vietbao

Tầng minh triết của pháp luật

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Tang minh triet cua phap luat
Năm 1987 tòa phúc thẩm của Anh (Court of Appeal) xử vụ bà Attia kiện Công ty Cung cấp gas Anh (British Gas). Attia gọi người của công ty đến lắp hệ thống sưởi ấm cho nhà bà, nhưng trong lúc làm việc, do sơ ý, họ để lửa bén vào gác xép.

Khi đội cứu hỏa đến, lửa đã lan khắp nhà, và bốn tiếng sau ngọn lửa thiêu rụi toàn bộ ngôi nhà cùng tài sản trong đó. Bà Attia đệ đơn lên tòa với hai khoản kiện: đòi bồi thường thiệt hại ngôi nhà và tài sản; và đòi bồi thường thiệt hại do bị sốc về tinh thần khi phải chứng kiến ngôi nhà của mình bị thiêu rụi.

Công ty cung cấp gas đồng ý bồi thường thiệt hại về tài sản, nhưng từ chối bồi thường cho cú sốc tinh thần. Tòa sơ thẩm cũng đồng ý với lập luận của bị đơn và bác khoản kiện thứ hai của bà. Bà Attia kiện tiếp lên tòa phúc thẩm của Anh. Tòa này đã chấp thuận khoản kiện của bà và buộc bị đơn phải bồi thường thiệt hại cho cú sốc của bà.

Theo truyền thống xét xử của Anh, tòa phúc thẩm khi xử vụ này đã dựa trên quyết định của vụ MacLoughlin kiện O"Brian do Viện Nguyên lão Anh (House of Lords) xét xử. Trong vụ MacLoughlin kiện O"Brian, O"Brian là tài xế xe tải, do sơ ý đã đụng phải chiếc xe con do ông MacLoughlin lái chở ba người con.

Ông MacLoughlin và hai người con bị thương nặng, người con thứ ba chết ngay. Bà MacLoughlin đã kiện O"Brian phải bồi thường thiệt hại do bà bị sốc khi nghe tin dữ, sau đó càng sốc hơn khi thấy một đứa con chết, tình cảnh chồng và hai đứa con khác bị thương nặng đang đau đớn, kêu la. Tòa sơ thẩm và tòa phúc thẩm đều bác đơn kiện của bà, nhưng Viện Nguyên lão đã chấp thuận, buộc bị đơn phải bồi thường cho bà.

Có vẻ như hai vụ kiện này khác nhau khá xa: một bên là sốc do chứng kiến những người thân thiết nhất trong gia đình bị mất đi và bị thương nặng; một bên là sốc do chứng kiến ngôi nhà bị thiêu rụi. Thế nhưng, tòa phúc thẩm lại lấy vụ kia làm cơ sở để xử vụ này. Tại sao?

Câu trả lời nằm ở hai chữ “house” và “home”. Cả hai đều nghĩa là nhà. Nhưng khi mô tả về sự việc ngôi nhà bị cháy, tòa phúc thẩm dùng từ “house”, có thể dịch là ngôi nhà. Còn khi nói về mối quan hệ giữa bà Attia và ngôi nhà của bà, tòa lại dùng từ “home”, có thể dịch là tổ ấm. Trong tiếng Anh, house - ngôi nhà để chỉ gạch, ngói, gỗ..., những thứ vật chất đã dựng nên nền, tường, mái để con người chui ra chui vào tránh mưa, tránh nắng, tránh thú dữ...

Còn khi nói đến home - tổ ấm, từ xa xưa người Anh nghĩ đến cái gì đấy khác, lớn lao hơn, thiêng liêng hơn. Bởi vậy, khi bất lực chứng kiến tổ ấm bị thiêu rụi dần dần trong ngọn lửa, bà Attia cảm thấy như bà đang bị mất đi cái gì đấy thân thương, yêu quí nhất, như mất đi người thân của mình mà mình lại không có cách gì cứu được. Đấy là lý do tại sao tòa phúc thẩm lại dựa vào quyết định của Viện Nguyên lão để xử vụ kiện này.

Thấy gì qua câu chuyện này? Trước hết, đó là chuyện văn hóa với pháp luật. Để hiểu pháp luật, nhiều khi phải vận dụng cả những vùng tri thức khác, trong trường hợp này là văn hóa, văn hóa Anh nói chung và văn hóa pháp lý Anh nói riêng. Những thẩm phán trong vụ Attia có một vốn văn hóa thật dày, thật minh triết. Và họ đã biết cách dùng cái vốn ấy một cách uyển chuyển vào việc xét xử, chứ không chỉ máy móc dựa trên pháp luật về bồi thường (torts) và về tài sản (property).

