Dạy con ở tuổi "khủng hoảng lên 3"

Day con o tuoi khung hoang len 3
(kent-international.edu.vn)

Từ 2 đến 3 tuổi, trẻ phát triển mong muốn độc lập và thường rơi vào khủng hoảng. Nhiều bà mẹ đã "cầu cứu" đến bạn đọc TS khi gặp tình trạng con hư, bướng bỉnh... Thạc sĩ Trần Thị Lệ Thu, giảng viên tâm lý Đại học Văn hóa Hà Nội, sẽ giải đáp về tâm lý trẻ em lứa tuổi này.

Ở tuổi 2-3, hành động của trẻ chưa có động cơ rõ ràng và đầy đủ, động cơ hành động của trẻ chưa trở thành hệ thống dựa trên trật tự ưu tiên về tầm quan trọng nhiều hay ít. Ví dụ hôm nay anh Kim (6 tuổi) đồng ý không đi chơi công viên vì biết bà ngoại bị ho không dẫn mình đi được và nếu đi thì bà có thể bị ốm. Trong ví dụ này Kim đã hiểu rõ vì sao không nên đi chơi, còn trẻ ở độ tuổi 2-3 phải học mới biết được điều này. Cũng ở độ tuổi 2-3, khả năng tự điều khiển hành vi của trẻ còn hạn chế, chính vì vậy trẻ rất khó khăn khi phải kiềm chế không làm điều mà mình thích.

Cuối tuổi lên 2, đầu tuổi lên 3 trẻ bắt đầu ý thức về bản thân mình, biết mình có tên riêng, mình là con gái hay con trai, phân biệt mình với mọi người và thế giới xung quanh. Khả năng tự ý thức về bản thân khiến trẻ nảy sinh ý muốn và hành động phân biệt mình với người khác, đặc biệt trẻ bắt đầu thích nghe lời đánh giá và nhận xét của người lớn về mình, thích được khen.

Tuổi lên 3 trẻ bắt đầu so sánh mình với người lớn, muốn tự làm mọi việc, muốn có quyền đối với mọi vật xung quanh, muốn trở thành người lớn ngay tức khắc; đặc biệt không muốn người lớn can thiệp vào hoạt động của mình (muốn tự mình chọn quần áo, tự khoá cửa, tự rót nước). Mong muốn được làm người lớn, được độc lập là động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển của trẻ đến giai đoạn mới; nhưng đồng thời cũng làm xuất hiện tính bướng bỉnh, ích kỷ và hỗn láo (đặc biệt là hỗn láo đối với người lớn). Ví dụ: Thuỷ Tiên (37 tháng tuổi) muốn làm mọi việc như người lớn: muốn đi chợ mua cặp tóc mầu đỏ, muốn cắt tóc cho em, muốn lái xe ôtô và muốn vẽ cả bức tranh to như bác, nhưng bố mẹ em lại không thể thoả mãn được những ý muốn đó, vì thế xảy ra cái gọi là “cuộc khủng hoảng của tuổi lên 3”.

Chị Thi (có con trai 27 tháng tuổi) và chị Oanh (có con gái 39 tháng) cũng cảm thấy khó khăn khi các con thể hiện thái độ bướng bỉnh, bất tuân lời, luôn tự làm theo ý mình.

Đọc những thông tin trên chắc hai chị cũng hoàn toàn đồng ý với tôi rằng hiện thời con các chị đang trải qua những diễn biến tâm lý tương tự như thế. Chắc các chị cũng sẽ tự hỏi rằng: Mình đã hiểu con mình chưa nhỉ? Mình đã kiên trì và bình tĩnh giải thích, hướng dẫn mọi việc cho con chưa? Đã có lúc nào mình áp đặt con quá đáng chưa? Mình đã làm gì để con biết như thế này mới là ngoan và như thế kia là hư? Và liệu mình có làm gì sai để con bắt chước? v.v...

