vietbao

Đừng sợ xã hội dân sự

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Dung so xa hoi dan su
Câu phát biểu thẳng thắn đó là của PGS-TS Đặng Ngọc Dinh, Viện trưởng Viện Những vấn đề phát triển.

Ông là người đứng đầu một tổ chức tự nguyện của trí thức về hưu mà theo ông là nơi chuyên thực hiện những hợp đồng tìm ra những hình thức để công dân thực hiện quyền làm chủ của mình một cách thực sự.

Ông bảo xã hội dân sự (XHDS) trên thế giới có từ rất lâu nhưng ở Việt Nam, khái niệm này còn mơ hồ mà có lý do khách quan là Việt Nam trải qua chiến tranh nhiều năm nên mối quan hệ dân sự trong xã hội bị giảm sút. Tuy nhiên, XHDS bây giờ đang nổi lên hỗ trợ cho nhà nước mà ta thường hiểu là chủ trương “xã hội hóa”.

Oshin cũng phải có hội?!

+ Người Việt Nam không mấy khi tự nguyện tham gia các tổ chức được quan niệm là thuộc XHDS. Thưa ông, ngoài chiến tranh còn lý do nào nữa?

+ Các đoàn thể ở Việt Nam lẽ ra phải hoàn toàn thuộc trong XHDS nhưng đến nay lại chưa hẳn thế vì tính tự nguyện rất ít. Ví dụ, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên... ít ai đệ đơn xin gia nhập mà đều phải có sự giới thiệu của tập thể, động viên của chính quyền. Sắp tới có luật về hội sẽ cho phép các cá nhân thành lập các hội thì có thể sẽ ra đời các hội như Hội những người làm ô-sin ở Hà Nội hoặc Hội những người đi lấy chồng ở Đài Loan... Các nước phát triển thì người ta tiến hành mọi hoạt động dựa vào luật.

Thời bao cấp, thể chế nhà nước bao trùm mọi không gian kinh tế, chính trị, xã hội và văn hóa... Gần đây xuất hiện một thể chế mới là thị trường, tức là không gian làm ăn, các doanh nghiệp tư nhân làm ăn. Để xã hội phát triển bền vững, rất cần thúc đẩy thêm một không gian mới. Đó là không gian “Liên kết người dân với nhau”, mà hạt nhân của không gian này chính là hội. Đấy là quy luật.

Thị trường đích thực giống như trong bóng đá, trọng tài quyết định hết. Nếu quyết định sai thì treo còi trọng tài chứ không ai được can thiệp trong trận đấu cả.

XHDS không mâu thuẫn với nhà nước

+ Có ý kiến e dè vì phát triển XHDS, nhà nước sẽ phải san sẻ bớt quyền lực cho các hội?

+ Thực ra quyền tối cao của nhà nước là quản lý vĩ mô. Hội là đại diện cho những nhóm người dân lập ra để giúp nhau, bảo vệ quyền lợi cho nhau chứ không thể thay thế được nhà nước quản lý. XHDS nói lên sự tham dự của người dân, làm gia tăng vốn xã hội và làm cho xã hội hài hòa, không căng thẳng, không đơn điệu. Người dân có quyền nói về nhu cầu như thế nào, có quyền gửi thư đến các cấp chính quyền ra sao. Điều này không có gì mâu thuẫn với quyền lực nhà nước cả.

Phó giáo Sư Tiến Sĩ Đặng Ngọc Dinh:

- Sinh năm 1937.

- 1976 - 1986: Chủ nhiệm bộ môn, Trưởng khoa Điện - Điện tử (ĐH Bách khoa Hà Nội).

- 1986 - 1992: Giám đốc Trung tâm Thông tin - Tư liệu KH& CN Quốc gia.

- 1992 - 1997: Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách KH&CN.

- 2004 - 2007: Viện trưởng Viện Những vấn đề phát triển.

- Một số tác phẩm tiêu biểu: Xã hội dân sự ở Việt Nam - Các tiêu chí đánh giá (2007); Nhận dạng ban đầu về các chỉ số của xã hội công dân ở Việt Nam (2006); Thúc đẩy sự tham gia của các tổ chức XHDS giải quyết xung đột tại các vùng nông thôn đô thị hóa; Phương pháp luận đánh giá các mô hình phát triển bền vững trong điều kiện Việt Nam (2006)...

+ Nhưng khi quyền lợi của người dân có mâu thuẫn với quyền lợi của một nhóm người cầm quyền thì cũng khó...?

+ Nếu một xã hội để quyền lợi của người dân luôn mâu thuẫn với nhóm người “cầm quyền” thì hỏng, bởi xã hội chỉ lành mạnh khi quyền lợi của người dân chính là quyền lợi của chính quyền. Cho nên một XHDS phát triển tức là quyền lợi của người dân tỷ lệ thuận với vị trí lãnh đạo của địa phương ấy.

+ Nhưng khi thấy người dân viết đơn bày tỏ ý kiến với chính quyền, có người lại xem đó là “việc lớn”?

+ Cần phải hiểu người dân biểu thị thái độ là họ đang bức xúc chứ không nên cho rằng anh nào đâm đơn là anh ta đang gây chuyện hoặc là có tư tưởng phản động! Hiện Việt Nam đang dần đi tới xã hội văn minh, trong đó có sự hài hòa giữa pháp luật và quan hệ dân sự. Quan hệ dân sự làm cho pháp luật mềm mại hơn.

Do vậy, XHDS phát triển thì kiện sẽ ít đi. Lý do khiến cho kiện cáo nhiều là nhà nước không theo pháp quyền, đối xử không bình đẳng giữa lớp người này với lớp người khác, họ cảm thấy bị thiệt thòi nặng nề. Chuyện này mà không coi trọng sẽ gây nên những bất bình đẳng, tạo ra những xung đột xã hội.

XHDS giúp chống tham nhũng và quản lý xã hội

+ Thưa ông, vậy vai trò cá nhân trong XHDS phải như thế nào?

+ Nếu cá nhân tham gia vào lãnh đạo thì càng phải thượng tôn pháp luật. Người dân bao giờ cũng ở vị trí thấp nhất về quyền hành nhưng lại phải chịu tác động lớn nhất từ xã hội, chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ chính sách... Cho nên vai trò cá nhân khi là người lãnh đạo thì phải thấu hiểu điều đó để làm thế nào cho người dân được tham gia, được các cấp lắng nghe. Còn cá nhân kinh doanh thì cũng phải hiểu, tôn trọng lắng nghe những người dân như vệ sinh thực phẩm... chứ đừng “thượng tôn lợi nhuận”, phải có đạo đức kinh doanh.

+ Vậy các tổ chức XHDS có quyền hành gì trong việc này?

+ Quyền của nó là mang tính chất liên kết, làm cho đạo đức tăng lên. Chính XHDS mạnh là ở chỗ quyền hành của các tổ chức XHDS chi phối khiến người ta “tâm phục, khẩu phục” chứ không rõ ràng như cấp trên - cấp dưới.

+ Phải chăng XHDS Việt Nam chưa hoàn thiện nên việc tham gia để chống tham nhũng... đối với cá nhân còn rất mờ nhạt?

+ Việc yêu cầu chính phủ giải trình các vấn đề còn rất ít bởi chúng ta chuyển chuyện đó vào trong Quốc hội. Đó là gián tiếp. Còn ở các nước khác thì quyền được yêu cầu chính quyền giải trình thể hiện rộng rãi hơn, rõ ràng hơn. Người dân có quyền yêu cầu chính phủ giải trình việc này, việc kia. Việc này hết sức bình thường trong một xã hội phát triển, trong đó tôn trọng vai trò XHDS.

+ Vậy theo ông trong bao lâu nữa thì chúng ta có thể làm những điều bình thường như thế?

+ Nó sẽ song hành với quá trình phát triển thị trường đích thực. Khi có thị trường đích thực thì sẽ có tư pháp độc lập, khi đó có nhà nước pháp quyền đích thực và có thượng tôn pháp luật.

Có thể sẽ bầu cả Chủ tịch nước

+ Quan điểm của ông về việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chính thức kiến nghị sửa một số điều khoản trong Hiến pháp để người dân tham dự vào công việc chung nhiều hơn, mở màn là việc người dân có thể bầu chủ tịch xã?

+ Đây là một câu chuyện mới trên một nền tảng pháp lý không mới. Người dân trực tiếp bầu lãnh đạo là việc đã được đề cập đến trong Hiến pháp năm 1946. Hiện nay, người dân cũng đang được thực hiện quyền bầu cử nhưng là bầu cử gián tiếp. Chẳng hạn người dân đang bầu cử đại biểu Quốc hội để đại biểu Quốc hội bầu Chủ tịch nước. Hơn nữa, đây là một dấu hiệu tốt vì người dân có quyền trực tiếp tham gia vấn đề lớn.

Nếu mà bầu chủ tịch xã được thì sau này sẽ bầu chủ tịch huyện được và cả bầu Chủ tịch nước. Đây là hướng đi theo sự phát triển của xã hội văn minh. Trong xã hội hiện đại hiện nay ở nhiều quốc gia, người dân có quyền tham gia một cách trực tiếp những công việc đại sự, không cần qua người đại diện của mình. Đó là xu thế tất nhiên.

+ Việc trao quyền cho người dân, theo ông sẽ hiệu quả và thành công?

+ Tôi tin thế. Điều cốt lõi là nhà nước phải có niềm tin vào đa số nhân dân. Bầu cử trực tiếp sẽ có nhiều cái lợi, sẽ dần dần lôi cuốn sự tham gia của người dân vào công việc chung của cộng đồng. Bên cạnh đó, nên nhìn nhận rằng việc thí điểm chắc chắn sẽ thành công, vì đây là tín hiệu mới trên tiến trình dân chủ hóa. Vấn đề là ở Việt Nam, mọi thứ sẽ được tiến hành từng bước, có lộ trình. Theo tôi, sớm hay muộn thì cũng phải bầu cử trực tiếp vì đó là xu hướng chung của thế giới, của thời đại. Không nói ở đâu xa xôi, nước láng giềng Campuchia đã thực hiện điều đó rồi.

Cũng phải lobby đấy chứ!

+ Tổ chức lobby có được gọi là một hoạt động của XHDS?

+ Lobby được hiểu là giải thích, thuyết phục mà không nên hiểu dùng tiền “mua chuộc”. Nó cũng là một tổ chức thuộc XHDS. Tuy nhiên, hiện nay ở Việt Nam có hai loại lobby. Một là cũng đi giải thích, thuyết phục..., hình thức này còn rất ít. Còn hình thức thứ hai là dùng tiền để “lo lót”. Chính vì vậy, hoạt động lobby ở Việt Nam bị hiểu sai, tức là “đi đêm”.

+ Viện của ông đã là tổ chức XHDS chưa, thưa ông?

+ Có thể được coi là XHDS. Vì nó là tổ chức nằm ngoài chính phủ, hoạt động không bằng ngân sách của nhà nước, đều do những nhà khoa học đã về hưu và tự nguyện lập nên.

+ Thế thì tác động của nó đối với xã hội như thế nào?

+ Tùy thuộc vào kết quả chúng tôi làm ra. Chúng tôi đưa lên mạng rồi tự nó sẽ lan tỏa. Khi các cơ quan nhà nước như Học viện Hành chính, Viện Khoa học xã hội Việt Nam chẳng hạn, đọc được nghiên cứu của chúng tôi, đây là một kênh tham khảo để họ lập nên các đề tài dự án cấp nhà nước.

+ Với những người tự nguyện lập nên và sản phẩm làm ra lại không thể bán ngay để có “tiền tươi”. Vậy lấy kinh phí đâu ra để Viện của ông hoạt động?

+ Thì lấy tiền từ các hợp đồng đặt hàng nghiên cứu.

+ Vấn đề quá mới mẻ nên dễ gì có những hợp đồng đặt hàng ngay?

+ Thực ra cũng phải lobby (cười). Tuy tôi mới chỉ bắt đầu nghiên cứu chuyên ngành này hơn ba năm nhưng thực ra họ biết tôi qua quá trình công tác. Vì thế cũng dễ liên hệ nếu quan tâm. Phải nói rằng thương hiệu thời mới này trong nhiều trường hợp là cá nhân chứ không chỉ là tập thể.

+ Xin cảm ơn ông.

Theo TIẾN CẦU - LÊ THANH - Pháp luật TP.HCM

Tài xế say lướt khướt từ chối cho CSGT kiểm tra nồng độ cồn
Comment :Đừng sợ xã hội dân sự
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đừng sợ xã hội dân sự bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dung so xa hoi dan su ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đừng sợ xã hội dân sự ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục An Ninh - Pháp Luật
Do not be afraid of civil society
Vietnam Institute The Dr. Dang Ngoc Dinh, civil society, the rights of people, things problems, conflict with, the President, like, people, government, development, organization, participation, that is, the
The frank statement that is of Prof. Dr. Dang Ngoc Dinh, Institute Head of development issues ..
Vung tiền bao gái rồi giả bị cướp lừa vợ
Vung tiền bao gái rồi giả bị cướp lừa vợ

Sau khi vung tiền bao gái, bị hụt vốn làm ăn, ông Phương thuê người trói tay giả bị cướp để hợp thức số tiền và yêu cầu gia đình tiếp tế.

Người phụ nữ thuê chặt chân tay lên tiếng khẩn cầu

 “Giờ thì em mất hết, không chỉ đau đớn về thể xác mà cả tình cảm của gia đình bên chồng và các con. Em chỉ có một khẩn cầu là mong câu chuyện của em chấm dứt tại đây, để em có thể bình tâm và bắt đầu một cuộc sống mới” Lý Thị N. nghẹn ngào trong suốt cuộc nói chuyện với PV .

  • Thoi su 24h298 Cau be 11 tuoi tu tu vi ko co quan ao moi
    Thời sự 24h(29/8): Cậu bé 11 tuổi tự tử vì ko có quần áo mới

    Có một đứa trẻ 11 tuổi vừa tự tử, thưa ông Giời; Kỳ lạ thùng niêm phong tôm tiêm tạp chất, trở thành "sạch" sau 1 đêm; Bàng hoàng thanh niên tay cầm điện thoại, chết ngồi bên đường; Bệnh nhân nhiễm HIV giật kéo đe dọa bác sĩ; Quảng Nam: Loa phát thanh xã nhiễu sóng tiếng Trung Quốc

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t