vietbao

Đời nương rẫy

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Doi nuong ray
Tay nhóm lửa mà cái bụng H"Đuyên buồn thiu vì trưa nay lại ăn cháo trắng (ảnh: Y.T)

Đường vào rẫy mùa mưa trơn như bôi mỡ. Hết liệng ngang rồi liệng dọc, chiếc xe chao đảo như muốn ngã nhào. Mặc cho Sơn, chàng tài xế người Dao ra lệnh ngồi im nhưng mỗi khi chiếc bánh xe lệch khỏi "đường ray", tôi lại la lên hoảng hốt. Con đường đau khổ này chính là đường sinh tử của đồng bào M’nông từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Những em bé M"nông trên rẫy

30 phút vật lộn với con đường đất đỏ lầy lội dài 9 cây số khiến "con ngựa sắt" hết khả năng "chiến đấu". Muốn đi vào sâu trong rẫy phải lội bộ. Đi chưa được cây số, bước chân như hóa đá vì lớp đất đỏ đặc quánh, dày cộp bám dưới đế dép. Sơn đùa: "Tại đất Tây Nguyên mến người lạ đấy!". Vượt qua một ngọn đồi với hai con suối nhỏ, chúng tôi đến nhà H"Ring. Mới 7 giờ, người lớn trong nhà đã lên rẫy hết. Giữa triền đồi thênh thang chỉ còn trơ trọi hai đứa trẻ trần truồng, mặt mày lem luốc, chân đất quẩn quanh bên mái chòi liêu xiêu, lụp xụp. Thoáng thấy người lạ, hai đứa chạy tót vào nhà, trốn trên một góc giường. Cậu bé Y Huyn (6 tuổi) vội lấy tay che đứa bé nằm trong nôi lại. Hai cặp mắt đen lay láy, hun hút, có chút hoang dã nhìn chúng tôi đầy cảnh giác. Khó khăn lắm Y Huyn và H"Phơn, cô em gái nhỏ hơn một tuổi mới chịu ngỏ lời. Nhưng câu chuyện giữa chúng tôi liên tục bị ngắt quãng bởi tiếng khóc ré lên của Y Mác, cháu của Y Huyn và H"Phơn. Từng cơn gió lùa qua những tấm phên thưa rách nát, xốc vào nôi khiến em bé run lên bần bật. Y Mác chỉ mặc độc một mảnh vải mỏng dính người. Càng lúc Y Mác càng ré dữ dội, dỗ thế nào cũng không nín. Vớ lấy tấm ni lông trên tường, H"Phơn trùm Y Mác lại, nói: "Chị ở chơi. H"Phơn bế hắn ra rẫy để mẹ hắn cho hắn bú". Tôi đòi theo. H"Phơn ngăn: "Rẫy của H"Phơn cách đây nửa quả đồi và hai con suối lớn. Trời lại mưa. Chị không quen đi không được đâu". Thoáng chốc, bóng của "cô bé" dì 5 tuổi bế đứa cháu chưa đầy 7 tháng tuổi chìm nghỉm giữa cơn mưa rừng trắng xóa. Sấm chớp ầm ầm. Tiếng Y Mác ré lên như xé nát cả đại ngàn.

Vào "giờ hành chính" đến chòi nào cũng gặp trẻ em dưới 7 tuổi ở nhà. Đứa lớn trông đứa nhỏ, đứa nhỏ trông đứa nhỏ hơn và chia nhau làm mấy công việc lặt vặt như quét nhà, rửa chén. Lên 7 thì đủ tuổi đi rẫy. Cây cuốc, cái xẻng còn cao to hơn cả Y Luyn vậy mà cậu bé xử lý gọn lỏn như thanh niên thực thụ. Còn Y Phù lên 10 rồi mà lé đé như trẻ lên 5. Tuy nhỏ con, Y Phù vẫn là niềm tự hào của mệ H"Phoih vì "bọn này không ai sạc cỏ bằng hắn đâu". Thường thì mọi người lên rẫy đến trưa tròn bóng mới được về chòi. Riêng bé gái trạc 9 tuổi như H"Đuyên làm nửa buổi thì vào rừng kiếm thức ăn về lo cơm nước cho cả nhà. Vừa nêm muối vào nồi cháo trắng, H"Đuyên vừa thở dài: "Lại ăn cháo trắng rồi vì cả tuần nay chẳng tìm ra thứ gì ăn được cả". Nhà H"Phoih may mắn hơn, kiếm được mấy búp măng tươi về luộc chấm mắm. Thấy Y Bê lấy từ trần nhà xuống một con cá chim nhỏ xíu nướng sẵn, rứt rứt vài miếng mỏng dính bỏ vào nồi cháo, tôi lấy làm ngạc nhiên: "Nhà cả chục người sao chỉ có chừng ấy cá?". Y Bê cười: "Con cá này để dành cho thằng Y Mác ăn. Còn cả nhà ăn gì cũng được". Bữa trưa chỉ có mấy quả cà đắng chấm nước muối vậy mà ai cũng và cơm thật ngon lành...