Cháu của chị Thi có biểu hiện ích kỷ, giành đồ chơi của bạn, cháu thích tự làm theo ý mình, thích chơi với các anh chị lớn vì như thế có thể cháu được nhường đồ chơi, và đặc biệt được khẳng định mình đã lớn như anh chị rồi. Nếu chị tổ chức tốt các trò chơi và tình huống để cháu được đóng vai như làm chị, làm anh, làm ca sĩ, hoặc làm bác sĩ thì cháu có thể sẽ phần nào thoả mãn được mong muốn của mình (được tự mình khám bệnh cho mẹ, tự chọn bài hát, tự phân việc cho các em). Cháu chán đi học vì cô giáo dạy toàn bài cũ, không hấp dẫn hoặc đó chỉ là lý do để cháu khỏi phải đi học. Nếu chị tìm cách nào đó để biến việc không thích đi học của cháu thành việc muốn được đi học thì chị sẽ thành công. Tuổi này cháu thích làm người lớn, phát triển tính tự hào và muốn được khen, do vậy chị có thể giải thích rằng: con đi học để con còn đóng vai cô giáo, cùng cô dạy các bạn bài hát mà con đã biết (chị có thể trao đổi với cô giáo để giúp cháu làm điều này, ví dụ như cô cho cháu được bắt nhịp cho các bạn hát bài mà cháu đã thuộc hoặc cháu hát mẫu cho các bạn), như thế con thật là giỏi, các bạn sẽ rất thích được như con; đi học con còn được tập thể dục, được vẽ, được phiếu bé ngoan... Tuyệt đối không đánh hoặc doạ cháu rằng hư và bướng là mẹ bắt đi học, hoặc hư là mẹ mách cô giáo, vì như vậy sẽ làm cháu sợ và ác cảm với cô giáo, với trường lớp. Chị cần kiên trì giải thích đi giải thích lại và dẫn ra hành động thật cho cháu (tất nhiên có mức độ, không nên quá nhiều).

Con gái của chị Oanh cũng vậy, có biểu hiện bướng bỉnh và thích làm người lớn, thích tự chọn quần áo, giầy. Tương tự như chị Thi, chị nên tổ chức hoạt động chơi phù hợp cho cháu, đặc biệt cần kiên trì giải thích để cháu dần hiểu. Trong lúc cháu không tự kiềm chế được chị cần bình tĩnh giải thích và di chuyển chú ý của cháu sang chuyện khác, ví dụ như chị có thể mang ảnh cưới cô Hoa hoặc ảnh cả nhà đi công viên ra cho cháu xem và nói: con thấy chưa, khi nào đi dự đám cưới hoặc đi chơi công viên mẹ sẽ cho con chọn giầy và quần áo, còn đi học thì bạn nào cũng phải mặc đồng phục, như vậy mới là học sinh ngoan, cô và các bạn mới yêu. Chị có thể giải thích cho cháu mọi việc trước khi đi ngủ nhưng không nên bắt cháu phải nghe nhiều và hứa nhiều quá, vì lúc này với cháu tình huống đã qua lâu rồi; được giải thích và hướng dẫn trong trường hợp cụ thể mà trẻ nghe thấy, cảm thấy và nhìn thấy thì hiệu quả hơn là nói suông. Việc cháu khóc, giật tóc và cắn tay mẹ, có thể là do cháu ức chế quá (vì không được làm theo ý mình thích), không tự chủ được, khi đó chị cần nhẹ nhàng di chuyển chú ý của cháu sang việc khác (để cháu quên nghiến răng đi), không nên đánh lại cháu hoặc quát mắng quá nặng nề.

Hiểu trẻ đã khó, dạy trẻ càng khó hơn, và làm gương cho trẻ càng không dễ. Không hiểu trẻ người lớn sẽ chủ quan áp đặt mong muốn của mình cho trẻ, như thế rất dễ đẩy trẻ lún sâu hơn vào cái gọi là “khủng hoảng của tuổi lên 3”, càng lún sâu thì lại càng khó giúp trẻ vượt qua. Vì vậy người lớn chúng ta cần có sự hiểu biết về tâm lý trẻ; cần kiên trì, bình tĩnh và sáng suốt để có thể mang lại cơ hội phát triển tích cực cho con mình. Và một điều nữa các nhà tâm lý học thực hành khuyên rằng: dạy trẻ bằng cách đánh đòn, doạ nạt là biện pháp rất bất đắc dĩ, dễ mang lại hiệu quả tiêu cực khó lường.

