Hậu quả tai hại của việc 'cưng con như trứng mỏng'

Xã hội càng phát triển thì phải tạo điều kiện cho trẻ em độc lập hơn, thế nhưng có một nghịch lý đang xảy ra ở nước ta.

Cha mẹ đang "ủ" con quá kỹ

Giữa sân trường Tiểu học T. ngày khai giảng, nhiều giáo viên và phụ huynh không thể không chú ý đến một cậu bé lần đầu đi tựu trường với tiền hô hậu ủng đủ cả ông bà, bố mẹ, giúp việc cùng một đống lỉnh kỉnh bánh kẹo, sữa, nước… Dường như sợ con đói, bà mẹ trẻ liên tục đưa ra hết thứ này đến thứ kia dụ con ăn, tay cầm hộp sữa, tay nâng ống hút đến tận miệng. Đáp lại, cậu bé đòi dựa hẳn người vào bà, giục bố quạt mát mới chịu uống sữa. Lúc đứa bé muốn đi rửa tay lập tức bà mẹ bảo: “Để mẹ rửa cho”, rồi lấy chai lavie đổ nước rửa tay cho con ngay tại sân trường".

Cách đấy không xa, có bà mẹ mang sẵn chiếc ghế nhựa con, kê sát hàng ghế con ngồi, ra sức động viên, an ủi. Chiếc quạt mini chạy pin được bà mẹ giơ lên liên tục để cho cô bé được mát. Đến khi tất cả các bạn theo lời cô giáo nhanh nhẹn xếp hàng lấy hoa, cờ, bóng bay chuẩn bị cho buổi lễ thì bà mẹ lại thoăn thoắt chạy lên làm thay con gái. Chiếc khuy áo lỡ tuột ra, cô bé lập tức kêu ầm lên và bà mẹ lại vội vã cài lại...

Nhiều bậc cha mẹ coi nhu cầu của các bé là một "mệnh lệnh" (Ảnh mang tính chất minh hoạ)

Một cô giáo dạy tiểu học ở Hà Nội cho biết cô thường xuyên chứng kiến những cảnh bố mẹ chăm sóc các "cục cưng" của mình chu đáo quá mức cần thiết. "Có mẹ còn nhất quyết đứng cạnh con trong buổi lễ, quạt lia lịa cho con bớt nóng, rồi chốc chốc lại đưa nước, đưa bim bim cho con ăn, làm ảnh hưởng đến các bé xung quanh và khiến nhiều phụ huynh khác khó chịu. Đến lúc học sinh về lớp, nhiều phụ huynh vẫn nhất quyết vào theo, chọn chỗ tốt cho con, thậm chí có vị còn tranh giành với các bé khác để lấy chỗ ưng ý cho con mình. Có bố mẹ còn nhất định không cho con nhúng tay vào việc gì, từ kéo cặp, cầm mũ hay cởi áo ngoài mà cứ lẽo đẽo theo con để làm hết mọi việc rồi mới chịu ra về", cô giáo này kể. 

Cha mẹ cần nhận thức được giới hạn của nuông chiều (Ảnh mang tính chất minh họa)

Ở trường đã vậy, khi về nhà nhiều bé lứa tuổi học sinh vẫn được cha mẹ cưng chiều như trứng mỏng, chăm lo quá mức cần thiết. 

Nhân một buổi đến chơi nhà bạn, chứng kiến cảnh hai vợ chồng bạn liên tục phải dừng câu chuyện để phục vụ cậu con trai 7 tuổi, anh Tuấn (Thanh Xuân, Hà Nội) cảm thấy rất ngán ngẩm. "Cứ tiếp chuyện tôi được vài phút, hết vợ lại chồng thay nhau đứng dậy lấy nước cho con, cầm cốc đưa tận miệng cho con uống, nước rớt ra áo, anh lại vội vàng đi lấy áo rồi thay cho con. Được một lát, con kêu ăn bánh, chị vội mở tủ, lấy gói bánh, bóc trần rồi mới đưa cho con. Rồi vừa nói chuyện, chị vừa để mắt trông chừng cháu ăn vãi đến đâu chị nhặt vụn bánh đến đó. Con vừa ăn xong, chị lại thoăn thoắt chạy đi lấy khăn lau miệng cho con. Cậu bé 7 tuổi nhưng to lớn, cứ ngồi như phỗng nhận sự chăm sóc của bố mẹ, nhìn mà nản quá", anh Tuấn tâm sự.

Quen ỉ lại, trẻ thiếu kỹ năng sống

Được chiều chuộng quá mức ở nhà thì khi bắt đầu đi học ở trường, nhiều em học sinh trở nên thụ động, lười ăn, dễ ích kỷ, dựa dẫm, ít độc lập, khó hòa đồng, thiếu tính kiềm chế, thậm chí còn đánh bạn trong lớp.

Cô Ngọc Ánh (giáo viên một trường tiểu học ở Hà Nội) cho biết, lớp 1 là nấc thang đánh dấu sự bắt đầu tự lập của trẻ khi tạm biệt lứa tuổi mầm non. Thế nhưng nhiều em do được gia đình chăm chút kĩ lưỡng quá, nên các em chưa quen được môi trường mới. Hết giờ học, trong khi các bạn ra khu vực vệ sinh rửa tay, rồi tự động lấy xuất cơm của mình trên bàn ăn ngon lành thì nhiều em học sinh vẫn loay hoay không biết tự xúc ăn. Đến lúc cả lớp ăn xong gần hết rồi, chuẩn bị vào giờ ngủ thì nhiều em miệng vẫn còn "ngậm cơm"!

Có em đi học lầm lì chẳng chịu nói gì, chẳng chịu phát biểu, chỉ ngồi yên, nhiều lúc còn đánh bạn.

Nhiều em học sinh đến phiên trực nhật nhưng nhất định không chịu lau bảng, lấy phấn, giặt giẻ lau với lý sự: “Ở nhà em đã có người giúp việc làm hết rồi, tại sao đến lớp lại phải làm việc này?”.

Anh Tuấn (Đê La Thành, Hà Nội), có con gái nay đang học lớp 3, khi nhớ lại quãng thời gian con mình "chật vật" để hòa nhập với môi trường mới, anh kể: “Vì được chiều chuộng từ bé, mọi việc đều được ông bà cha mẹ làm cho nên đúng là khi đi học, cháu rất vất vả mới thích nghi được môi trường và theo kịp các bạn. Cô giáo nhiều lần liên lạc với gia đình phản ánh, đến giờ ăn cháu không biết chủ động cùng bạn kê bàn, đi lấy suất ăn, bút chì gãy cũng không biết tự gọt lại... Cháu thiếu kiên nhẫn khi làm bài tập, thường bỏ qua ngay những bài khó, viết luyện chữ được vài dòng là đòi mẹ cho nghỉ vì "đau đầu. Gia đình lúc đó mới nhận ra phải thay đổi cách giáo dục để giúp cháu chủ động hơn trong cuộc sống".

"Yêu con như thế bằng mười hại con"

Khảo sát của Viện Nghiên cứu giáo dục vào tháng 5/2012 với đối tượng là học sinh tiểu học tại Hà Nội và TP HCM cho biết có hơn 80% học sinh thụ động và thiếu nhạy bén trong phân tích và giải quyết vấn đề.

Rất nhiều phụ huynh lo lắng, than phiền về tính ích kỷ, dựa dẫm của con mà không biết rằng tính cách này hình thành từ chính sự cưng chiều thái quá và luôn cố tạo cho con một môi trường sống "vô trùng".

Trẻ em đang càng ngày càng bướng bỉnh, đòi hỏi nhiều thứ vô lý từ bố mẹ.(Ảnh mang tính chất minh họa)

Cô Thanh Hoa, giáo viên Trường tiểu học thực nghiệm, từng chứng kiến nhiều trường hợp học sinh thụ động vì được bao bọc quá kỹ, cho biết: "Ngày nay, các gia đình thường có ít con, điều kiện kinh tế lại tốt hơn nên việc cha mẹ dồn hết yêu thương, chăm sóc vào con cái là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, nếu thái quá, tính dựa dẫm và coi mình là trung tâm vũ trụ của trẻ sẽ xuất hiện, hình thành những thói quen, tính cách xấu cho trẻ sau này".

Thạc sĩ Xã hội học Lê Thái Thị Băng Tâm nhận định: “Xã hội càng phát triển thì phải tạo điều kiện cho trẻ em độc lập hơn, thế nhưng có một nghịch lý đang xảy ra ở nước ta. Thực tế cuộc sống hiện đại đang o bế, đang làm trẻ em phụ thuộc, ỷ lại quá nhiều vào gia đình, mất dần tính tự chủ mà trở nên thụ động, thiếu hụt trầm trọng kĩ năng sống.

Tất cả những vấn đề này không hoàn toàn do lỗi của các em mà chúng ta phải nhìn hiện tượng trên nhiều chiều cạnh: cá nhân, gia đình, nhà trường, xã hội. Thứ nhất, giáo dục từ phía gia đình lại xuất phát trong tâm lý truyền thống của bố mẹ là con cái nhỏ thì không thể rời cha mẹ. Thứ hai, cách giáo dục từ phía nhà trường chưa hướng đến việc hoàn thiện kĩ năng sống của trẻ em. Ví dụ như sách giáo khoa chỉ dạy các em phải giữ gìn vệ sinh nhưng không dạy các em cách để giữ gìn vệ sinh như thế nào. Thứ ba, giáo dục từ phía truyền thông xã hội chưa đưa nhiều chương trình truyền hình mang tính độc lập, tự tin dạy cho trẻ em. Phim truyện được phát sóng cho trẻ em xem hầu như là phim về con nhà giàu, được bố mẹ chiều chuộng... Hiện tượng này nếu còn kéo dài sẽ dẫn đến nhiều tác hại và cái thói đòi gì được nấy của trẻ em càng nghiêm trọng hơn“.

TIN NỔI BẬT