Sống - “cần một trái tim”

Tổng kết Diễn đàn “Để cùng lắng nghe, để cùng chia sẻ”

Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc tư vấn sức khỏe, tâm lý giới tính tuổi học trò ở Trường THPT bán công Marie Curie (TP.HCM)

Đó là câu tự nhủ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn (“Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui”).

Thật vui khi đó cũng là sự chọn lựa cách sống, lối sống của đa số ý kiến tham gia diễn đàn “Để cùng lắng nghe, để cùng chia sẻ” ba tuần qua (từ 1-6). Và không chỉ đất nước cần một trái tim - như bài viết dưới đây - như một cách nhìn lại diễn đàn.

Quả thật là thế, có ai trong cuộc đời không cần được lắng nghe và chia sẻ. Được lắng nghe, được chấp nhận, được thừa nhận là một trong những nhu cầu tối quan trọng trong các kiểu nhu cầu của con người. Nhưng đã có bao nhiêu phần trăm bạn trẻ đã thật sự tìm được chốn bình yên, tìm được chốn quay về nếu tin rằng mình sẽ được lắng nghe, chia sẻ bởi những người thân, gia đình, bè bạn.

TS Huỳnh Văn Sơn

Từ đó, với bạn Tạ Tư Vũ thì “cuộc đời nào lại không có nỗi đau và không có nỗi đau nào dễ chịu hơn nỗi đau nào cả, càng không có nỗi đau nào là đau nhất”. Ừ nhỉ, chúng tôi nghĩ mãi về ý kiến này: tại sao lại nghĩ rằng buông xuôi tất cả hay chia tay sự sống nghĩa là có thể kết thúc nỗi đau? Hãy nhìn quanh cuộc đời sẽ thấy nỗi đau của mình không phải là duy nhất và chịu khó nhìn xuống cuộc đời sẽ thấy có những nỗi đau xót xa hơn gấp bội...

Nói như thế nhưng không có nghĩa là chúng tôi yêu cầu cao quá ở bạn trẻ. Đồng cảm với những bậc cha mẹ, thầy cô và nhiều người lớn khác... chúng tôi cũng nhận thấy mình có lỗi. Các bậc cha mẹ phải lắng nghe tiếng lòng con trẻ nhiều hơn; cần phải lắng nghe và chia sẻ, chắc chắn tốt hơn là áp đặt vì rất dễ gặp phản ứng theo hướng tiêu cực. Các bậc thầy cô giáo vẫn còn đó áp lực của cuộc sống nhưng hãy gắng lòng để thật sự có thể nghiêng người xuống để lắng nghe học trò mình nhiều hơn, đồng cảm hơn, tôn trọng hơn để cùng thấu cảm...

Chính ở đây, ý kiến về những “ Đội hình trái tim ” (TS 4-6) cực kỳ cần thiết. Đó là một nhu cầu thực tế. Đội hình ấy không hẳn chỉ là những chuyên gia tư vấn hay những nhà tâm lý học, xã hội học mà cần hơn, gần gũi hơn là những người thân, những người xung quanh mỗi nỗi đau, nỗi buồn, mỗi số phận; biết ngồi bên nhau để đồng cảm, biết oằn tim vài phút hiếm hoi để sống, để thở và trò chuyện bằng sự thấu cảm như của chính mình... Trước hết đó vẫn chính là những người thân trong gia đình, cán bộ Đoàn - Hội, thầy cô giáo, là những người công tác xã hội tình nguyện...

Không phải ngẫu nhiên người ta - đặc biệt với những người trẻ - buồn, căng thẳng. Và những suy nghĩ, ý định tiêu cực chỉ manh nha trong ý định và bùng nổ trở thành hành vi nếu như người ấy không nói lên được những bức xúc hay những bế tắc của chính mình. Chúng tôi hoàn toàn đồng cảm với thạc sĩ Nguyễn Thị Oanh khi nhận định như thế. Những xúc cảm tiêu cực càng lắng đọng, càng được làm dày lên kèm theo những vết trầm tích thì sự bế tắc cùng cực bị đẩy lên đến đỉnh. Trống vắng, cô đơn, bơ vơ, lạc lõng... càng tiến dần đến ngưỡng theo cấp số nhân tất yếu dẫn đến trạng thái hoàn toàn không bình thường, có thể gọi là "rồ".

Tuy nhiên, cũng đừng chỉ vội oán trách những người thân. Một cái nhìn đầy lý trí, một tình thương mãnh liệt, một hành động áp đặt, một câu nói đầy chuẩn mực... sẽ có thể làm các bạn bị tổn thương. Nhưng cần hiểu thực chất đằng sau đó là gì? Khó mà nói khác ngoài tình thương, trách nhiệm và hơn hết vẫn là ước mơ, thậm chí khát vọng cháy bỏng của người lớn: sự trưởng thành của con em mình. Những người trẻ thường đòi hỏi cao ở người xung quanh. Nhưng còn với chính mình? Việc góp phần kéo lại gần nhau khoảng cách của mép chênh hai thế hệ lẽ nào chỉ một phía?

Sống vì ai, vì cái gì ư? Câu hỏi có lẽ dễ dàng tiếp cận và phân tích. Sống vì chính mình là trước nhất. Tuy nhiên, đừng vội ích kỷ và cá nhân khi cho rằng hình hài này là của tôi, tôi muốn làm gì nó thì làm. Sống còn vì người thân, vì người khác. Sống vì ánh mắt ngày một mờ dần nhưng đầy kỳ vọng của ông bà, vì những giọt mồ hôi đẫm vai áo bố, hốc mắt sâu thẳm của mẹ... Sống vì bụi phấn lắng trong lồng ngực của thầy, vì giọng nói khản đặc của cô. Sống cho những nụ cười, giọt nước mắt khát khao cháy bỏng của những người bạn sẽ ít nhất một lần trong đời cần bờ vai ta để tựa.

Một nguyên tắc của sự tự tin và kỹ thuật định hướng sống là biết đối diện với khó khăn, thất bại để chung sống và chinh phục. “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui” để sống. Niềm vui ấy có thể lớn, nhỏ và có khi thật giản đơn cũng đủ làm động lực để mỗi trái tim biết và dám tồn tại mạnh mẽ cho mình, cho người thân và hơn hết "vì đất nước cần một trái tim".

Tiến sĩ tâm lý học HUỲNH VĂN SƠN