Ths. Trần Thị Lệ Thu

Giảng viên tâm lý Trường Đại học Văn hóa Hà Nội

Việt Báo

Video nổi bật

Độc đáo với bánh dưa hấu mát lạnh giải nhiệt mùa hè
00:00 / --:--

TIN Đời Sống-Gia Đình NỔI BẬT

Nhận xét tin Dạy con ở tuổi "khủng hoảng lên 3"

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Dạy con ở tuổi "khủng hoảng lên 3" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Day con o tuoi khung hoang len 3 ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Dạy con ở tuổi "khủng hoảng lên 3" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tổng Hợp của chuyên mục Đời Sống-Gia Đình.

Teaching children at the age of "crisis to 3"
Tran Thi Le Thu, Hanoi Cultural, psychological crisis, adults, may explain, in school, child, children, his age, she

From 2 to 3 years, children develop independence and often desired in crisis. Many mothers have "for help" to read VnExpress when you see the damaged condition, stubborn ... Master Tran Thi Le Thu, professor of psychology Hanoi University of Culture, will answer ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h037 Tham an rung dong xu Nghe
    Thời sự 24h(03/7): Thảm án rúng động xứ Nghệ

    Phó Thủ tướng truy trách nhiệm ném đá xe khách; Đường sắt trên cao HN “uốn lượn” vẫn đảm bảo an toàn; Nhạc sĩ An Thuyên đột ngột qua đời; Thí sinh ngất xỉu khi hay tin bố đột ngột qua đời; Thảm án rúng động xứ Nghệ: 4 người một nhà tử vong...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 3/7.

  • Thoi su 24h027 Ong Chan se to cao nhan chung moi
    Thời sự 24h(02/7): Ông Chấn sẽ tố cáo nhân chứng mới

     Thủ tướng phát lệnh "cất cánh" Airbus A350 của Vietnam Airlines; Quang Lê rời khỏi Việt Nam, Đàm Vĩnh Hưng nói lời cuối; Ông Chấn sẽ tố cáo nhân chứng mới; Thêm nhiều "cái chết" trong phòng thi; 

  • Thoi su 24h0107 Bi cuop trang tron truoc gio thi quoc gia
    Thời sự 24h(01/07): Bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia

     Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam gặp phụ huynh dưới nắng; Thương lái Trung Quốc ngừng mua, vải thiều rớt giá thê thảm;  2 nữ sinh bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia; Hà Nội: 

  • Thoi su 24h306 Nhan chung moi vu ong Chan
    Thời sự 24h(30/6): Nhân chứng mới vụ ông Chấn?

    Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Hình ảnh Kỳ Duyên, Mai Phương Thúy không bao giờ muốn nhìn lại; Khách ném lọ cà tại sân bay bị phạt 750 nghìn; Dân quân cầm đầu nhóm côn đồ chém người như phim...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 30/6.

  • Thoi su 24h296 Tai xe kien may toc do ban dieu
    Thời sự 24h(29/6): Tài xế kiện máy tốc độ "bắn điêu"

     Nhiều Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp kiểm tra thi THPT quốc gia; Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu qua đời; Bỏ 55 triệu mua cây hồng trăm bông đẹp lòng vợ trẻ; Bị đặt bẫy, tài xế quyết kiện máy tốc độ "bắn điêu"?; 

  • Mr Dam to Quang Le choi ban
    Mr Đàm tố Quang Lê chơi bẩn

    Vụ lùm xùm tranh gà của Đàm Vĩnh Hưng và Quang Lê hiện nay chưa đến hồi kết. Nhiều nghệ sĩ Việt đã lên tiếng bênh Mr. Đàm. ------------ Xem thêm: Mr Đàm tố Quang Lê chơi bẩn, http://vietbao.vn/tp/Mr-Dam-to-Quang-Le-choi-ban/11933036/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dai gia Ca Mau mua dam tre em
    Đại gia Cà Mau mua dâm trẻ em

    Đại gia miền Tây mua dâm thiếu nữ được cho là thành khẩn khai báo, lý lịch rõ ràng và nhân thân tốt. Gia đình của Việt kiều này đang làm thủ tục bảo lãnh cho ông Tiêu tại ngoại.

