Về miền địa đầu Tổ quốc

Ve mien dia dau To quoc
Trẻ em vùng cao nguyên đá quanh năm suốt tháng chỉ biết làm bạn với đá núi
Khi nghĩ về miền địa đầu - vầng trán Tổ quốc, hai từ Đồng Văn tự lâu đã ẩn sâu trong tiềm thức bao người con đất Việt. Nơi đó là cao nguyên đá, quanh năm mây phủ, địa hình chia cắt dữ dội; nơi đó người Mông, người Dao, người Tày… lèn ngô, lèn lúa vào đá mà sống; nơi đó cột cờ Lũng Cú ngày đêm phần phật tung bay!

Sống trên đá chết vùi trong đá

Đó là câu nói cửa miệng của người Đồng Văn, và cũng sẽ là ấn tượng mạnh mẽ nhất đối với bất kỳ ai khi về nơi này. Nếu như mũi Cà Mau, mảnh đất chót cùng của Tổ quốc, có bãi bồi rộng mênh mông vươn ra biển, thì huyện Đồng Văn (Hà Giang) - điểm nhô ra cao nhất trên bản đồ đất nước, có đến 85% diện tích là đá.

Núi đá, ruộng đá, lởm chởm đá chông, đá tai mèo với màu xám ngắt, lạnh lùng. Người dân ở đây chia đá ra hai loại: đá cho người sống và đá cho người chết.

Người sống lấy đá xếp quanh mồ cho người chết; người sống lấy đá xếp quanh nền nhà, tạo thành chỗ ở vững chắc, kiên cố như thành lũy. Đá còn dùng để xếp thành chuồng trâu, chuồng bò. Trên nương, đá xếp thành vòng cung giữ đất, giữ nước. Trên sườn núi, đá xếp thành ruộng bậc thang, đá giữ lại vài dúm đất nhỏ nhoi, giữ giọt nước trong để gieo hạt lúa, hạt ngô; trồng cây đậu, cây rau.

Trước ngày Cách mạng Tháng Tám thành công, vùng cao nguyên Đồng Văn chỉ là 1 đơn vị hành chính cấp huyện, trụ sở huyện lỵ đóng tại Phó Bảng. Sau này, cao nguyên đá được chia làm 4 huyện: Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn và Mèo Vạc. Vượt qua cổng trời Quản Bạ, đến ngã ba Viềng (Yên Minh), miền đá Đồng Văn hiện ra, trải dài như vô tận, hun hút chân trời.

Đường Hạnh Phúc từ Hà Giang đến Đồng Văn dài 149km, nhưng đi bằng xe gắn máy phải mất hết 1 ngày đường. Đèo dốc quanh co, khúc khuỷu, đầy cua tay áo và nhiều dốc dựng đứng. Một bên là núi đá lạnh lẽo thâm u, một bên là vực thẳm đến rợn người. Lần đầu tiên về miền địa đầu, tôi thấy mây bay dưới chân mình, những ngọn núi xa tít dưới chân mình.

Huyện có 19 xã thì 9 xã có đường biên giới với Trung Quốc. Mùa đông có lúc nhiệt độ xuống đến 0 độ C, nhưng mùa hè nóng nhất chỉ khoảng 24 độ C. Bầu trời hầu như quanh năm mưa và mù nên ở đây người dân có câu: “Đất không ba bước bằng, trời không ba ngày nắng”.

Qua cổng trời Thẩm Mã, dốc Chín Khoanh, cổng trời Sà Phìn, bất ngờ hiện ra trước mắt những thung lũng bằng phẳng, đẹp đẽ với dáng cây sa mộc, cây thông Mã vĩ, hoa tam giác mạch nở trắng hồng trên các sườn đồi. Lịch sử miền đá địa đầu Tổ quốc đầy bi thương nhưng cũng đầy oai hùng trong cuộc chiến tranh bảo vệ tổ quốc, gìn giữ bờ cõi biên cương và xây dựng cuộc sống mới.

