Việc kỷ luật TBT báo ảnh Đất Mũi: Sai quy trình và quá nặng nề

Nhà báo Nguyễn Kiên Hùng là một nhiếp ảnh gia của tỉnh Cà Mau. Trong suốt những năm tháng chiến tranh khốc liệt, với chiếc máy ảnh trên tay ông lăn lộn, gắn bó máu thịt với vùng đất cực Nam Tổ quốc để ghi lại những thời khắc lịch sử của Cà Mau. Thời bình, trên cương vị tổng biên tập, ông đã "khai sinh" ra báo ảnh Đất Mũi (BAĐM) - là tờ báo tỉnh hiện nay tự nuôi sống được bộ máy và có một vị trí nhất định trong lòng bạn đọc. Chính vì vậy, dư luận rất xôn xao khi nghe tin ông Nguyễn Kiên Hùng bị thi hành kỷ luật. Thực, hư như thế nào?...

Theo thông báo của Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy (UBKT TU) Cà Mau (số 02-TB/KTTU ngày 10/6/2004), sự việc bắt nguồn từ các đơn thư tố cáo với 8 nội dung, cho rằng:
1/ Ông Nguyễn Kiên Hùng sử dụng bằng cấp không hợp pháp;
2/ Chồng làm thủ trưởng vợ làm phó phòng kế hoạch - tài vụ, kiêm kế toán thanh toán.
3/ Trong sản xuất kinh doanh Công ty Nhiếp ảnh Minh Hải (NAMH) nợ thuế gần 700 triệu đồng.
4/ Xin đất gần 10 năm qua nhưng thực chất chiếm dụng rồi đem chia cho những người cùng phe cánh.
5/ Lợi dụng máy móc nhà nước "ăn cắp" bài và ảnh đăng trên mạng Internet để nhận tiền nhuận bút.
6/ Đăng hình ảnh khiêu dâm trên mặt báo, cụ thể là số báo 16 (162) phát hành ngày 12/3/2002, bị Thanh tra Sở Văn hóa - Thông tin ký quyết định xử phạt 10 triệu đồng.
7/ Cuốn sách ảnh mang tên "Cà Mau những năm cuối thế kỷ XX" quá thời hạn 3 năm vẫn chưa xong.
8/ Kiến nghị về quyết định BAĐM buộc thôi việc bà Trần Kiều Phương - phóng viên, không đúng với mức độ sai phạm.

Qua kết quả xác minh, UBKT TU Cà Mau kết luận: Có một số nội dung khiếu nại là đúng, một số khiếu nại không đúng (như việc buộc thôi việc đối với bà Trần Kiều Phương, vấn đề hưởng nhuận bút bài vở dùng tư liệu Internet theo kết luận của UBKT là phù hợp với quy định). Cuối cùng, Tỉnh ủy Cà Mau kỷ luật ông Nguyễn Kiên Hùng với các lý do sau:
1/ Điều hành Công ty Nhiếp ảnh Minh Hải (đã giải thể năm 2001 - NV) sản xuất kinh doanh tự túc cho công đoàn, kéo dài từ năm 1996 để nợ thuế. 2/ Chồng làm thủ trưởng để vợ làm phó phòng kinh tế - kế hoạch kiêm kế toán thanh toán là vi phạm Pháp lệnh Cán bộ công chức và Pháp lệnh Chống tham nhũng.
3/ Không công khai dân chủ trước tập thể cơ quan trong việc phân chia 1.050m2 đất.
4/ Sử dụng văn bằng THPT không hợp pháp... Ngày 20/10/2004, Tỉnh ủy Cà Mau ra quyết định kỷ luật số 442-QĐ/TU thi hành kỷ luật ông Nguyễn Kiên Hùng, hình thức cách chức Ủy viên Ban Chấp hành Chi ủy BAĐM nhiệm kỳ 2003-2005.

Tuy nhiên, qua xem xét toàn bộ hồ sơ, chúng tôi nhận thấy:

Xung quanh vấn đề nợ thuế của Công ty Nhiếp ảnh Minh Hải: Nguyên trước đây, BAĐM mới thành lập còn khó khăn nên có thành lập Công ty Nhiếp ảnh Minh Hải làm kinh tế gây quỹ đời sống cho CB-CNV. Cho đến khi có quyết định giải thể của Chủ tịch UBND tỉnh (ngày 25/8/2001), công ty còn nợ gần 300 triệu đồng, và số tiền thuế, phạt thuế làm kinh doanh phụ của công đoàn cơ quan để gây quỹ đời sống khoảng 475,5 triệu đồng (không nằm trong biên bản đối chiếu thuế khi công ty giải thể vì đây là việc làm kinh tế nhằm cải thiện đời sống cho CB-CNV). Trước đó, chi bộ, đoàn thanh niên, công đoàn, ban giám đốc cũng đã có văn bản kiến nghị xin được xem xét miễn thuế. Tập thể công đoàn cũng xin được miễn việc nộp phạt do kinh doanh phụ bởi lẽ số tiền làm được đã chi hết cho anh em, mặt khác cho đến nay những kiến nghị này vẫn chưa nhận được văn bản truy trả nên thời gian mới kéo dài. Xung quanh việc nợ thuế, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau năm 1997 cũng đã có kết luận: "Căn cứ vào báo cáo của thanh tra thì chưa tìm thấy chứng cứ về tham ô, tư túi cá nhân". Công văn số 2645/UB ngày 18/12/2002, UBND tỉnh Cà Mau chấp thuận: "Đồng ý ưu tiên trả nợ vay của Công ty Nhiếp ảnh Minh Hải cho Ngân hàng Đầu tư - Phát triển chi nhánh tỉnh Cà Mau, trước khi thanh toán các khoản nợ đọng về thuế”. Trong khi đó, chính việc làm kinh tế cho cơ quan bị nợ thuế mà ông Nguyễn Kiên Hùng đã từng bị kỷ luật cảnh cáo vào năm 1997. Vì vậy, có nên tiếp tục đưa vấn đề này ra để xem xét kỷ luật ông Nguyễn Kiên Hùng một lần nữa ?

