Những nạn nhân của hệ thống công lý

Trong một vụ giết người, các phạm nhân được phóng thích nếu nhận những tội mà họ vốn không thừa nhận và đồng ý đã có đủ bằng chứng kết tội họ.

Muốn thoát tù oan... phải nhận tội

Năm 1993, xác ba 3 bé trai 8 tuổi được phát hiện trần truồng, tay chân bị trói, và bị đem bỏ dưới một mương khô nước trong một khu rừng gần nhà chúng ở thành phố West Memphis, bang Arkansas (Mỹ).

Cảnh sát West Memphis đã bắt nghi phạm số 1 là Damien Echols, nam sinh 18 tuổi từng lịch sử phạm tội và ham mê những điều huyễn hoặc, cùng hai người bạn khác của cậu với cáo buộc đồng mưu gây án. Từ những luận cứ buộc tội hoàn toàn có tính suy diễn, thiếu bằng chứng pháp y và ADN, Damien Echols cuối cũng đã bị kết án tử hình, còn hai đồng phạm là Jason Baldwin và Jessie Misskelley lĩnh án chung thân cùng vì tội giết người. 

Sau nhiều năm Echols không ngừng kêu oan cộng với áp lực từ dư luận, vụ án đã được điều tra lại. Một nhân viên của FBI khẳng định đây không phải là vụ án mang tính huyễn hoặc như nhận định ban đầu của cảnh sát và có thể do một đối tượng gây ra. Kẻ này biết rất rõ nạn nhân cũng như khu vực địa lý.

Từ trái sang: Jessie Misskelley, Damien Echols và Jason Baldwin khi bị bắt (ảnh trên) và sau khi được phóng thích (ảnh dưới). 

Đến năm 2011, sau gần 20 năm ngồi tù, Echols (36 tuổi) cùng hai đồng phạm Baldwin, 34 tuổi và Misskelley, 36 tuổi, được trả tự do theo một khoản luật hiếm khi áp dụng. Khoản luật cho phép các phạm nhân ra tù nhưng phải nhận tội và đồng ý nhà nước đã có đủ bằng chứng kết tội họ trước đó.

Sau phiên tòa được xét xử kín, Baldwin cho các phóng viên biết, anh đã miễn cưỡng nhận tội mà anh không hề gây ra, nhưng anh làm vậy ngoài muốn được giảm án còn giúp Echols – người bị giam giữ ở khu tử tội chờ ngày hành quyết - thoát án tử.

“Đó không phải là công lý, tuy nhiên bạn phải cân nhắc nó” – Baldwin cho biết trong thỏa thuận nhận tội.

Ngồi tù oan 27 năm vì tội hiếp dâm 2 thiếu nữ

Năm 1984, hai thiếu nữ ở bang Texas (Mỹ) đã bị trói, uy hiếp bằng súng và hiếp dâm. Từ những bức ảnh các nghi phạm do cảnh sát cung cấp, hai nạn nhân đã cho rằng chính Johnny Pinchback là hung thủ. Và chủ yếu dựa vào bằng chứng này, Pinchback đã bị kết án 99 năm tù.

Pinchback trở về trong vòng tay của mẹ sau 27 năm ngồi tù oan. Ảnh: Dallas Morning News

Đến năm 2010, Innocence Project (một tổ chức phi lợi nhuận chuyên hoạt động giải oan cho những người vô tội) đã xem xét lại vụ án và yêu cầu được xét nghiệm DNA. Ngay sau đó, lông bộ phận sinh dục của một trong hai nạn nhân đã được lấy làm xét nghiệm và nhiều dấu vết DNA của nam giới được phát hiện trên đó nhưng không trùng khớp với Pinchback. Năm 2011, Pinchback đã được thả tự do sau 27 năm ngồi tù.

Ngồi tù oan 30 năm

Đầu năm 2012, tổ chức Innocence Project giúp giải oan cho Henry James ở New Orleanian, Louisiana (Mỹ). James đã được thả khỏi nhà tù Angola sau khi “bóc lịch” 30 năm trong tù vì tội danh hiếp dâm một phụ nữ hàng xóm.

Henry James ngồi thưởng thức bữa ăn sau khi được phóng thích. Ảnh: Trutv

Năm 1982, James vẫn bị kết án tù chung thân khi mới 20 tuổi, dù những luật sư của James đã đưa ra những bằng chứng ngoại phạm của thân chủ. Trong suốt thời gian ngồi tù, James luôn khẳng định ông là người vô tội.

Tổ chức Innocence Project đã cố gắng tìm bằng chứng DNA từ vụ án để tiến hành xét nghiệm xem liệu James có thực sự là thủ phạm. Kết quả xét nghiệm DNA gần đây cho thấy, các tội danh chống lại James trước đó là không đúng.