Đồng Văn vừa nhận danh hiệu Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới, nhưng khó ai quên được một thời, miền đá là trung tâm thuốc phiện lớn của khu vực Đông Nam Á, với diện tích hơn 4.200ha, cho ngót nghét 30 tấn nhựa/năm. Loài độc dược này đã nuôi cao nguyên đá và cũng suýt giết chết cao nguyên đá trong sự bay bổng của khói thuốc. Dưới chân ngã 3 Sà Phìn, nhà Vương (Vua Mèo) vẫn còn đó, như một chứng tích của con đường thuốc phiện xuyên quốc gia vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20.

Sau khi kháng chiến chống Pháp thành công, đặc biệt là từ năm 1959, khi Trung ương Đảng quyết định mở đường Hạnh Phúc, nối liền Hà Giang, Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn, Mèo Vạc, sức sống vùng cao nguyên đá đã trỗi dậy. 10 tháng đầu năm nay, Đồng Văn thu hoạch được 16,5 ngàn tấn thóc và ngô, có đàn gia súc hơn 45.000 con.

Đồng Văn bây giờ đã có đường ôtô về 19/19 xã, 18/19 xã có điện lưới quốc gia, thu nhập đầu người bình quân 2,5 triệu đồng/năm. Đây không đơn thuần là những con số, mà nó là cả một sự phấn đấu đầy thử thách của gần 60.000 người thuộc 17 dân tộc anh em ở Đồng Văn. Họ lèn đất, lèn nước vào đá, gieo hạt lúa hạt ngô để sống.

Thao thức miền địa đầu

Về Đồng Văn, không leo lên cột cờ Lũng Cú - điểm cực Bắc của địa đầu Tổ quốc, thì cũng như về Cà Mau nhưng chưa ra tới đất Mũi - điểm cực Nam, chót cùng đất nước. Giàng Páo, người Mông, lái xe gắn máy thoăn thoắt như cưỡi ngựa, là cán bộ Ban Tuyên giáo huyện ủy, cười tít cả mắt, bảo tôi: “Lên Lũng Cú đi, ở đó mới thấy nắng, mới thấy địa đầu ra sao”.

Từ Đồng Văn, có 1 con đường dài 26,5km, dẫn lên tới Cột cờ Lũng Cú. Riêng việc mở đường lên đây đã là một huyền thoại. Con đường 1 bên vách đá dựng, 1 bên vực sâu này chỉ làm trong vòng 1 tháng, với sáng kiến… chia đường ra cho từng HTX, rồi chia cho mỗi gia đình, nhà nào làm xong trước thì nghỉ trước. Nhờ vậy, con đường gian nan và nhiều ý nghĩa ấy hoàn thành trong một thời gian kỷ lục.

Trên đỉnh núi Rồng, ở độ cao 1.700m so với mực nước biển, cột cờ Lũng Cú bề thế, thân bằng bê tông, sáu mặt in hình hoa văn trống đồng, cao 17m sừng sững với lá cờ rộng 54m2 phần phật tung bay suốt đêm ngày như khẳng định vững chắc chủ quyền dân tộc. Đứng dưới chân cột cờ, nhìn về phương Nam, tôi thấy lòng mình bồi hồi đến lạ. Cách nơi này 1.650km đường chim bay là mũi Cà Mau nắng sớm mưa chiều, rừng đước rừng mắm xanh thẳm, bạt ngàn ngày đêm vươn dài ra biển. Có điều rất lạ, cho dù ở Đồng Văn trời có âm u, giá lạnh đến mấy thì đỉnh Lũng Cú trời vẫn xanh và nắng vàng rực đến nao lòng.

