Nổi hạch, coi chừng ung thư!

Ảnh: sciencephoto

Ung thư hạch nguyên phát loại không Hodgkin (hay còn gọi là Lymphôm không Hodgkin) là bệnh lý ác tính xuất phát từ hệ bạch huyết. Khi thấy khối u xuất hiện ở sau tai, cổ, nách, ngực... có phải là ung thư hạch không? Làm thế nào xác định được bệnh để chữa trị?

Yếu tố nguy cơ gây ung thư hạch

Ung thư hạch nguyên phát hay ung thư hạch (Lymphôma) có hai dạng chính là Lymphôm Hodgkin và Lymphôm không Hodgkin (Hodgkin là tên của bác sĩ - người đầu tiên mô tả căn bệnh ung thư nguyên phát tại hạch). Theo bác sĩ Phạm Xuân Dũng - Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu (TP.HCM): ung thư hạch nguyên phát loại không Hodgkin là bệnh lý ác tính xuất phát từ hệ bạch huyết, gặp nhiều gấp 5 lần so với loại Hodgkin. Tại TP.HCM, tỷ lệ mắc bệnh ung thư hạch không Hodgkin trong dân là 4,6/100 ngàn dân đối với nam và 3,2/100 ngàn dân đối với nữ (nghĩa là cứ trong 100 ngàn người thì có 4,6 nam và 3,2 nữ mắc bệnh mới mỗi năm). Riêng tại Bệnh viện Ung bướu, TP.HCM, hằng năm bình quân tiếp nhận 500 trường hợp bị ung thư nguyên phát loại Lymphôm không Hodgkin.

Về nguyên nhân gây bệnh, cũng giống như nhiều căn bệnh ung thư khác, đến nay các nhà chuyên môn vẫn chưa xác định rõ nguyên nhân gây Lymphôm không Hodgkin. Tuy nhiên, qua các khảo sát, nghiên cứu, người ta thấy các yếu tố sau đây có khả năng làm gia tăng nguy cơ phát triển loại bệnh ung thư hạch không Hodgkin này: suy giảm miễn dịch do dùng thuốc chống thải ghép sau phẫu thuật ghép cơ quan, nội tạng (như ghép gan, ghép thận...), nhiễm HIV; nhiễm trùng do các tác gây bệnh viêm loét dạ dày, viêm gan siêu vi C; tình trạng béo phì, ngộ độc thuốc diệt cỏ; và những người ngoài 60 tuổi dễ bị mắc bệnh...

Tế bào bạch huyết Hệ thống bạch huyết là một phần trong hệ thống miễn dịch của cơ thể (hệ thống miễn dịch có nhiệm vụ chống lại các bệnh lý nhiễm trùng và một số bệnh lý khác). Trong hệ bạch huyết có hai thành phần chính là: mạng lưới các mạch bạch huyết; và các hạch bạch huyết - có kích thước từ vài mm đến hơn 1 cm. Hạch bạch huyết là nơi bắt giữ và loại bỏ vi trùng và những chất có hại cho cơ thể. Hạch bạch huyết có các thành phần như: hạch amydan, lách, tuyến ức và mô bạch huyết ở những cơ quan khác của cơ thể (như: dạ dày, da, ruột non).

Theo bác sĩ Phạm Xuân Dũng, có nhiều triệu chứng lâm sàng do bệnh lý Lymphôm không Hodgkin gây ra như: nổi hạch - nổi một hoặc nhiều hạch tại cổ, nách, hoặc bẹn, hạch phình to lên, nhưng không đau; sụt cân không giải thích được; sốt; ho; khó thở, hoặc đau ngực; mệt mỏi, suy kiệt kéo dài; đau vùng bụng, bụng phình ra, hoặc cảm giác đầy bụng. Cần lưu ý là, những người có các triệu chứng nói trên mà không khỏi sau hai tuần thì nên đến bác sĩ để tìm kiếm nguyên nhân.

Để chẩn đoán bệnh Lymphô không Hodgkin, bác sĩ sẽ kiểm tra các hạch Lymphô vùng cổ, nách, bẹn, đồng thời kiểm tra cả vùng bụng để xem gan, lách có to ra không; bên cạnh đó là xét nghiệm máu, đặc biệt là xem kết quả Lactale Dehydrogenasae - nếu chất này tăng cao thì bệnh diễn tiến nặng; chụp X-quang ngực; siêu âm; sinh thiết hạch...

Việc chẩn đoán xác định giai đoạn lâm sàng của bệnh là yếu tố quan trọng, giúp bác sĩ tiên lượng bệnh. Lymphô không Hodgkin có 4 giai đoạn. Nếu bệnh ở giai đoạn 1, 2 được xem là giai đoạn sớm, tiên lượng tốt.

Chữa trị

Theo bác sĩ Phạm Xuân Dũng, Lymphô không Hodgkin là bệnh có thể chữa khỏi, ngay cả nếu bệnh ở giai đoạn 3, 4 vẫn còn 40% khả năng đáp ứng với điều trị lâu dài. Thường bác sĩ bắt đầu điều trị khi bệnh có triệu chứng. Tùy trường hợp mà phương pháp chữa trị có khác nhau. Trong đó, hóa trị là phương pháp chủ yếu trong chữa trị bệnh lý này. Hóa trị là phương pháp điều trị toàn thân, nhằm giết chết các tế bào ung thư. Còn việc xạ trị được áp dụng trong một số trường hợp bệnh ở giai đoạn 1, xạ trị chủ yếu là hỗ trợ sau hóa trị. Còn phương pháp phẫu thuật chỉ dùng để sinh thiết chẩn đoán, ít được sử dụng trong điều trị bệnh lý này. Riêng phương pháp ghép tế bào gốc (ghép tủy), thì được dùng trong các trường hợp bệnh có tiên lượng rất xấu, bệnh tái phát, hoặc không đáp ứng với điều trị. Bên cạnh đó, là nâng đỡ tổng trạng bằng chế độ dinh dưỡng.

Hạ Mai