đi làm thuê” ở tận Quảng Ninh, Hải Dương. Thực tế ba con voi “lưu đày” ra tận Huế đã bệnh tật triền miên và một con đã chết.

Y Đưng Knul không muốn nói rõ tên ai, nhưng ông khẳng định có những “hợp đồng thuê voi” thật ra là nhập nhằng: “Cái giá 70-90 triệu đồng một con hiện nay chính là bán chứ không thể nào là cho thuê được”. Ông tâm sự mà nghe mênh mang! Đàn voi kiêu hùng Tây nguyên ngày nào như người lính đi tải đạn, như cỗ xe thiết giáp chở bộ đội đi lùng FULRO, song không chết vì súng đạn mà bây giờ lại chết vì tiền...

Có lẽ không cần phải đến ngày mai, mà nay ta lên xứ voi đã thấy... nhớ voi!

QUỐC VIÊT

Việt Báo
Rùng mình với cô gái khóc ra máu khi đang ngủ
Comment :Bán voi
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bán voi bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ban voi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bán voi ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Du Lịch
sold
Y Do Knul, Dak Lak, in retrospect, Elephant, Highlands, Elephant Hunting, now, people, regret, sold, death, his work, forest
craft - Kitchen fire flickering winter night Open your eyes people. poor village god sitting relive old elephant. Not only he but most of those who hunt elephants, elephant in West Resources are sorry the famous hole familiar silhouette of the mountains this ..
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Thoi su 24h228 Nhung vu giet hai can bo tai tieng
    Thời sự 24h(22/8): Những vụ giết hại cán bộ tai tiếng

    TPHCM kiểm tra "lót tay" lấy sổ đỏ: Sẽ như Hà Nội?; Những vụ giết hại cán bộ bằng súng tai tiếng nhất từ trước tới nay; Hé lộ nguyên nhân ban đầu vụ nhóm côn đồ nổ súng truy sát 1 gia đình ở Thanh Hóa; Nước biển miền Trung 'đạt chuẩn' để tắm và nuôi thủy sản; Cán bộ điều tra đánh người nhưng vẫn có thư cảm ơn;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 22/8/2016.

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t

  • Toan canh kinh te tuan 1408 20082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/08- 20/08/2016)

    Những dự án lọc dầu lớn phải bù lỗ tới hàng nghìn tỷ đồng, Bộ Công thương phản hồi về bộ nhiệm tại Sabeco, bảo mật tại các NH lớn, giá xăng tăng trở lại...Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuần qua.

  • Tong hop tin Doi song tuan qua 15218
    Tổng hợp tin Đời sống tuần qua (15-21/8)

    Mới đây, lời cảnh báo được một vị phụ huynh đưa ra cùng với hình ảnh được cắt ra từ camera của lớp học mẫu giáo cho thấy một bé trai đang cố làm chuyện người lớn với bé gái trong giờ nghỉ trưa khiến nhiều bậc cha mẹ phải suy ngẫm.