Không đủ chứng cứ để khẳng định một số cán bộ nhận tiền hối lộ

Bị cáo Nguyễn Văn Soàng (đeo kính) và đồng phạm trước vành móng ngựa - Ảnh: N.V.H.

Ngay khi phiên tòa xử Nguyễn Văn Soàng (nguyên giám đốc Cty Xuất nhập khẩu Yên Bái) và đồng phạm khai mạc sáng qua 22-10 tại TP Yên Bái, nhiều dư luận băn khoăn về việc vì sao một số cán bộ từng giữ chức vụ cao trong tỉnh này không bị triệu tập đến tòa, trong khi trước đó có thông tin những vị này đã nhận tiền hối lộ từ vài chục đến vài trăm triệu đồng từ Soàng.

Chánh án tòa án tỉnh Lê Xuân Đông đã trao đổi với TT về vấn đề này.

+ Quá trình điều tra, Công an tỉnh Yên Bái đã phát hiện một danh sách gồm 104 cán bộ của tỉnh và trung ương đã nhận tiền hối lộ của Công ty Xuất nhập khẩu Yên Bái (XNKYB) tổng số gần 5 tỉ đồng. Vì sao phần này không được đề cập đến trong phiên tòa, thưa chánh án?

- Trong quá trình điều tra, cơ quan công an đã phát hiện một loạt chứng cứ, đặc biệt trong đó có thu tại nhà nguyên giám đốc Nguyễn Văn Soàng một danh sách do chính Soàng viết tay. Bản danh sách không ghi ngày, tháng, nhưng cơ quan điều tra xác định sau khi có kết luận thanh tra (cuối năm 2001), nhận thấy trách nhiệm của mình quá lớn, quá nghiêm trọng nên ông Soàng đã tự mình nghĩ ra việc đưa tiền, quà cho ông nọ, ông kia... nhằm giải trình cho số tiền đã tham ô, cố ý làm trái.

Có trường hợp Soàng khai đưa tiền, trường hợp khai đưa quà biếu, tặng phẩm, có khi là Soàng đứng ra chi tiếp khách, đãi ăn uống... Tóm lại, theo danh sách này, tiền của Công ty XNKYB được chi dưới nhiều hình thức khác nhau.

Chánh án tòa án tỉnh Yên Bái Lê Xuân Đông

- Từ thực tế rà soát, cơ quan chức năng đã xác định được mấy dạng: Thứ nhất là những trường hợp có tên trong danh sách nhưng không rõ địa chỉ, bản thân người ghi là Soàng đến nay cũng không xác định được, trong đó có cả trường hợp người nước ngoài. Thứ hai là những trường hợp có tên, địa chỉ nhưng hầu hết đã nghỉ hưu, nhiều người nghỉ từ trước khi Soàng làm giám đốc Công ty XNKYB. Điều quan trọng là những người này khi còn đương chức, công việc của họ không liên quan đến hoạt động của Công ty XNKYB và Soàng.

Thứ ba, đó là một số trường hợp cán bộ thuộc diện trung ương và tỉnh quản lý, có tên và địa chỉ cụ thể. Cơ quan điều tra đã tiến hành xác minh, nhưng hầu hết họ khẳng định không nhận tiền của Soàng. Trong toàn bộ sổ sách của Công ty XNKYB cũng không tìm được tài liệu nào thể hiện việc Soàng xuất tiền đưa cho những đối tượng này. Cơ quan điều tra cũng không phát hiện chứng cứ nào cho thấy những cán bộ này có hành động giúp đỡ Soàng...

+ Nhưng thưa chánh án, được biết khi tổ công tác của trung ương về làm việc vụ án này, đã có một số người thừa nhận có nhận tiền từ ông Soàng và đã nộp lại...

- Đúng là còn một nhóm thứ tư: thừa nhận có nhận tiền, quà biếu của Soàng. Trong số này có anh Toàn (Nguyễn Văn Toàn, nguyên đội trưởng Đội kiểm soát nghiệp vụ hải quan số 1 của Hải quan Lào Cai đóng tại Yên Bái, hiện là cán bộ Tổng cục Hải quan) nhận 62 triệu đồng của công ty Soàng nhưng đã chuyển về Hải quan Lào Cai một nửa, nửa còn lại chia cho anh em trong đội.

Trường hợp thứ hai là ông Hà Ngoan (nguyên chủ tịch UBND huyện Văn Chấn, nguyên trưởng Ban nội chính tỉnh ủy, nay đã nghỉ hưu). Ông Ngoan lúc đó là chủ tịch huyện, đã nhận của Soàng 14 triệu đồng và đã nộp lại.

Ngoài ra còn có trường hợp ông Lương Xuân Nhị (lúc đó là phó văn phòng UBND tỉnh, hiện là giám đốc Sở Khoa học - công nghệ), ông Đinh Xuân Quảng (lúc đó là chuyên viên văn phòng UBND tỉnh, nay là chi cục phó Chi cục thủy lợi tỉnh)...

Cơ quan điều tra đã xác minh để làm rõ việc nhận tiền này như thế nào, có dấu hiệu phạm pháp hình sự hay không. Người ta thừa nhận có nhận, bên đưa có đưa, nhưng đưa - nhận với động cơ, mục đích gì? Trường hợp ông Toàn lúc đó tỉnh có chiến dịch thu mua gỗ pơmu, bên hải quan đã giúp đỡ tỉnh và doanh nghiệp nhiều, vì vậy Soàng có sai người đưa tiền bồi dưỡng Đội kiểm soát nghiệp vụ hải quan, không yêu cầu Toàn phải giúp đỡ gì sau đó... Việc đưa tiền công khai tại trụ sở hải quan có 2-3 cán bộ hải quan cùng chứng kiến. Còn trường hợp ông Hà Ngoan, cũng do có công giúp Công ty XNKYB trong việc thu mua gỗ ở Văn Chấn nên Soàng đưa tiền cảm ơn, nhưng không phải để ông Ngoan làm gì bất hợp pháp tiếp tay cho Soàng...

+ Nhưng ở đây có một vấn đề: tiền ông Soàng đem biếu, mua quà biếu là xuất phát từ việc tham ô, cố ý làm trái...

- Tất cả các hành vi của những trường hợp như ông Hà Ngoan, ông Toàn... chưa đủ yếu tố cấu thành tội nhận hối lộ, cũng như đối với Soàng chưa đủ cấu thành tội đưa hối lộ. Lúc đầu vấn đề xử lý hành vi đưa - nhận hối lộ có được đặt ra, nhưng khi đưa qua Viện Kiểm sát xem xét để truy tố, thấy rằng không đủ căn cứ nên quyết định đình chỉ.

Có điều việc Soàng lấy tiền của công ty cho người bên ngoài công ty là vi phạm nguyên tắc quản lý kinh tế của Nhà nước, thực chất là hành vi cố ý làm trái, vì vậy Soàng phải chịu trách nhiệm về hành vi này. Còn những người kia chỉ là bên nhận, không có động cơ, mục đích nên không phải chịu trách nhiệm hình sự, nhưng tất nhiên họ phải chịu trách nhiệm về mặt dân sự, cụ thể là phải bồi thường cho Nhà nước số tiền đã nhận của Soàng.

Đến nay, hầu hết đã nộp lại đầy đủ. Còn những trường hợp Soàng khai đưa tiền nhưng họ khẳng định không được nhận tiền, cơ quan chức năng không có căn cứ nào cũng đành chịu... Đây chỉ là lời khai một phía, biết đâu hôm nay Soàng khai đưa tiền thế này, mai ra tòa lại khai một loạt nào khác...

+ Xin cảm ơn ông.

N.V.HẢI thực hiện