Gặp hậu duệ cha đẻ chú Tễu

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

“Có rất nhiều người muốn tìm hiểu về nghề múa rối truyền thống. Mình là người có nghề mà không làm thì ai làm? Vả lại, nếu không làm dần dần múa rối sẽ mai một, sẽ mất đi chẳng ai còn biết đến nó nữa”, nghĩ vậy và anh Phan Thanh Liêm đã quyết định mở một nhà hát múa rối tại gia, nơi khách đến để khám phá một loại hình nghệ thuật truyền thống dân tộc của người Việt.

Nhà hát múa rối mini độc đáo tại gia

Ngôi nhà của nghệ sĩ Phan Thanh Liêm nằm sâu trong con ngõ nhỏ hẹp đi từ phố Xã Đàn vào. Thấy đường vào ngoắt ngoéo khó nhớ, tôi hỏi anh: Đường vào khó nhớ thế này thì khách tìm làm sao hả anh?. Anh Liêm cười: Không lo, lúc nào cũng có người dẫn vào.

Gap hau due cha de chu Teu
Từ khi mở cái nhà hát múa rối mini tại gia này, anh Liêm tập trung hẳn vào công việc ở đây, vừa là giám đốc, vừa là hướng dẫn viên, vừa là nghệ sĩ, vừa kiêm nghệ nhân làm rối, thậm chí cả… dẫn đường cho khách. Nhà hát của anh còn mới nên chưa có nhiều khách lắm, nhưng cứ túc tắc vậy cũng sống được và sống vui. Vui vì được làm đúng cái nghề làm rối mà ở Nam Định, 7 đời nhà anh vẫn làm.

Cụ thân sinh ra anh là nghệ nhân Phan Văn Ngải, người đã làm ra chú Tễu (hiện đang được trưng bày ở bảo tàng Louvre - Pháp). Ông cũng chính là cha đẻ của sân khấu thủy đình lưu động trong múa rối nước. Bản thân anh Liêm cũng đã từng đi theo cha biểu diễn ở nhiều nơi, qua quan sát và trải nghiệm mới có kinh nghiệm mà xây dựng một nhà hát múa rối như ngày hôm nay.

Nhà anh Liêm rộng áng chừng hơn 30m2, chia làm 4 tầng. Đến nhà anh, ngay từ cửa chính nhìn đâu cũng thấy rối, cái đang tạc dở, cái đang phơi, cái đã hoàn thiện. Anh tiếp khách ở tầng 2, phòng treo nhiều ảnh và tư liệu nhất. Tầng 3 là nơi giới thiệu về kỹ thuật cũng như các công đoạn để làm ra một con rối. Tầng 4 là nơi đặt sân khấu biểu diễn.

Gap hau due cha de chu Teu
Khác với khi đến các nhà hát múa rối lớn, ở đây khách không chỉ được xem, mà còn được nghe, được chạm vào con rối, được chèo hẳn vào trong bể thử biểu diễn và khám phá tất cả các công đoạn để tạo ra một con rối. Anh Liêm cho biết, từ lâu anh đã có ý tưởng xây dựng nhà hát múa rối mini này. “Có rất nhiều người muốn tìm hiểu về nghề múa rối truyền thống. Mình là người có nghề mà không làm thì ai làm? Vả lại, nếu không làm dần dần múa rối sẽ mai một, sẽ mất đi chẳng ai còn biết đến nó nữa”, anh nói. Chính vì vậy, anh mong muốn xây dựng một mô hình du lịch khám phá rối nước khép kín ngay tại gia đình.

Nghĩ là làm. Anh cải tạo lại tầng 4 của gia đình, trước là nơi giặt và phơi phóng quần áo thành một cái nhà hát thu nhỏ. Ban đầu chỉ ai biết mới đến xem. Mãi tới gần đây anh mới đầu tư “nâng cấp” trang trí sân khấu có mái đình đỏ, bể nước hình bán nguyệt quây bằng tôn, có cây đa, khóm tre vàng.