  • Nam sinh qua doi truoc ngay tot nghiep
    Nam sinh qua đời trước ngày tốt nghiệp

    Những lời trăng trối cuối cùng của nam sinh qua đời trước lễ tốt nghiệp với người bạn đặc biệt trên facebook cũng khiến nhiều người nghẹn lại. ------------ Xem thêm: Nam sinh qua đời trước ngày tốt nghiệp, http://vietbao.vn/tp/Nam-sinh-qua-doi-truoc-ngay-tot-nghiep/11936114/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Duong sat tren cao Ha Noi uon luon
    Đường sắt trên cao Hà Nội uốn lượn

    Đường sắt đô thị trên cao Cát Linh-Hà Đông uốn lượn như rồng trên nhiều điểm chạy dọc đường Nguyễn Trãi, Trần Phú...

  • Nhung dam cuoi dat vang gay xon xao
    Những đám cưới "dát vàng" gây xôn xao

    Hình ảnh một số cô dâu đeo đầy vàng trong đám cưới ở một số nơi ở Việt Nam không chỉ khiến nhiều người trầm trồ mà còn là tâm điểm của các cuộc tranh luận trên mạng xã hội.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2806 0407
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (28/06 - 04/07)

    Cả thế giới phải đối mặt với nắng nóng kỷ lục; Chính thức bắt đầu kỳ thi THPT Quốc gia 2015; Đường sắt trên cao Hà Nội uốn lượn; 10 luật có hiệu lực từ tháng 7/2015; QL 1A bị phá hoại bởi hóa chất lạ; Nạn chặt chém du khách ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (28/06 - 04/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2806-0407/2147574941/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2806 04072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 28/06 - 04/07/2015

    Ngày 1/7 Luật Doanh nghiệp, Luật Nhà ở và Luật kinh doanh BĐS đã chính thức có hiệu lực, EVN khẳng định đã giải thích thỏa đáng tất cả những khiếu nại của người dân và khách hàng liên quan đến việc hóa đơn tiền điện tăng "sốc", con số 63% cán bộ thuế tiêu cực, nhũng nhiễu đã phản ánh đúng tình trạng hiện nay của một bộ phận cán bộ thuế trong quá trình tác nghiệp, sự kỳ lạ trong hệ thống chỉ tiêu kinh tế- xã hội....Cùng với đó, những thông tin về tài chính ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 28/06 - 04/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2906-04072015/2147574923/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2806 0407
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (28/06 - 04/07)

    Siêu trộm và những vụ án nổi tiếng; Những vụ hiếp dâm tập thể chấn động; Nhận diện những chiêu lừa bắt cóc trẻ em cha mẹ nên cảnh giác; Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Vì sao ‘ông trùm’ Tàng Keangnam chưa thể ‘đền tội’ như dự kiến?; Đại gia khai bị 'bất lực' trong 2 lần mua dâm thiếu nữ;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (28/06 - 04/07), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2806-0407/2147574905/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2106 2706
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (21/06 - 27/06)

    Hoàn lưu bão số 1 làm 15 người chết và mất tích; Xe khách lao xuống vực ở đèo Lò Xo; Sóng lạ đè sóng không lưu Tân Sơn Nhất; Miễn nhiệm bác sĩ giẫm chân lên giường: Nên hay không?; Mạng xã hội và ‘chiếc phanh’ của tình người; Đầu năm 2016 sẽ được hưởng BHXH một lần... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2106 27062015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015

    Giá điện tăng bất thường được lý giải do mức sử dụng điện năng tăng khiến lượng tiêu thụ điện tăng, thiết bị đo đếm, công tơ điện có vấn đề hay sự tù mù trong cách tính của “nhà đèn”… ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2106-27062015/2147573276/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn