vietbao

Chuyện khởi thảo điếu văn lễ truy điệu Bác 35 năm trước

- Mỗi lần gặp ông dịp này, tôi lại cảm nhận được những tình cảm rất đặc biệt nơi ông. 35 năm trước, đồng bào và chiến sỹ cả nước đã trải qua những giờ khắc đau thương nhất. Bác Hồ muôn vàn kính yêu của dân tộc đã đi xa… Trái tim lớn Hồ Chí Minh đã ngừng đập giữa lúc cuộc kháng chiến cứu nước đang trong giai đoạn cam go nhất, quyết liệt nhất. Và ông, cũng như bao người dân Việt, đã có những kỷ niệm riêng trong trái tim mình…

Chuyen khoi thao dieu van le truy dieu Bac 35 nam truoc
Ông Đông Ngạc.

"Trưa ngày 2-9 khi đồng chí Lê Duẩn trở về nhà riêng ở số 6 Hoàng Diệu, tôi thấy đồng chí Tổng Bí thư mắt đỏ hoe, lặng lẽ bước lên cầu thang vào phòng riêng, khép cửa. Tôi đã biết, Bác không còn nữa”.

Những lời ông Đống Ngạc – nguyên thư ký của Tổng Bí thư Lê Duẩn kể khiến tôi nhớ đến ký ức mà bà Bích Thuận nữ cận vệ đầu tiên của Bác thổ lộ: Hôm ấy, các anh trong Bộ Chính trị khóc nhiều và lâu lắm. Nhiều anh bỏ cơm đi nằm. Nhưng ngay ngày hôm sau, ai cũng gạt nước mắt và tiếp tục điều hành công việc lãnh đạo Đảng, Nhà nước; khẩn trương triển khai các công việc chuẩn bị cho lễ tang của Bác.

Chiều 2-9-1969 ấy, nhìn cảnh nhân dân đổ ra đường vui Tết Độc lập trong niềm hân hoan, hạnh phúc, những người biết tin Bác mất mà không được tiết lộ, không cầm nổi nước mắt...

... Hiếm lắm, Bộ Chính trị mới họp đêm. Khoảng 21h30 ngày 6-9, vừa đi họp về, anh Ba (cách gọi thân mật đồng chí Lê Duẩn) gọi anh Đậu Ngọc Xuân và tôi lên đưa cho Bản Di chúc của Bác mà Bộ Chính trị quyết định công bố trong Lễ truy điệu Bác và 2 bản thảo điếu văn không rõ ai đã soạn thảo trước. Anh Ba nói: “Hai bản thảo điếu văn này không được Bộ Chính trị thông qua. 2 chú giúp tôi chuẩn bị điếu văn khác. Nội dung điếu văn phải tôn vinh cuộc đời, sự nghiệp, công ơn trời biển của Bác, điếu văn cần nêu bật những tư tưởng lớn của Người, thể hiện đường lối, phương pháp cách mạng, đạo đức, lối sống của Người để đồng bào, chiến sỹ cả nước phấn đấu thực hiện di chúc của Người”.

Anh Ba cũng yêu cầu lời lẽ cần phải trang trọng, sâu sắc, cô đọng, có sức truyền cảm, dễ đi vào lòng người và dặn: “Các chú cố gắng hoàn thành trong đêm nay thì tốt. Thời gian không còn nhiều…”.

Tôi và anh Xuân hoàn toàn bất ngờ khi được giao nhiệm vụ vô cùng hệ trọng này. Nhiệm vụ này vượt quá sức chúng tôi... Song ý thức được trách nhiệm nặng nề, cũng là vinh dự vô cùng lớn lao, không ai bảo ai, anh Xuân và tôi thầm hứa phải hoàn thành thật tốt nhiệm vụ được tin cậy giao phó.

Trở về phòng làm việc, anh Xuân và tôi thấy cần phải có thời gian để suy nghĩ và chuẩn bị. Chúng tôi xem rất kỹ Di chúc của Bác nhưng do chưa có kinh nghiệm viết điếu văn nên công việc gặp rất nhiều khó khăn. Viết thế nào đây, khi cả dân tộc Việt Nam vô cùng bàng hoàng, hụt hẫng. Hàng triệu triệu trái tim Việt Nam dường như chưa muốn tin Bác Hồ muôn vàn kính yêu đã đi xa. Trong tiềm thức đồng bào, vị Thánh là Bác đã gắn bó suốt cuộc hành trình cách mạng, là linh hồn của dân tộc, không thể mất.