Gap hau due cha de chu Teu
“Nhà hát” của anh có thể đón 15 khách trong một buổi biểu diễn, nếu là trẻ con thì có thể đông hơn, có trang bị điều hòa, quạt đầy đủ… Thông thường một buổi biểu diễn cần nhiều nghệ sĩ nhưng vì sân khấu nhỏ, lại có một mình nên anh sáng tạo bằng cách dùng đế xốp hoặc bọt biển và dùng sào thay cho dây để con rối nhẹ hơn, một mình anh có thể điều khiển nhiều con rối một lúc mà vẫn uyển chuyển, nhịp nhàng.

Xây dựng từ lâu nhưng mãi đến năm nay anh Liêm mới chính thức giới thiệu nhà hát tại gia của mình thông qua các công ty du lịch. Báo chí biết cũng đến đưa tin. Nhờ đó, có nhiều khách nước ngoài tìm đến anh. Khác với các nhà hát lớn, rạp của anh tiếp khách theo yêu cầu. Nghĩa là khách gọi lúc nào anh biểu diễn phục vụ lúc đó. Một tour bao gồm nói chuyện với nghệ nhân, tìm hiểu về nghệ thuật rối nước truyền thống tại tầng 2. Sau đó, lên tầng 4 xem biểu diễn trong vòng 30 phút. Khách có thể trực tiếp vào bể thử điều khiển con rối. Xem xong, xuống tầng 3 anh Liêm sẽ giới thiệu các công đoạn để tạo ra một con rối như thế nào.

Ngoài các trò cổ truyền thống, anh Liêm còn diễn những trò cách tân được khán giả vô cùng thích thú chẳng hạn như trò đua xe máy, ô tô. Anh tâm sự, con rối vô tri, vô giác, nó chỉ có một vài động tác cơ bản vì thế muốn cách tân nội dung hiện đại hơn cũng bị hạn chế nhiều. Sắp tới đây tôi cũng đưa vấn đề môi trường vào các trò diễn để cho phong phú và có tính thời sự. Nhưng các kỹ thuật biểu diễn rối vẫn là kỹ thuật truyền thống.

Gap hau due cha de chu Teu
Vì là nhà hát mini nên sân khấu của anh Liêm phải tối giản nhiều thứ để mỗi lần đi lưu diễn, có thể tháo lắp sân khấu nhanh chóng. Tuy vậy, anh có một sân khấu lưu động riêng luôn luôn trong trạng thái sẵn sàng lên đường. Không có dàn nhạc như các phường rối lớn, ngay cả âm nhạc anh cũng phải thu sẵn vào băng đĩa mang theo. Anh bảo, mình đi diễn lưu động mà quá nhiều đồ đạc cồng kềnh thì không thể đủ chi phí để chi trả. Vì thế mỗi lần đi diễn là phải “ép cân” cho cái sân khấu của mình chỉ còn lại khoảng 100kg là vừa đẹp.

Với 100kg ấy, 10 năm qua, nghệ sĩ Phan Thanh Liêm đã mang rối nước chu du nhiều tỉnh trong nước và nhiều nước trên thế giới như Pháp, Ba Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc... Tháng 4-2008, anh đã được tổ chức múa rối thế giới UNIMA kết nạp làm thành viên.

Muốn yêu phải hiểu

Khách của anh Liêm chủ yếu là khách quốc tế nhưng thi thoảng cũng có đoàn khách Việt Nam. Anh Liêm khoe, vừa rồi có một nhóm các cháu học sinh giỏi được thầy cô cho đến xem diễn rối nước, lũ trẻ xem xong được nghịch con rối thì thích thú lắm . Anh tâm còn sự, có nhiều bữa đi diễn lưu động cho các trường mầm non vào những dịp lễ Trung thu, tết… nhìn bọn trẻ khuôn mặt háo hức làm mình vui lây quên cả mệt. Nói rồi anh cười buồn :“Rối nước bây giờ chỉ hấp dẫn với các bé mẫu giáo và khách nước ngoài. Ngay như cậu cả nhà này đang học lớp 6, ban đầu cũng thích lắm nhưng chẳng hiểu có lần đi học bị ai cười vì bố làm rối mà giờ nó không thích rối nữa. Được cậu thứ 2 cũng mê rối lắm, không biết lớn lên thì ra sao”.

