Hậu “chuyển đổi giới tính”: Không biết là đàn ông hay... đàn bà!

Phẫu thuật cho một trường hợp khiếm khuyết giới tính. (ảnh: C.T.V)

Ngoài chuyện không có khả năng sinh sản, bị ức chế về tâm sinh lý…, người chuyển đổi giới tính ở Việt Nam còn gặp rắc rối ở một số quyền về nhân thân do chưa được pháp luật thừa nhận.

Khả năng của y học Việt Nam...

Theo Phó giáo sư - bác sĩ Vũ Lê Chuyên, khoa Niệu BV Bình Dân, nguyên nhân dẫn đến khiếm khuyết giới tính có thể do quá trình mang thai bị đột biến gen hoặc do di truyền bị khiếm khuyết nhiễm sắc thể mà một số trường hợp khi sinh ra bị lưỡng giới. Y học phân biệt thành những trường hợp lưỡng giới thật (có cơ quan sinh dục của cả nam và nữ) và lưỡng giới giả (có cơ quan sinh dục của giới chính, đồng thời có thêm một số rối loạn gen, tuyến, rối loạn hình thái...).

Ngoài phẫu thuật cho những bệnh nhân khiếm khuyết giới tính thật sự, BV Bình Dân phải từ chối nhiều trường hợp hoàn toàn bình thường về giới tính nhưng vẫn muốn đổi giới. Các nhà chuyên môn nhận định đây là những trường hợp muốn chuyển giới do mắc bệnh rối loạn hành vi, tâm lý.

Có một thực trạng là hiện nay, trong lúc pháp luật nước ta chưa có những quy định cụ thể về vấn đề chuyển đổi giới tính thì ở nước ngoài, nhiều bệnh viện đang hốt bạc về dịch vụ này. Nhiều bệnh nhân nước ta đã sang Thái Lan giải phẫu với chi phí mỗi ca thấp nhất khoảng 5.000 USD, trong khi tại BV Bình Dân chỉ khoảng 1-2 triệu đồng. Bác sĩ Vũ Lê Chuyên khẳng định, chuyển đổi giới tính là loại phẫu thuật tạo hình khó nhưng các bác sĩ Việt Nam, đặc biệt là BV Bình Dân vẫn có thể đáp ứng mọi yêu cầu của bệnh nhân. Thực tế xã hội đang đặt ra nhiều vấn đề cần pháp luật giải quyết: Cho phép hoặc nghiêm cấm giải phẫu chuyển giới trong những trường hợp cụ thể nào? Hướng giải quyết cho những người đã lỡ chuyển giới và biện pháp ngăn chặn những người không thật sự cần thiết?

...Và rắc rối pháp lý

Theo Bộ Tư pháp, qua kiểm tra các hồ sơ "xin cải chính, thay đổi" giới tính, thì thấy nổi lên 2 trường hợp. Trường hợp thứ nhất (cải chính): Việc xác định giới tính khi đăng ký khai sinh cho trẻ bị nhầm lẫn (do mới sinh ra bộ phận sinh dục của trẻ bị dị tật hoặc cấu tạo không rõ ràng). Sau đó lớn lên trẻ phát triển thiên về giới tính khác với giới tính đã được xác định trong giấy khai sinh. Những trường hợp này thường nhờ vào sự can thiệp của y học để khẳng định giới tính của mình, và khi đương sự có yêu cầu xin cải chính giới tính trong khai sinh thì Sở Tư pháp địa phương tiếp nhận hồ sơ và trình cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, thành quyết định.

Đối với trường hợp đương sự đã nhờ sự can thiệp của y học để chuyển đổi giới tính khác hoàn toàn khi mới sinh ra (và đã được xác định trong giấy khai sinh) thì tạm thời Sở Tư pháp "chưa thụ lý giải quyết". Theo Bộ Tư pháp thì đây là những trường hợp phức tạp, chưa có văn bản quy phạm pháp luật quy định. Như vậy, cho đến nay, những yêu cầu về cải chính tên, chữ đệm, giới tính trong khai sinh và trong các giấy tờ khác của người đã chuyển đổi giới tính chưa được các cơ quan tư pháp các địa phương thụ lý giải quyết. Một ví dụ điển hình nhất về trường hợp này là của chuyên gia trang điểm Thái Tài mà chúng tôi đã đề cập trong số báo trước.

Luật sư Lưu Văn Tám, Trưởng văn phòng Luật sư Thái Hà cho rằng, nhu cầu chuyển đổi giới tính là một xu hướng tất yếu. Ở một số nước phát triển, vấn đề này đã được luật hóa, thậm chí họ còn cho phép 2 người đồng giới kết hôn với nhau vì đó là quyền tự do của con người. Luật sư Tám đặt vấn đề: "Ở Việt Nam, do ảnh hưởng của truyền thống Á Đông nên pháp luật vẫn chưa thừa nhận chuyện chuyển đổi giới tính. Thế nhưng, không cho phép làm trong nước thì người ta vẫn đi nước ngoài làm, pháp luật mình đâu có cấm người dân đi nước ngoài để giải phẫu ? Vấn đề này pháp luật hiện nay chưa thừa nhận nhưng cấm thì cũng chưa, tức là còn thả nổi".

Ngọc Trang - Minh Thuận