Nhớ trước đó, dù đội ngũ giáo sư, bác sỹ đầu ngành của Liên Xô và Việt Nam, từng giờ, từng phút chăm sóc sức khoẻ cho Bác, nhưng không ai bảo ai đều linh cảm điều chẳng lành. Người dân Thủ đô đã tụ tập trên hè đường Hùng Vương ngóng vào Phủ Chủ tịch, như cầu mong, hy vọng... Chợt anh Xuân có sáng kiến, nên tham khảo điếu văn Ăng - ghen đọc trước mộ Các Mác, điếu văn Xtalin đọc trong lễ truy điệu Lênin, điếu văn Bác Hồ đọc trong lễ tang cụ Hồ Tùng Mậu để hiểu văn phong, cách thức điếu văn các lãnh tụ.

Thế rồi từ 22h đến quá 24h, nghiên cứu, trao đổi, chúng tôi thống nhất được dàn bài, tương tự như bản lưu bây giờ. Tuy nhiên, cách thể hiện thế nào để bài điếu đi vào được lòng người tốt nhất, dùng nhiều từ ngữ giản dị nói lên được sự vĩ đại của Bác vẫn bế tắc.

Đồng hồ điểm 1h sáng, chúng tôi nhìn nhau sốt ruột và có phần bối rối.

Ông Đống Ngạc xúc động lau nước mắt rồi đứng lên đi vào thư phòng, lấy ra một tập tư liệu ông sưu tầm từ tháng 5-1995. Đây là 2 bản thảo điếu văn không được Bộ Chính trị thông qua. Và đây là các bản đã qua 4 lần chỉnh sửa.

Trong lúc khó khăn đó thì xảy ra việc ngoài ý muốn. Sau nhiều ngày làm viêc quá căng thẳng, anh Xuân mệt và lâm vào tình trạng kiệt sức. Tôi và anh Thanh cũng là thư ký dìu anh Xuân vào giường và xin lĩnh trách nhiệm.

Cái cảm xúc mất mát, bi thương không gì bù đắp, trộn lẫn với lo lắng, khiến tôi viết rồi xoá, không có câu nào thành văn để mở đầu. Nỗi đau mất Bác tột cùng quá. Nỗi đau mà nhà thơ Việt Phương gọi là “nỗi đau mồ côi”, lớn quá. Bác đã đi xa nhưng trong sâu thẳm lòng mình, tôi cũng như bao người dân Việt, đều không muốn tin đó là sự thực. Cảm xúc đó trở thành ám ảnh, vật cản vô hình ngự trị khiến tôi không tiếp tục đặt bút nổi.

Chuyen khoi thao dieu van le truy dieu Bac 35 nam truoc
Bản thảo Điếu văn Hồ Chủ tịch năm 1969 được giữ tại Cục Lưu trữ quốc gia

Nhưng, cũng như bất cứ người dân Việt nào, phải quyết gượng dậy. Phải biến đau thương thành hành động cách mạng, thành tinh thần chiến đấu, chiến thắng, giành lại độc lập, thống nhất Tổ quốc để các thế lực thù địch không có cơ hội phản công, quật ngã cách mạng. Nghĩ thế, một cảm xúc nghẹn dâng... Ông Đống Ngạc viết vội: “Hồ Chủ tịch kính yêu của chúng ta không còn nữa. Tổn thất lớn lao này không gì bù đắp được...”.

Đây là câu mở đầu đồng thời cũng là câu khai thông tư tưởng cho chính ông, và ông đã viết liền một mạch, không nghỉ... “Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch - Người anh hùng vĩ đại. Và chính Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta....”.

Khoảng 5h sáng, xong phần kết, ông dừng bút, mở cửa sổ thư giãn chút ít thì đồng chí Lê Duẩn cũng mở cửa với xuống hỏi xong chưa. Thế là chẳng kịp đưa ông Đậu Ngọc Xuân xem, ông Ngạc cầm bản thảo lên. Đồng chí Lê Duẩn xem xong, bảo nên thay đổi một số từ chưa chính xác, thay đổi kết cấu các phần cho hay, sáng hơn. Rồi dặn: Chú đã mệt lắm. thôi đừng sửa vội, cứ để nguyên thế đưa sang đánh máy để gửi cho các anh trong Bộ Chính trị, Ban Bí thư cho ý kiến chỉnh lý, sửa lại.

Sáng 7/9, bản đánh máy được các đồng chí trong Bộ Chính trị, Ban Bí thư đọc từng chữ, chỉnh sửa và cho thêm nhiều ý kiến rất hay, rất súc tích. Khoảng 11h hôm đó, ông Ngạc, ông Xuân, ông Tố Hữu, ông Hoàng Tùng được giao sửa các ý kiến và tổng hợp lại. Ông Đống Ngạc kể: “Trong ngày hôm ấy, điếu văn còn được các đồng chí lãnh đạo sửa chữa đến lần thứ tư mới hoàn chỉnh. Nếu so bản cuối cùng đọc trong lễ truy điệu Bác Hồ với bản thảo đầu tiên, có thêm nhiều đoạn, ý quan trọng sâu sắc và ý tứ nhuyễn hơn”.

Sau này, theo tài liệu của Cục Lưu trữ Quốc gia, áng văn thơ hùng tráng, xúc động vô cùng ấy đúng còn là tâm huyết, là tinh hoa trí tuệ, là tình cảm các đồng chí Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp...dành cho Bác. Bố tôi, một chiến sỹ công an có nhiệm vụ bảo vệ lễ truy điệu của Bác, cũng kể rằng, bản anh hùng ca đầy nước mắt ca ngợi công ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh, ca ngợi cuộc chiến đấu chính nghĩa của dân tộc Việt Nam, đã khiến triệu triệu trái tim Việt Nam quặn thắt không cùng.

Đồng chí Lê Duẩn khi ấy, nhiều đoạn cũng không cầm được nước mắt, không thể đọc nổi: “Tổn thất này vô cùng lớn lao. Đau thương này thật là vô hạn”..

Ông Đống Ngạc cũng khiêm tốn mà rằng: Trước khi đưa đồng chí Lê Duẩn xem, tôi biết bài điếu còn nhiều hạn sạn cần được gọt giũa. Vì thế cũng xin nói với nhà báo một điều, tôi không phải là tác giả áng văn thơ hào hùng ấy, mà chỉ là người chấp bút. Bản thảo đầu tiên là cái phôi, còn hình hài, thần thái của nó là công sức trí tuệ của tập thể Bộ Chính trị, Ban Bí thư và tâm sức bao người khác nữa.

35 năm đã qua, nhân chứng lịch sử bây giờ đã là ông lão 80 tuổi, dáng đi đã chậm nhưng ánh mắt vẫn đầy nhiệt huyết. Rất nhiều bạn bè quốc tế dự lễ truy điệu Bác, và sau này tìm hiểu về Người đều hỏi, làm thế nào ông đã khai thông tư tưởng chấp bút thành công bài điếu quan trọng? Đơn giản đó là tình yêu lớn dành cho Bác và ý thức trách nhiệm trước Đảng, nhân dân.

Ông xúc động tiếp lời: Trong điếu văn cũng còn một ý vô cùng quan trọng - Nêu cao chân lý “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, lãnh đạo nhân dân ta đấu tranh đến cùng chống chủ nghĩa thực dân, đế quốc để giải phóng dân tộc, thống nhất nước nhà. Gắn độc lập dân tộc với CNXH, đem tới dân giàu nước mạnh, ấm no và hạnh phúc cho mọi người. Không ngừng xây đắp khối đại đoàn kết dân tộc, kêu gọi toàn dân thực hiện, coi đó là bí quyết thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Kết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế vô sản, cổ vũ nhân dân ta hoàn thành nhiệm vụ dân tộc và nghĩa vụ quốc tế. Nêu cao tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng, cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư... Đó là tinh thần, là tâm nguyện của Bác đối với dân, với Tổ quốc, quê hương. Đó cũng là lời thề mà các thế hệ người Việt Nam quyết phấn đấu đi theo.Văn hoá Việt Nam, tinh tuý Việt Nam đúc kết trong đó. Nhân cách, con người Việt Nam cũng ở đó.

  • Bảo Hà
Việt Báo
Comment :Chuyện khởi thảo điếu văn lễ truy điệu Bác 35 năm trước
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chuyện khởi thảo điếu văn lễ truy điệu Bác 35 năm trước bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Chuyen khoi thao dieu van le truy dieu Bac 35 nam truoc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chuyện khởi thảo điếu văn lễ truy điệu Bác 35 năm trước ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Chính Trị
Special drafted Uncle memorial eulogy 35 years ago
Vietnam, Le Duan, Mr. Dong Amazingly, Uncle Ho, the memorial service, the Politburo, Secretariat, President Ho Chi Minh, eulogy, and media, ethnicity, 35 years, manuscripts, he |.
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