Gap hau due cha de chu Teu
Anh bảo, bản thân anh, tuổi thơ lớn lên giữa những con rối nên từ tấm bé đã hiểu và yêu thích con rối, vì vậy, muốn bất kì ai hiểu và yêu rối như mình cũng phải giải thích cho họ hiểu vì sao có loại hình rối nước, con rối được làm ra sao, kỹ thuật biểu diễn như thế nào… Được tận mắt nhìn, tận tay cầm chắc chắn họ sẽ thích thú hơn nhiều so với việc chỉ xem diễn không thôi. Đó cũng là lý do vì sao anh có ý tưởng làm mô hình dulịch khám phá nghệ thuật rối nước này.

“Thế những lúc không có khách, anh làm gì?”, tôi hỏi. “Làm những con rối này”, anh chắp tay sau lưng nhìn một vòng xung quanh những cô tiên, chú tễu, mục đồng cưỡi trâu… bày la liệt chung quanh. Quả thật, những lúc không có khách anh Liêm vẫn lọ mọ làm con rối để bán. Thấy tôi tò mò, xoay ngang xoay ngửa con rối trên tay, anh giải thích tỉ mỉ, con rối bây giờ được làm từ gỗ sung. Gỗ sung có ưu điểm nhẹ, đóng đinh không vỡ nhưng phải cái ngâm dưới nước nhanh mục. Ngày xưa các cụ chủ yếu dùng gỗ mít và gỗ xoan, nhưng hai loại gỗ này nặng, làm những con rối nhỏ thì cầm được chứ loại rối to thì phải dùng miếng bọt biển hoặc xốp làm đế để dễ nổi.

Gap hau due cha de chu Teu
Con rối nhìn đơn giản vậy mà để làm lại mất nhiều thời gian. Ban đầu phải đục đẽo, làm chân, tay rời. Sau phải bổ đầu, bổ bụng đục rỗng để lắp dây, đồng thời cho nhanh khô và nhẹ. Gỗ phải chọn gỗ già, sau khi lấy về phải làm luôn từ lúc còn tươi vì để khô rất khó làm. Sau khi đục xong phải mang phơi khô. Xung quanh cái chuyện phơi con rối cũng khá phức tạp. Con rối phải được phơi trong điều kiện nhiệt độ thích hợp. Nếu nóng quá nó sẽ bị méo, biến dạng, lạnh quá thì có khi đến cả tháng cũng chưa khô. Muốn nhanh có thể sấy rối bằng bếp than nhưng sấy vừa phải nếu không sẽ cong vênh.

Con rối sau khi được tạc xong phải dùng sơn trộn với đất và mùn cưa để bó vào những rãnh, mạch, chỗ sứt sẹo cho mịn để sơn cho nhẵn. Đất lại phải lấy đất phù sa sông Hồng sau khi mang về lọc cho thật kỳ mịn mới được. Đợi sau khi khô thì sơn rối mà sơn cũng phải sơn nhiều nước rồi mới vẽ mắt mũi miệng. Anh Liêm cho biết, các con rối bây giờ có màu sắc sực sỡ hơn ngày trước. Kỳ công như thế nên mỗi con rối phải mất cả tháng mới xong. Khách nghe và xem anh làm con rối thì lấy làm thích lắm vì xem múa rối thì xem rồi nhưng đây quả là lần đầu được chứng kiến tận mắt nghệ nhân làm một con rối như thế nào.

Đang nói chuyện thì anh Liêm có điện thoại. Anh quay sang bảo, có khách đặt tới xem em ạ. “Tốt quá, thế này thì anh sống thoải mái bằng nghề nhỉ?”, tôi hỏi. “Nếu khách đến thường xuyên thì thu nhập cũng tốt còn nếu không tôi vẫn làm rối để sống. Nói chung, tôi vẫn sống được bằng nghề”. Anh Liêm vui vẻ khoe, hiện giờ anh đã có khách báo sẽ đến vào dịp tết năm nay, lại có khách đặt vào tháng 11 năm sau. Khách đến lúc nào anh sẽ phục vụ lúc ấy không kể ngày lễ tết. Với anh, được diễn, được giới thiệu về rối nước Việt Nam cho mọi người đã là vui rồi. Mà có khi, còn vui hơn cả tết ấy chứ.

