Trang bị công cụ hỗ trợ thi hành án dân sự là trái với quy định?

Công cụ hỗ trợ được trang bị cho các cán bộ thi hành án sử dụng trong thời gian qua có thể bị coi là trái với quy định của pháp luật. Vấn đề này vừa được Ủy ban Pháp luật của Quốc hội đặt ra sau khi giám sát Nghị định hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh thi hành án dân sự.

Nghị định “vênh” với pháp lệnh?

Pháp lệnh thi hành án dân sự được Ủy ban thường vụ QH thông qua vào tháng 1/2004, sau đó, tháng 4/2005, Chính phủ ban hành Nghị định 50 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều. Và tháng 3/2007, Ủy ban Pháp luật của QH đã giám sát về Nghị định này và cho rằng một số quy định tại Nghị định này đã trái với tinh thần pháp lệnh.

Cụ thể, tại điều 33, nghị định 50 đã quy định: Chấp hành viên được cấp công cụ hỗ trợ (Các loại súng bắn hơi cay, gây mê; bình xịt hơi cay, súng bắn đạn nhựa, đạn cao su…) để sử dụng khi thi hành công vụ. Bộ trưởng Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ trưởng Bộ Công an quy định về việc cấp, trang bị công cụ hỗ trợ cho các Chấp hành viên.

Việc quản lý sử dụng được thực hiện theo quy định của pháp luật. Căn cứ vào đó, Bộ Tư pháp và Bộ Công an đã ban hành thông tư liên tịch 05 hướng dẫn việc trang bị, quản lý và sử dụng công cụ hỗ trợ của cơ quan thi hành án dân sự.

Về vấn đề này, nhiều thành viên của Ủy ban Pháp luật của QH cho rằng việc Nghị định 50 quy định “Chấp hành viên được cấp công cụ hỗ trợ để sử dụng khi thi hành công vụ” là không có căn cứ pháp lý, bởi lẽ Pháp lệnh thi hành án dân sự năm 2004 không quy định về việc trang bị và thẩm quyền sử dụng công cụ hỗ trợ của Chấp hành viên trong thi hành án.

Nhiều thành viên Ủy ban Pháp luật cũng cho rằng, ngay cả trong trường hợp cần trang bị công cụ hỗ trợ cho Chấp hành viên theo như quy định tại thông tư liên tịch cũng phải được cân nhắc kỹ, bởi các loại súng bắn hơi cay, bình xịt hơi cay, súng bắn đạn nhựa… là những phương tiện sát thương, khi sử dụng dễ gây nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe con người và chỉ thích hợp trong những trường hợp chống đối mang tính bạo động, tập trung đông người.

Tránh lạm dụng công cụ hỗ trợ

Ủy ban Pháp luật của QH cũng đặc biệt lưu ý trong việc thi hành án dân sự, Nhà nước khuyến khích các đương sự tự nguyện thi hành án. Chỉ trong trường hợp không tự nguyện thi hành thì mới áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Do vậy, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của QH Nguyễn Đức Kiên cho rằng: “Cần phải cân nhắc kỹ, tránh tình trạng lạm dụng việc cấp và sử dụng công cụ hỗ trợ”. Đồng tình với ý kiến này, Chủ nhiệm Văn phòng QH Bùi Ngọc Thanh cũng bày tỏ: “không cần thiết phải trang bị công cụ hỗ trợ đối với cơ quan dân sự”.

Đánh giá chung về vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Vũ Đức Khiển cho rằng, việc trang bị và thẩm quyền sử dụng công cụ hỗ trợ là vấn đề hệ trọng, có tác động trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của công dân. Vì vậy, trong các văn bản luật, pháp lệnh hiện hành về một số lĩnh vực thì đối tượng được trang bị, quyền sử dụng công cụ hỗ trợ được quy định cụ thể.

Các văn bản hướng dẫn chi tiết, hướng dẫn thi hành chỉ được cụ thể hóa những điều luật đó. Do vậy, trong lĩnh vực thi hành án dân sự, nếu Chính phủ thấy cần thiết trang bị công cụ hỗ trợ cho chấp hành viên thì phải đề nghị sửa đổi, bổ sung pháp lệnh dân sự năm 2004, trên cơ sở đó mới có thể quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành. Thực hiện đúng quy trình bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống văn bản pháp luật.

Mặc dù quan điểm của Ủy ban Pháp luật của QH thể hiện khá rõ, tuy nhiên, Bộ Tư pháp, đại diện Chính phủ vẫn còn bảo lưu một số ý kiến cho rằng quy định chấp hành viên được trang bị và sử dụng công cụ hỗ trợ tại Nghị định 50 là là dựa trên một số căn cứ pháp lý nhất định.

Để làm rõ vấn đề này, Ủy ban TVQH đã giao cho Bộ trưởng Tư pháp Uông Chu Lưu báo cáo với Thủ tướng Chính phủ, sau đó làm việc với Ủy ban Pháp luật để có sự thống nhất.

Thái Sơn - Cấn Cường