Việc đưa vợ vào làm việc tại cơ quan được Ban Tổ chức chính quyền tỉnh đồng ý tiếp nhận và phân công công tác từ năm 1991, lúc đó Nhà nước cũng chưa có pháp lệnh về công chức. Nhiều lần ông Nguyễn Kiên Hùng cũng đã đề nghị tổ chức cơ quan sắp xếp lại và thực tế cho tới khi kiểm điểm thì vợ ông Kiên Hùng đã không còn làm ở phòng kinh tế - kế hoạch nữa.

Về bằng cấp: Theo báo cáo của Sở Giáo dục - Đào tạo Cà Mau "nếu kết luận bằng tốt nghiệp THPT của ông Nguyễn Kiên Hùng là hoàn toàn không hợp pháp thì cũng chưa đủ cơ sở pháp lý, với các lý do: Cả hai ông trưởng ty và phó ty giáo dục đều xác nhận là đã giải quyết cho ông Hùng dự thi và trúng tuyển. Ông Hùng cũng xuất trình được bằng tốt nghiệp phổ thông cấp ngày 25/5/1986. Tuy nhiên danh sách thí sinh dự thi bị thất lạc sau khi cơ quan Sở Giáo dục - Đào tạo Minh Hải được chuyển từ Bạc Liêu về Cà Mau nên xảy ra một số nghi vấn về bằng cấp cũng là điều dễ hiểu. Trong khi đó căn cứ vào trình bày của ông Kiên Hùng là phù hợp với những xác nhận của một số cán bộ có trọng trách lúc bấy giờ.

Việc phân cấp đất đai thiếu dân chủ: Trước đây BAĐM được Sở Xây dựng cấp 1.050m2 đất ruộng. Cơ quan Báo tiến hành san lấp và lãnh đạo BAĐM, chi bộ, công đoàn có tổ chức họp công khai ngày 7/7/2003. Biên bản họp thể hiện rất rõ là sau khi bàn bạc, chi bộ, công đoàn và Ban biên tập Báo đi đến thống nhất sẽ phân chia lại cho 9 trường hợp qua Công ty Phát triển nhà làm thủ tục mua nền nhà, trả tiền đầy đủ. Do vậy, việc cho rằng ông Nguyễn Kiên Hùng không công khai dân chủ trước tập thể cơ quan là chưa chính xác, cần được xem xét lại.

Trước tình hình kỷ luật ông Nguyễn Kiên Hùng khá nặng nề, Ban Tư tưởng - Văn hóa trung ương cũng đã có ý kiến trao đổi với Ban Cán sự Đảng UBND tỉnh và Ban Tuyên giáo tỉnh ủy Cà Mau. Theo đó, Căn cứ chỉ thị 22-CT/TW ngày 17/10/1997 của Bộ Chính trị về "Tiếp tục đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo, quản lý công tác báo chí xuất bản" và tại điều 12, mục 3 của Luật Báo chí (sửa đổi năm 1999) đã quy định: "Bổ nhiệm, đề bạt, thay đổi tổng biên tập, phó tổng biên tập các báo, tạp chí; giám đốc, phó giám đốc nhà xuất bản phải làm đúng quy trình và có sự thống nhất ý kiến bằng văn bản giữa cơ quan tham mưu về tư tưởng văn hóa của Đảng (Ban Tư tưởng - Văn hóa trung ương) với cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa thông tin (Bộ Văn hóa - Thông tin)". Do đó, việc điều động Tổng biên tập BAĐM trước khi có ý kiến bằng văn bản của Ban Tư tưởng- Văn hóa trung ương và Bộ Văn hóa - Thông tin là chưa đúng quy trình. Ban Tư tưởng - Văn hóa trung ương đề nghị tạm dừng thực hiện việc điều động ông Nguyễn Kiên Hùng để chờ kết luận cuối cùng của UBKT trung ương.

Hiện nay, UBKT trung ương đang có mặt tại Cà Mau để tiến hành xác minh, làm rõ lại toàn bộ vụ việc xung quanh quyết định kỷ luật đối với Tổng biên tập BAĐM theo đơn thư khiếu nại của ông Nguyễn Kiên Hùng. Đại diện tập thể CB-CNV BAĐM, kể cả một số phóng viên trước đây đã từng công tác cũng đã có thư kiến nghị. Vì những lý do như đã nêu trên, chúng tôi cũng nhận thấy hình thức kỷ luật là quá nặng nề so với mức độ sai sót mà cá nhân ông Nguyễn Kiên Hùng đã mắc phải, đồng thời việc xử lý kỷ luật cũng chưa đúng quy trình mà trung ương đề ra. Dư luận mong chờ Tỉnh ủy, UBND tỉnh Cà Mau xem xét và có những quyết định hợp tình hợp lý hơn đối với một cán bộ đã có nhiều đóng góp tích cực cho sự nghiệp phát triển báo chí ở địa phương.

Tổ phóng viên Pháp luật