Hà Trang

Việt Báo
Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

Ông TÂY can ngăn ông chồng đánh vợ và cái kết bất ngờ
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Đời Sống-Gia Đình NỔI BẬT

Gia đình tứ đại đồng đường thời nay - có tồn tại thứ 'hạnh phúc thích nghi'?

Số lượng gia đình tứ đại đồng đường còn lại đếm trên đầu ngón tay. Và cũng không thể chối bỏ những phiền toái, bất tiện, mâu thuẫn khi có quá nhiều người cùng sinh hoạt trong một không gian. Vậy, đó hạnh phúc thực sự của họ hay là thứ "hạnhhạnh phúc thích nghi"?

Nhận xét tin Gặp hậu duệ cha đẻ chú Tễu

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Gặp hậu duệ cha đẻ chú Tễu bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Gap hau due cha de chu Teu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Gặp hậu duệ cha đẻ chú Tễu ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Đời Sống-Gia Đình.

A descendant the father paying TEU
UK Liem, Phan Thanh Liem, puppet theater, traditions, puppet show, puppet, father, stage, descendants, see, , like, you, new

Meet descendant father pay TEU-Phan Thanh Liem decided to open a puppet theater at home, where visitors come to explore a traditional art form of the Vietnamese people ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2804 Ca chet do thuy trieu do chua thuyet phuc
    Thời sự 24h(28/04): Cá chết do thủy triều đỏ chưa thuyết phục

    Xử lý nghiêm, thậm chí truy tố nếu để xảy ra ngộ độc do ăn cá chết; Nắng nóng bất thường tại TP.HCM: Trẻ nhỏ đổ bệnh, người già đột qụy; Chuyên gia phản bác nguyên nhân thuỷ triều đỏ làm chết cá; Phát hiện công nhân tráo đổi, làm mới hạn bánh quy hết date; Cháy chung cư ở Linh Đàm: Trẻ vạ vật ngủ ngoài đường

  • Thoi su 24h2704 Be trai bi me ep uong thuoc doc da chet
    Thời sự 24h(27/04): Bé trai bị mẹ ép uống thuốc độc đã chết

    Cá chết bất thường ở Vũng Áng: Thêm 5 thợ lặn nhập viện; Thảm án ở Hải Dương: Bé trai 8 tuổi bị mẹ đẻ ép uống thuốc độc đã chết; Giả mạo facebook nữ sinh bị cưa chân để lừa đảo: Lỗi tại nhà hảo tâm; Dân "tố" nước có mùi hôi, GĐ nước sạch bảo "Đun lên là hết"; Hành trình 18 năm vật vã tìm "tiếng người" cho con gái

  • Thoi su 24h2604 Nam thanh nien o HN bi sat hai da man
    Thời sự 24h(26/04): Nam thanh niên ở HN bị sát hại dã man

    Người nhái lặn 200m dưới kênh đen ngòm ô nhiễm để tìm két sắt; Có nên ăn hải sản khi cá chết hàng loạt ở miền Trung?; Thủy ngân trong không khí Hà Nội: "Khói xe chỉ là nghi ngờ"; Bỏ chất cấm độc hại: Thái Lan mất 6-7 năm, Việt Nam chỉ 6-7 tháng; Hà Nội: Lại một chung cư có nước sạch "sạch" như... nước cống!

  • Thoi su 24h2504 Tre bi bao hanh Noi dau tinh than
    Thời sự 24h(25/04): Trẻ bị bạo hành - Nỗi đau tinh thần

    Những cô gái bị xử tội... hiếp dâm; ‘Ai đầu độc cá cũng phải bị xử lý’!; Nằm rạp xuống đất khi thanh niên quăng mìn ra đường; Trẻ em bị bạo hành: Những nỗi đau về thể xác và tinh thần; Từ những vụ tống tình, tiền bằng ảnh 'nóng': Bài học cho giới trẻ... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 25/04/2016.