Giống như xã Đất Mũi của Cà Mau, xã Lũng Cú (Đồng Văn) cũng heo hút và trắc trở. Lý Mí Ná, Phó Chủ tịch UBND xã Lũng Cú cho biết: cả xã có 665 hộ, hơn 3.400 nhân khẩu nhưng có đến 151 hộ nghèo. Đồng bào Mông, Lô Lô… trồng lúa trồng ngô mỗi năm chỉ được 1 vụ, năng suất thấp. Xã Lũng Cú bao gồm chín thôn, bản: Lô Lô Chải, Séo Lủng, Tả Giá Khâu, Cẳn Tằng, Thèn Ván, Thèn Pả, Sì Mần Khan, Sán Chồ, Sán Sà Phìn, tất cả ở độ cao trung bình từ 1.600 - 1.800 mét so với mặt nước biển. Ở những địa danh này, mùa đông rất lạnh và có cả tuyết rơi.

Trong số chín thôn, bản của Lũng Cú thì Séo Lủng thuộc phần đất thượng cùng cực Bắc nhưng phải đi bộ mất 15 phút mới tới cột mốc 17 đoạn 3 (Hà Giang - Vân Nam, phân chia từ đời Mãn Thanh năm 1887), đây mới chính là mỏm đất tột bắc. Phía trái thung lũng Thèn Ván thăm thẳm, rộng khoảng 50 ha, bên phải là đầu nguồn sông Nho Quế, bắt nguồn từ Mù Cảng (Vân Nam, Trung Quốc) đổ về Đồng Văn, Mèo Vạc...

Khi nói về nước Việt Nam liền một dải, người ta hay nêu từ Trà Cổ (Quảng Ninh) đến Cà Mau, nếu tính theo bờ biển, hoặc từ Ải Nam Quan (Lạng Sơn) đến Cà Mau, nếu tính theo trục đường quốc lộ, hoặc từ Lũng Cú đến mũi Cà Mau, nếu tính theo giới hạn của vĩ độ. Lũng Cú không chỉ là hình ảnh của Đồng Văn, của Hà Giang, mà còn là tiêu biểu của địa đầu Tổ quốc.

Người Mông có một tập tục hay, đó là sự sòng phẳng. Khi gắp thức ăn cho khách, chủ gắp đều cho cả mình, hay khi uống rượu ngô, anh 1 ly thì tôi 1 ly, không kèn cựa chi hết. Nếu anh không uống, thì coi như anh không thiệt với tôi. Ở nơi thâm sơn cùng cốc này, rượu ngô là thứ đồ uống chính của đồng bào dân tộc. Ăn có thể thiếu, mặc có thể không đủ nhưng rượu ngô luôn phải đầy bình. Rượu ngô uống cùng ớt ngâm, rượu ngô hòa vào bát cơm gạo hẩm, lùa vội hai miếng cho qua bữa... Dẫu cuộc sống nơi này còn khó khăn và gian khổ, nhưng trên môi họ, lúc nào cũng đầy ắp nụ cười.

Thế nhưng, không phải lúc nào người Mông ở Đồng Văn cũng có cơm ăn. Sống trên đá, nguồn nước không có, họ chỉ có thể trồng ngô thôi chứ lấy đâu ra gạo. Ngô, cũng chỉ chế biến được thành món mèn mén mà thôi. Đồng Văn không hề có suối và nước mạch như các vùng núi khác, đá xanh Hà Giang lại nổi tiếng cứng hơn cả đá trắng Ninh Bình nên cũng không thể nào khoan giếng để trữ nước được.

Sau mỗi cơn mưa, nước ở lại trong các hốc đá tai mèo và người dân phải đập đá để tạo ra dòng chảy về một hốc đá lớn với trữ lượng khoảng 100 lít. Những nhà ở xa hốc nước cũng phải mất cả ngày trời mới mang được can nước về. Nhà nào khá giả còn có ngựa thồ nước, chứ nhà nghèo chỉ biết dùng chính sức khỏe của mình mà “cõng” nước về.

Giã từ Đồng Văn, tôi còn nhớ như in câu nói của Bí thư huyện ủy Trần Văn Hòa: “Trên này, Tết đến, cũng là mùa giáp hạt, bà con thường thiếu gạo, thiếu ngô”. Ước gì… tôi bâng quơ nghĩ về một ngày mai.