"Rồi đời nó cũng như mẹ nó, chị nó thôi"

Thôn Đắk R"La, huyện Đắk Min, tỉnh Đắk Nông có tất cả 108 hộ đồng bào M"nông. Hầu hết đều sống nhờ vào củ sắn, hạt đậu, trái bắp trên rẫy. Rẫy cách buôn đến mười mấy cây số đường đất đỏ. Mùa nắng gập ghềnh khó đi, còn mùa mưa trơn tuột. Trừ chi phí đường sá khó khăn, giá thu mua tại rẫy cũng bị hao hụt nhiều. Cuối vụ, chia cho mười mấy đầu người trên một, hai hecta rẫy, tính ra mỗi người cũng chẳng được bao nhiêu. Đời này tới đời nọ, nghèo vẫn hoàn nghèo. Biết thế, nhưng như Y Bê nói: "Không sống nhờ vào rẫy thì biết sống bằng cái gì".

Doi nuong ray

H"Đuyên (giữa) cùng cha và chị gieo hạt trên rẫy (ảnh: Y.T)

Cứ sáng thứ hai, đoàn xe càn (một loại xe công nông đặc trưng ở Tây Nguyên, khét tiếng vì khả năng càn quét) đưa cả buôn vào rẫy. Chiều thứ bảy, đoàn xe lại đưa người từ rẫy về nhà. Trẻ con từ khi mới lọt lòng đã theo cha mẹ lên rẫy. Đến tuổi đến lớp thì về nhà đi học. Trẻ con M"nông chỉ học tới lớp 3, lớp 4, đến lúc nói rành tiếng Kinh thì rủ nhau về rẫy hết. H"Niêng nói: "Đi học phải làm bài, học bài, bị cô giáo mắng. Làm rẫy sướng hơn"! Phụ huynh M"nông cũng ưng cho con nghỉ học vì "đi rẫy mới có tiền mua gạo. Đi học không có tiền mua gạo". Mấy anh cán bộ xã nói đùa: "Mỗi ngày phát cho trẻ đến lớp một ký gạo, bảo đảm phụ huynh sẽ bắt trẻ đi học ngay". Một số gia đình tiến bộ hơn, muốn cho con em học lên để sau này "đời hắn không phải cực khổ như đời ba mẹ". Nhưng ở thôn Đắk R"La muốn đi học cấp 2 phải ra trường dân tộc nội trú ngoài thị trấn. Chẳng ai kiên nhẫn khi "tiền trên rẫy cứ chảy ra thị trấn mà không biết đến khi nào mới về lại". Học được một năm lớp 6 ngoài thị trấn, mẹ H"Nuê không cho em học nữa. Bà bảo: "Nuê đã 15 rồi, lo mà đi rẫy dành dụm tiền lấy chồng thôi. Đi học thì lấy tiền đâu mà cưới". Già làng ngậm ngùi: "Rồi đời nó cũng như đời chị nó, mẹ nó thôi".

Phụ nữ M"nông lấy chồng sớm lắm. Mới 19 tuổi H"Tian đã có một bé gái lên hai và một đứa chưa lọt lòng. Lấy chồng từ thuở 15, đến năm 20 H"Biên đã có 3 con. Khắp thôn Đắk R"La tìm đỏ con mắt không thấy nhà nào 2 con. Nhà H"Nga đông đến nỗi phải mất 2 phút lẩm nhẩm bà mới liệt kê hết tên 12 đứa con. Còn khi hỏi H"Đuyên bao nhiêu tuổi, mẹ H"Phoih gãi đầu: "Chắc 9".

Phóng sự của Yên Thảo

Việt Báo
Comment :Đời nương rẫy
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đời nương rẫy bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Doi nuong ray ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đời nương rẫy ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Đời Sống-Gia Đình
milpa Life
Y Marx, Y Hyun, school, generation, shifting cultivation, the people, the rainy season, the road, up, home, people, life, to
slippery road to the rainy season as the applied field fat. Horizontal throw and then throw it all along, the car staggered and seemed to fall over. Despite the Son, he ordered the driver sat Dao but every wheel deviates from the "rails", I shouted to panic. The way the pain ...
Làm sao để tìm 'vị ngọt' trong chuyện 'yêu'

Phụ nữ luôn muốn tìm 'vị ngọt' trong chuyện chăn gối, đễ giữ hôn nhân và hạnh phúc của mình, mang lại mới mẻ sao cho chàng không bao giờ chán.Đùng để phải ngậm ngùi và bỏ lỡ quá nhiều thời gian.

  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