  • Thoi su 24h2204 Thanh nien lay bua giet nguoi yeu
    Thời sự 24h(22/04): Thanh niên lấy búa giết người yêu

    Công an nóng vội bỏ qua, còn ta nóng vội thì ra vào tù; Vì sao có những miếng thịt bò lại ánh lên màu 7 sắc cầu vồng?; Mỗi ngày cả trăm người đi taxi "thất lạc hành lý"; Số phận như bóng ma của các cô gái Việt bị bán sang Trung Quốc; Lún vào đa cấp liên tỉnh, tiền tỉ bốc hơi

  • Xon xao nhung vu chong danh vo gay phan no
    Xôn xao những vụ chồng đánh vợ gây phẫn nộ

    Bạo lực gia đình từ lâu là một vấn đề nhức nhối trong xã hội, trong đó đáng báo động nhất là tình trạng bạo lực phụ nữ.

  • Sot virus trieu chung va cach dieu tri
    Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị

    Bệnh nhân sốt virus có thể khỏi sau 5-7 ngày điều trị. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. ------------ Xem thêm: Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị, http://vietbao.vn/tp/Sot-virus-trieu-chung-va-cach-dieu-tri/13168970/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dan ba Viet kho nhat the gioi
    Đàn bà Việt khổ nhất thế giới?

    Trên đời này, chỉ có cha mẹ mới có thể hi sinh vì con cái! Đừng nghĩ mình có thể thay đổi được người khác. Sống vì mình đi, thương mình đi, sáng suốt lên, đừng vì sợ thị phi, sợ không làm được mà sống chịu đựng cả đời. Ai bị..

  • Vu chu quan bi xu ly hinh su
    Vụ 'chủ quán bị xử lý hình sự"

    Ông Tấn thuê mặt bằng ở huyện Bình Chánh để bán cà phê, ăn sáng, cơm trưa... nhưng lại bị phạt tiền vì nhiều lý do rồi bị truy tố vì chậm đăng ký kinh doanh...

  • Tang thue moi truong voi xang dau
    Tăng thuế môi trường với xăng dầu?

    Đại diện Bộ Tài chính khẳng định, hiện Bộ Tài chính chưa có kế hoạch trình Chính phủ về điều chỉnh tăng thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu.

  • Toan canh kinh te tuan 244 3004
    Toàn cảnh kinh tế tuần (24/4 -30/04)

    Trong buổi lễ Kỷ niệm 65 năm ngày thành lập ngành Ngân hàng Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu ngành điều hành linh hoạt lãi suất, kiềm chế lạm phát, đẩy mạnh tái cơ cấu; theo cách tính của Việt Nam, sau 4 tháng, lạm phát đang dừng ở mức 1,33%; mức lương của người lao động tại Việt Nam là 384-582 USD/tháng.

  • Su kien quoc te noi bat 244304
    Sự kiện quốc tế nổi bật (24/4-30/4)

    Mỹ chi 38 tỷ USD cho phòng thủ tên lửa trong 5 năm tới; một phần tài liệu Panama bí mật sẽ được công bố vào tháng 5; Bà Clinton, ông Trump đứng trước chiến thắng lớn ở 5 bang; Nhật Bản ngơ ngác mất hợp đồng tàu ngầm 39 tỷ USD... là những tin chính trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2404 29042016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 24/04 - 29/04/2016

    Cá chết hàng loạt tại vùng biển miền Trung; Sự thật về thông tin có thủy ngân lơ lửng trong không khí Hà Nội; Gió thổi đổ cột điện cao thế 500kV; Phản cảm cảnh chân dài mặc bikini 2 mảnh câu khách ở siêu thị tại HN; Cá chết, thuỷ ngân, chất cấm - người Việt sống sao... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 244 304
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/4 - 30/4)

    Tác động khủng khiếp của ô nhiễm không khí đến sức khỏe; 100% xúc xích Vietfoods chứa chất gây ung thư; Những món khoái khẩu mùa hè dễ gây ngộ độc nhất; Bé 6 tuổi dậy thì sớm vì được mẹ cho ăn một món liên tục trong 2 năm;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 2443042016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (24/4-30/4/2016)

    Nhiều khi cha mẹ đã vô tình 'xâm hại' con mà không hay biết; cảnh giác trước những chiêu 'móc túi' của thợ điều hòa; vấn nạn dùng chất cấm trong chăn nuôi; cá chết khiến người dân không dám ăn hải sản...Cùng với những câu chuyện về tình yêu, hạnh phúc gia đình với ý nghĩa sâu xa khiến chúng ta phải suy ngẫm nhiều hơn là các