vietbao

Luật hình sự "bó tay" trước sai phạm của Vedan

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Hành vi của Công ty Vedan gây nguy hại đặc biệt nghiêm trọng cho xã hội. Tuy nhiên, về tội gây ô nhiễm nguồn nước, luật hiện hành quy định chỉ xử lý hình sợ đối với cá nhân (đã từng bị xử lý hành chính) chứ không quy định xử lý hình sự đối với pháp nhân, tổ chức.

Hệ thống cống xả của Vedan ra sông Thị Vải.

Việc Công ty Vedan cố ý xả chất thải trong một thời gian dài với quy mô lớn làm ô nhiễm nguồn nước sông vô tội vạ, gây nguy hại đặc biệt nghiêm trọng cho toàn xã hội. Mọi người đều công phẫn, lên án. Dư luận đòi xử lý nghiêm minh...

Nhưng việc xử lý bằng biện pháp hình sự hiện dường như còn chưa được kịp thời, suôn sẻ...

Không luật, không tội!

Từ xưa trong việc xử lý, trừng trị tội phạm, loài người đã có một nguyên tắc tiến bộ “Không có luật định thì không có tội phạm, không có hình phạt” (Nullum crimen nulla poena sine lege). Nguyên tắc này có nghĩa: Hành vi nào luật không quy định là tội phạm thì không bị coi là tội phạm và cũng không được áp dụng hình phạt đối với người đó. Nguyên tắc này nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho cá nhân mọi công dân, khắc phục xu hướng tùy tiện của nhà nước trong khi thực hiện chức năng “trấn áp, bảo vệ” của người cai trị, quản lý xã hội. Không có luật không có tội!

Từ khi đất nước ta phát triển đi vào ổn định, luật hình của nhà nước ta từ năm 1985 đến nay cũng đã đề cao nguyên tắc “không luật không tội”. Điều 2 Bộ luật Hình sự (BLHS) nêu rõ: “Chỉ người nào phạm một tội đã được BLHS quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự”.

Cũng không được bỏ lọt tội!

Mặt khác, nhằm bảo vệ an ninh trật tự chung, bảo đảm sự tồn tại và phát triển bền vững của cộng đồng, một yêu cầu khách quan cũng không kém phần quan trọng luôn đòi hỏi luật hình phải đầy đủ, chặt chẽ. Làm sao để vừa “không làm oan người vô tội” mà cũng “không bỏ lọt tội phạm”. Muốn vậy, về nguyên tắc, luật hình của nhà nước phải dự kiến được hết mọi tình huống, hành vi nguy hiểm đáng kể cho xã hội có thể xảy ra, để từ đó trù liệu biện pháp hình phạt thích đáng, phù hợp.

Thực tế ta đang không làm được!

Mấy năm gần đây, tình hình tội phạm diễn biến phức tạp, nhà nước cũng đã từng bước sửa đổi, hoàn thiện luật hình. Nhưng cũng phải thấy rằng đang có nhiều hành vi nguy hiểm cho xã hội có từ trước vẫn tiếp tục diễn ra hoặc mới phát sinh trong tình hình kinh tế-xã hội biến đổi. Cho dù dư luận xã hội hết sức bức xúc, âu lo mà pháp luật hình sự lại không có cách trấn trị kịp thời, hiệu quả!

Thí dụ như:

- Đối với hành vi đầu cơ, Điều 160 BLHS quy định: “Người nào lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong tình hình thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh mua vét hàng hóa có số lượng lớn nhằm bán lại thu lợi bất chính gây hậu quả nghiêm trọng” thì phạm tội. Quy định này đã bó tay chúng ta khi thực tế thường ngày không có xảy ra thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh!

- Đối với hành vi chế biến thức ăn vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm có khả năng gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe nhiều người, Điều 244 BLHS quy định: “Người nào chế biến, cung cấp hoặc bán thực phẩm mà biết rõ thực phẩm không bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh an toàn gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe của người tiêu dùng” thì phạm tội. Quy định này cũng đã bó tay chúng ta khi thực tế không dễ có chứng cứ chứng minh được đã có ai chết, bị bệnh do dùng thực phẩm dơ bẩn đó.

- Đối với hành vi gây ô nhiễm nguồn nước, Điều 183 BLHS quy định: “Người nào thải vào nguồn nước (...) các chất thải (...) đã bị xử phạt hành chính mà cố tình không thực hiện các biện pháp khắc phục (...) gây hậu quả nghiêm trọng”thì phạm tội. Tức là phải có đủ hai yếu tố (cá nhân người vi phạm đã bị xử phạt hành chính trước đó chưa quá một năm, đồng thời phải gây ra hậu quả nghiêm trọng) thì mới phạm tội. Quy định này đã bó tay chúng ta ở chỗ phải có xử phạt hành chính cá nhân rồi cá nhân đó mới có thể bị xử lý hình sự. Mà thực tế thì hành vi này ít khi cá nhân bị xử phạt, chỉ xử phạt pháp nhân, tổ chức thôi.

Cũng còn không ít điều luật “trớt hướt” khác nữa tương tự như vậy.

Trong những trường hợp đó, vì yêu cầu phải xử lý hình sự quá bức xúc nên chỉ còn con đường... đẩy tội này qua tội khác. Chẳng hạn như xử “tội đua xe trái phép” không được thì chuyển sang “tội gây rối trật tự công cộng”; xử “tội phạm về môi trường” không ổn thì tìm cách chuyển sang một tội nào đó chẳng hạn...

Sợ khó xử lý hình sự Vedan!

Thực tế vụ Vedan rất đáng phân vân. Vì với những tình tiết vi phạm mà công luận đã phát hiện thì có lẽ không còn tội nào khác để vận dụng vào trường hợp này nữa.

Cụ thể, qua thông tin báo chí cho thấy cách đây hơn ba năm (ngày 1-7-2005) pháp nhân Công ty Vedan đã bị Chánh thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường Đồng Nai xử phạt hành chính chín triệu đồng về hành vi “xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép”. Còn các cá nhân thuộc công ty thì chưa có ai từng bị xử phạt hành chính lần nào. Nên nay căn cứ theo Điều 183 BLHS (tội gây ô nhiễm nguồn nước) có lẽ sẽ không thể truy cứu trách nhiệm hình sự họ được, vì... luật hình không có quy định nào khớp với hành vi thực tế họ đã làm.

Nói chung, sự “bất lực” của luật hình hiện nay là tuy BLHS có quy định về tội này tội nọ nhưng đến khi vào cuộc thì không thể xử tội đó được vì các yếu tố luật định không đủ khớp với các tình tiết thực tế diễn ra. Ai cũng muốn trừng trị nghiêm khắc, song nguyên tắc của nhà nước pháp quyền không cho phép làm.

Suy cho cùng, yêu cầu cấp thiết hiện nay đòi hỏi các nhà làm luật phải nhận ra đầy đủ sự khiếm khuyết của luật hình hiện hành để hoàn thiện nó một cách thích ứng, kịp thời. Làm sao để mọi người được sống văn minh “không có luật không có tội”; đồng thời cũng bảo đảm được một môi trường sống an vui nhờ pháp luật không dung dưỡng, bỏ lọt hành vi đáng bị coi là tội phạm.

Ông Nguyễn Quốc Việt, Vụ trưởng Vụ Pháp luật Hình sự-Hành chính (Bộ Tư pháp):

Muốn xử phải chờ sửa luật

Từ khi BLHS 1999 có hiệu lực đến nay, thực tế chưa xét xử được vụ án nào về môi trường. Để xử lý được về hình sự, người có hành vi vi phạm phải đáp ứng hàng loạt điều kiện. Đó là chưa kể, BLHS không quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân trong khi đối tượng vi phạm chủ yếu là pháp nhân. Do đối tượng vi phạm là pháp nhân nên quyết định xử phạt hành chính dành cho pháp nhân chứ không phải các cá nhân trong pháp nhân... Vì vậy mới có ý kiến nói rằng các tội phạm về môi trường quy định để... không xử được.

Dự án sửa đổi BLHS 1999 đề xuất sửa các quy định về tội phạm môi trường theo hướng xử lý hành chính không còn là điều kiện tiên quyết để xử lý hình sự. Cũng có ý kiến băn khoăn quy định như vậy có khả thi hay không khi mà chính sách hình sự vẫn không thay đổi, không quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân? Chúng tôi cho rằng sửa như vậy cũng đã “gỡ vướng” được phần nào. Các vụ án về môi trường có thể xử được dù không quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân. Các thành phần trong pháp nhân, chẳng hạn như ban giám đốc có thể bị xử lý hình sự trong vai trò đồng phạm, phạm tội có tổ chức. Tất nhiên phải xử lý hình sự được pháp nhân (phạt tiền, thậm chí rút giấy phép hoạt động tạm thời hoặc vĩnh viễn...) mới giải quyết được trọn vẹn vấn đề. Nhưng để làm được như vậy phải chờ tới khi BLHS được sửa đổi toàn diện.

Theo Pháp luật TP.HCM

Việt Báo
Họp báo vụ Bí thư Yên Bái bị bắn tử vong
Comment :Luật hình sự "bó tay" trước sai phạm của Vedan
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Luật hình sự "bó tay" trước sai phạm của Vedan bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Luat hinh su bo tay truoc sai pham cua Vedan ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Luật hình sự "bó tay" trước sai phạm của Vedan ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục An Ninh - Pháp Luật
Criminal Law "bundle" in advance of Vedan violations
criminal liability, criminal, administrative sanctions, the state, the company, handling, regulations, acts and legal persons , crime, individual, cause, do, things, time
Vedan behavior caused particularly serious harm to society. However, the offense of polluting water sources, existing law regulations only treat the fear of individuals (who had been handled administratively) rather than criminal provisions for legal ...
Vung tiền bao gái rồi giả bị cướp lừa vợ
Vung tiền bao gái rồi giả bị cướp lừa vợ

Sau khi vung tiền bao gái, bị hụt vốn làm ăn, ông Phương thuê người trói tay giả bị cướp để hợp thức số tiền và yêu cầu gia đình tiếp tế.

Người phụ nữ thuê chặt chân tay lên tiếng khẩn cầu

 “Giờ thì em mất hết, không chỉ đau đớn về thể xác mà cả tình cảm của gia đình bên chồng và các con. Em chỉ có một khẩn cầu là mong câu chuyện của em chấm dứt tại đây, để em có thể bình tâm và bắt đầu một cuộc sống mới” Lý Thị N. nghẹn ngào trong suốt cuộc nói chuyện với PV .

  • Thoi su 24h298 Cau be 11 tuoi tu tu vi ko co quan ao moi
    Thời sự 24h(29/8): Cậu bé 11 tuổi tự tử vì ko có quần áo mới

    Có một đứa trẻ 11 tuổi vừa tự tử, thưa ông Giời; Kỳ lạ thùng niêm phong tôm tiêm tạp chất, trở thành "sạch" sau 1 đêm; Bàng hoàng thanh niên tay cầm điện thoại, chết ngồi bên đường; Bệnh nhân nhiễm HIV giật kéo đe dọa bác sĩ; Quảng Nam: Loa phát thanh xã nhiễu sóng tiếng Trung Quốc

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t