Nhà làm phim giúp minh oan cho một tử tù

Randall Dale Adams là một lao động nhập cư đến từ bang Ohio và sống trong một ngôi nhà trọ ở Dallas cùng với anh trai vào năm 1976. Tuy nhiên, cũng chính năm đó, Adams đã bị bắt và sau đó bị kết án tử hình vì tội giết chết một sĩ quan cảnh sát ở Dallas. Tối hôm xảy ra vụ án mạng, David Ray Harris (16 tuổi) đã cho Adams đi nhờ xe. Harris cũng là nghi phạm trong vụ án này.

Adams bị bắt năm 1976 (ảnh trái) và được phóng thích năm 1989. 

Mặc dù chính Harris đã khoe khoang với bạn bè chính cậu đã kết liễu viên cảnh sát. Tuy nhiên, khi bị gọi lên đồn cảnh sát để thẩm vấn, Harris đã chối bay chối biến và đổ tội cho Adams chính là kẻ nổ súng. Dù chưa có đầy đủ chứng cứ nhưng Adams vẫn bị kết án tử hình, còn Harris chỉ bị giam giữ một thời gian do thời điểm xảy ra vụ án cậu ta mới 16 tuổi.

Chỉ tới khi Harris bị bắt vài năm sau đó vì một tội giết một nạn nhân khác, Harris mới tiết lộ cậu ta đã thêu dệt lên câu chuyện Adams chính là hung thủ bắn viên cảnh sát.

Vụ án đã được đạo diễn Errol Morris dựng lên thành bộ phim tài liệu The Thin Blue Line, chứa đựng những thông tin chưa từng được tiết lộ. Nhờ có bộ phim này, Adams đã được thả tự do từ khu tử tù vào năm 1989, còn Harris bị tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc vì tội giết người hôm 30/6/2004.

Được thả tự do sau 10 năm tù oan nhờ kỹ thuật xét nghiệm ADN mới

Trong tháng 4/1984, một người đàn ông đã hai lần đột nhập vào căn hộ của Jennifer Thompson, một sinh viên 22 tuổi tại Bắc Carolina (Mỹ), để thực hiện hành vi trộm cắp và hiếp dâm. Thompson đã rất đau khổ sau vụ việc và quyết đưa bằng được kẻ tấn công cô vào tù. Từ hàng người, cô đã chỉ ra Ronald Cotton chính là kẻ tấn công mình. Cotton ngay lập tức bị bắt. Thompson sau đó lại chỉ vào một nghi phạm khác nhưng thực tế là người này đã không hề xuất hiện tại phiên tòa xét xử sau đó.

Ronald Cotton và Jennifer Thompson. Ảnh: Carleton News

Trước khi phiên tòa diễn ra, một phạm nhân tên là Bobby Poole đã khoác lác với bạn tù của mình rằng chính y kẻ gây ra các vụ hiếp dâm. Tuy nhiên, Cotton vẫn bị buộc tội. Một vị thẩm phán đã không chấp nhận lời nhận tội của phạm nhân kia là bằng chứng và Cotton vẫn bị kết án tù chung thân.

10 năm sau đó, đội kỹ thuật DNA mới đã chứng minh một cách chắc chắn rằng Ronald Cotton vô tội. Kết quả xét nghiệm DNA trên quần lót của nạn nhân không trùng khớp với Cotton. Thay vào đó, Bobby Poole lại chính là hung thủ.

Cotton đã được phóng thích sau 10 năm ngồi tù, nhưng chỉ được bồi thường 5.000 USD. Nạn nhân sau đó đã công khai xin lỗi người đàn ông này vì sai lầm nghiêm trọng của mình.

Trắng án hiếp dâm sau 25 năm ngồi tù oan

Một cựu chiến binh Mỹ bị buộc tội xâm phạm tình dục cách đây 25 năm đã trắng án vào hôm 31/10/2006 nhờ vào kết quả xét nghiệm DNA. Larry Fuller đã bị tuyên án 50 năm tù giam vào năm 1981 vì tội hãm hiếp một phụ nữ tại Dallas khiến người này phải chịu thương tích trầm trọng.

Fuller (giữa) vui mừng sau khi được phóng thích. Ảnh: Time

Theo lời khai của nạn nhân, một gã đàn ông đã đột nhập vào căn hộ để hãm hiếp cô và khi bị chống cự thì hắn đã dùng dao cắt thịt người phụ nữ xấu số. Khi được yêu cầu nhận dạng qua hình ảnh, nạn nhân đã cho rằng chính Fuller là hung thủ.

Fuller đã trải qua 18 năm tù giam trước khi được tha vào năm 1999. Ông này đã bị bắt lại do vi phạm bản cam kết về phóng thích trước thời hạn. Suốt những năm tháng trong tù, Fuller không ngừng kêu oan và cố gắng chứng minh điều đó qua kết quả xét nghiệm DNA.

Cuối năm 2006, Văn phòng công tố hạt Dallas đã chấp nhận đợt xét nghiệm thứ 2 và lần này kết quả cho thấy ông vô tội. Đáng buồn là chỉ trong 5 năm, nhưng Fuller đã là phạm nhân thứ 10 ở Dallas được miễn tội nhờ xét nghiệm DNA.