Người Anh luôn luôn tự nhủ nhà ta là pháo đài của ta. Trong lịch sử pháp luật Anh, không ít lần thẩm phán Anh đã bảo vệ tính chất thiêng liêng, bất khả xâm phạm của ngôi nhà - tổ ấm. Năm 1606, thẩm phán Anh trong một vụ án đã tuyên bố gió hay mưa có thể lọt vào nhà, nhưng vua cũng không được vào nhà thường dân nếu chưa được chủ nhà cho phép.

Nói tóm lại, “home” là một cái gì đó thật đặc biệt tại chốn pháp đình xứ sở sương mù. Bởi vậy, lịch sử pháp luật Anh là một lý lẽ nữa để giải thích tại sao tòa phúc thẩm lại dựa vào vụ MacLoughlin để xử cho bà Attia thắng kiện. Như vậy, đây không còn là chuyện ngôi nhà nữa. Đây đã là niềm tin mà pháp luật cố gắng tạo ra ở người dân đối với pháp luật.

Cuối cùng, khi nói đến pháp luật, tiếng Việt chúng ta có cụm từ “nghiêm minh” - pháp luật nghiêm minh. “Minh” có thể hiểu là “minh bạch”; hiểu như thế cũng được, nhất là hiện nay chúng ta đang muốn pháp luật minh bạch hơn. Nhưng tôi nghiêng về “minh triết” nhiều hơn. Pháp luật không những cần nghiêm khắc, tội nào (trong luật hình sự), lỗi nào (trong luật dân sự) ra tội ấy, lỗi ấy; tội mức nào, lỗi mức nào thì chịu xử mức ấy.

Nhưng pháp luật còn cần phải minh triết nữa. Minh triết quan tâm đến tổng thể, nhờ cách nhìn nhận tổng thể mà minh triết nhạy cảm hơn với những bất trắc, những sự khôn lường trong tồn tại... Trong vụ kiện nói trên, có lẽ ông thẩm phán nhìn vào vụ kiện từ một tầm tổng thể hơn tầm của pháp luật về bồi thường thiệt hại và pháp luật tài sản của Anh.

Nghĩa là minh triết đã giúp pháp luật soi rọi vào những ngóc ngách, những góc khuất của cuộc đời muôn hình vạn trạng, làm cho con đường đến với công lý bớt nhọc nhằn và bớt xa xôi hơn nhiều lần.

NGUYÊN LÂM

Việt Báo
Trộm xe máy bị phát hiện, đạo chích rút dao chống trả
Comment :Tầng minh triết của pháp luật
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tầng minh triết của pháp luật bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tang minh triet cua phap luat ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tầng minh triết của pháp luật ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục An Ninh - Pháp Luật
Floor wisdom of the law
Institute for Nguyen, British Gas, damages, heating systems, courts of appeals, corporate, law, wisdom, home, culture, property, of England, her people, treatment
1987 British appellate court (Court of Appeal) treatment for her condition Attia UK gas supply companies (British Gas). Attia called the company to mount the heating system for her home, but while working, inadvertent, catches fire on them to loft ..
Vung tiền bao gái rồi giả bị cướp lừa vợ
Vung tiền bao gái rồi giả bị cướp lừa vợ

Sau khi vung tiền bao gái, bị hụt vốn làm ăn, ông Phương thuê người trói tay giả bị cướp để hợp thức số tiền và yêu cầu gia đình tiếp tế.

Người phụ nữ thuê chặt chân tay lên tiếng khẩn cầu

 “Giờ thì em mất hết, không chỉ đau đớn về thể xác mà cả tình cảm của gia đình bên chồng và các con. Em chỉ có một khẩn cầu là mong câu chuyện của em chấm dứt tại đây, để em có thể bình tâm và bắt đầu một cuộc sống mới” Lý Thị N. nghẹn ngào trong suốt cuộc nói chuyện với PV .

  • Thoi su 24h298 Cau be 11 tuoi tu tu vi ko co quan ao moi
    Thời sự 24h(29/8): Cậu bé 11 tuổi tự tử vì ko có quần áo mới

    Có một đứa trẻ 11 tuổi vừa tự tử, thưa ông Giời; Kỳ lạ thùng niêm phong tôm tiêm tạp chất, trở thành "sạch" sau 1 đêm; Bàng hoàng thanh niên tay cầm điện thoại, chết ngồi bên đường; Bệnh nhân nhiễm HIV giật kéo đe dọa bác sĩ; Quảng Nam: Loa phát thanh xã nhiễu sóng tiếng Trung Quốc

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t