Trần Minh Trường
(Báo Sài Gòn Giải Phóng)

Việt Báo

Video nổi bật

Cách phân biệt thịt lợn chứa chất tạo nạc
00:00 / --:--

TIN Đời Sống-Gia Đình NỔI BẬT

Ngủ cùng con: Vợ chồng hạnh phúc hơn?

 Dù ngủ chung với em bé có thể khiến đời sống 'tình cảm' của bố mẹ bị xáo trộn khá nhiều, song trên thực tế, các cặp vợ chồng vẫn có cách để tận hưởng trọn vẹn tình yêu mà vẫn được gần gũi em bé.

Nhận xét tin Về miền địa đầu Tổ quốc

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Về miền địa đầu Tổ quốc bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ve mien dia dau To quoc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Về miền địa đầu Tổ quốc ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tổng Hợp của chuyên mục Đời Sống-Gia Đình.

Back to top national locales
Dong Van, Lung Cu, Ha Giang, Meo Vac, Yen Minh, Ba, Highlands, Cape Ca Mau, the first address, country, place, flag, Mongolia, that is, rock

When first thinking about locales - the national forehead, two from Dong Van has long been hidden deep in the subconscious how children Vietnamese soil. Where is rocky plateau, year-round cloud cover, terrain violently; where Mongolia, Dao, Tay ... impacted corn, rice wedged ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h038 Chuyen la ve CSGT Da Nang
    Thời sự 24h(03/8): "Chuyện lạ" về CSGT Đà Nẵng

     Mưa lớn, nửa quả đồi vùi lấp 8 người; "Chuyện lạ" về cảnh sát giao thông Đà Nẵng; Từ người rửa cát sỏi đến giọng đọc huyền thoại của VTV; Cả phố ám ảnh về thi thể cặp đôi trong nhà trọ

  • Thoi su tuan qua Toan canh mua lu lich su o Quang Ninh
    Thời sự tuần qua: Toàn cảnh mưa lũ lịch sử ở Quảng Ninh

    Toàn cảnh mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh; Vỡ đập ở Điện Biên, xe máy trôi khắp thị trấn; Ngưỡng xét tuyển đại học là 15 điểm; Thông tin mới về vụ sát hại 6 người ở Bình Phước; Phát hiện thi thể đôi nam nữ phân hủy trong nhà trọ; Xử vụ đại gia nợ 1.600 tỷ: Bị cáo quỳ lạy trước tòa!...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h018 Vo dap xe may troi khap thi tran
    Thời sự 24h(01/8): Vỡ đập, xe máy trôi khắp thị trấn

    Vỡ đập ở Điện Biên, xe máy trôi khắp thị trấn; Mưa lũ Quảng Ninh: Thiệt hại 2.000 tỷ, toàn tỉnh đi làm cuối tuần; “Không ai nghĩ nó ra tay tàn bạo với cháu mình như thế...”... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 1/8. 

  • Thoi su 24h317 Thong tin moi ve vu sat hai 6 nguoi
    Thời sự 24h(31/7): Thông tin mới về vụ sát hại 6 người

     ĐH đồng loạt công bố điểm nhận hồ sơ xét tuyển; Tàu hải quân chở hơn 600 du khách rời Cô Tô; Thông tin mới về vụ sát hại 6 người ở Bình Phước; Phi công hotgirl làm cơ trưởng máy bay hàng không Việt Nam;  

  • Thoi su 24h307 Do xo ra suoi vot vang den sau lu
    Thời sự 24h(30/7): Đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ

     Tàu hải quân chở 350 khách rời Cô Tô; Người dân đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ lịch sử; Trường ĐH Bách khoa Hà Nội có hiệu trưởng mới; Vụ đại gia nợ 1600 tỷ: Thừa nhận cáo trạng có thiếu sót!; 

  • Hiem hoa tu thang may thang cuon
    Hiểm họa từ thang máy - thang cuốn

    Thêm một tai nạn thang máy thảm khốc xảy ra ở Trung Quốc: một cô gái chết bị kẹt đầu vào thang máy ở tầng 17, còn thân thể treo ở tầng 16. ------------ Xem thêm: Hiểm họa từ thang máy - thang cuốn, http://vietbao.vn/tp/Hiem-hoa-tu-thang-may-thang-cuon/12182378/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nhung chuyen tinh cam dong
    Những chuyện tình cảm động

    Vì tình yêu, Đức Phú quyết định hủy hợp đồng lao động ở nước ngoài để trở về Việt Nam chỉ sau 2 tháng xa nhau vì không thể chịu nổi nỗi nhớ nhung. ------------ Xem thêm: Những chuyện tình cảm động, http://vietbao.vn/tp/Nhung-chuyen-tinh-cam-dong/12197738/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Mua lu ngap lut bat thuong o Quang Ninh
    Mưa lũ ngập lụt bất thường ở Quảng Ninh

    Người dân Quảng Ninh đang phải đối mặt với những khó khăn chồng chất trong việc khắc phục hậu quả trận mưa lũ lịch sử.

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2607 0108
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08)

    Toàn cảnh mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh; Hiểm họa từ thang cuốn trong siêu thị; Các cơ quan HN chào cờ hát Quốc ca sáng thứ 2 từ 1/8; Vạch trần thủ đoạn “mẹ bệnh sắp chết” để lừa người đi đường ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2607-0108/2147582510/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 26718
    Sự kiện quốc tế nổi bật (26/7-1/8)

    Trung Quốc ngăn chặn máy bay Lào trên vùng Biển Hoa Đông; Thủ lĩnh Taliban đã chết, phó thủ lĩnh lên thay; Hy vọng tìm thấy tung tich chiếc máy MH 370 cùng những người có mặt trên chuyến bay định mệnh này lại được nhen nhóm; Thủ lĩnh Taliban đã chết cách đây 2 năm... là những tin quốc tế đáng chú ý trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 277 317
    Toàn cảnh Showbiz tuần (27/7 - 31/7)

    Sau scandal "văng tục", Tuấn Hưng gây xúc động mạnh trên facebook, Facebook của Lệ Quyên bị hack để vay mượn tiền, Nữ ca sĩ phá thai 4 lần tuyên bố là gái còn trinh gây bức xúc, Đỗ Mạnh Cường lại bị chơi xấu bằng... bùa ngải?, Hồ Ngọc Hà bị phản đối dự show hot nhất hành tinh.... là những tin hot nhất trong tuần này

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2607 0108
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/07 - 01/08)

    500 bánh heroin giấu trong bình gas; Kinh hoàng "nhồi" bé gái sơ sinh vào vali đem đi bán; Trang Trần sẽ hầu toà vì chống người thi hành công vụ vào tháng 8; Liên tiếp những vụ cướp tiệm vàng trắng trợn; Cảnh báo những chiêu lừa trên Facebook mà ai cũng có thể... dính; Con đường tội lỗi dẫn đến trại giam của Hào Anh;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/07 - 01/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2607-0108/2147582306/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2607 01082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 26/07 - 01/08/2015

    Trong báo cáo quản trị của công ty Quốc Cường Gia Lai vừa công bố Hồ Ngọc Hà không còn tên trong danh sách người liên quan tới Cường đôla, Bộ Công Thương cho biết giá xăng giảm nhỏ giọt nguyên nhân do thuế quá cao, một số thông tin phản ánh về việc Bộ Tài chính chỉ đạo vụ chuyên trách xúc tiến đề nghị với NHNN cho ngân sách vay tới 30.000 tỷ đồng, đùi gà Mỹ sẽ bị kiện bán phá giá tại VN...Cùng với đó, những thông tin về tài chính ngân hàng, bất đông sản và thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 26/07 - 01/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2607-01082015/2147582459/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn