vietbao

Đừng sợ xã hội dân sự

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Dung so xa hoi dan su
Câu phát biểu thẳng thắn đó là của PGS-TS Đặng Ngọc Dinh, Viện trưởng Viện Những vấn đề phát triển.

Ông là người đứng đầu một tổ chức tự nguyện của trí thức về hưu mà theo ông là nơi chuyên thực hiện những hợp đồng tìm ra những hình thức để công dân thực hiện quyền làm chủ của mình một cách thực sự.

Ông bảo xã hội dân sự (XHDS) trên thế giới có từ rất lâu nhưng ở Việt Nam, khái niệm này còn mơ hồ mà có lý do khách quan là Việt Nam trải qua chiến tranh nhiều năm nên mối quan hệ dân sự trong xã hội bị giảm sút. Tuy nhiên, XHDS bây giờ đang nổi lên hỗ trợ cho nhà nước mà ta thường hiểu là chủ trương “xã hội hóa”.

Oshin cũng phải có hội?!

+ Người Việt Nam không mấy khi tự nguyện tham gia các tổ chức được quan niệm là thuộc XHDS. Thưa ông, ngoài chiến tranh còn lý do nào nữa?

+ Các đoàn thể ở Việt Nam lẽ ra phải hoàn toàn thuộc trong XHDS nhưng đến nay lại chưa hẳn thế vì tính tự nguyện rất ít. Ví dụ, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên... ít ai đệ đơn xin gia nhập mà đều phải có sự giới thiệu của tập thể, động viên của chính quyền. Sắp tới có luật về hội sẽ cho phép các cá nhân thành lập các hội thì có thể sẽ ra đời các hội như Hội những người làm ô-sin ở Hà Nội hoặc Hội những người đi lấy chồng ở Đài Loan... Các nước phát triển thì người ta tiến hành mọi hoạt động dựa vào luật.

Thời bao cấp, thể chế nhà nước bao trùm mọi không gian kinh tế, chính trị, xã hội và văn hóa... Gần đây xuất hiện một thể chế mới là thị trường, tức là không gian làm ăn, các doanh nghiệp tư nhân làm ăn. Để xã hội phát triển bền vững, rất cần thúc đẩy thêm một không gian mới. Đó là không gian “Liên kết người dân với nhau”, mà hạt nhân của không gian này chính là hội. Đấy là quy luật.

Thị trường đích thực giống như trong bóng đá, trọng tài quyết định hết. Nếu quyết định sai thì treo còi trọng tài chứ không ai được can thiệp trong trận đấu cả.

XHDS không mâu thuẫn với nhà nước

+ Có ý kiến e dè vì phát triển XHDS, nhà nước sẽ phải san sẻ bớt quyền lực cho các hội?

+ Thực ra quyền tối cao của nhà nước là quản lý vĩ mô. Hội là đại diện cho những nhóm người dân lập ra để giúp nhau, bảo vệ quyền lợi cho nhau chứ không thể thay thế được nhà nước quản lý. XHDS nói lên sự tham dự của người dân, làm gia tăng vốn xã hội và làm cho xã hội hài hòa, không căng thẳng, không đơn điệu. Người dân có quyền nói về nhu cầu như thế nào, có quyền gửi thư đến các cấp chính quyền ra sao. Điều này không có gì mâu thuẫn với quyền lực nhà nước cả.

Phó giáo Sư Tiến Sĩ Đặng Ngọc Dinh:

- Sinh năm 1937.

- 1976 - 1986: Chủ nhiệm bộ môn, Trưởng khoa Điện - Điện tử (ĐH Bách khoa Hà Nội).

- 1986 - 1992: Giám đốc Trung tâm Thông tin - Tư liệu KH& CN Quốc gia.

- 1992 - 1997: Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách KH&CN.

- 2004 - 2007: Viện trưởng Viện Những vấn đề phát triển.

- Một số tác phẩm tiêu biểu: Xã hội dân sự ở Việt Nam - Các tiêu chí đánh giá (2007); Nhận dạng ban đầu về các chỉ số của xã hội công dân ở Việt Nam (2006); Thúc đẩy sự tham gia của các tổ chức XHDS giải quyết xung đột tại các vùng nông thôn đô thị hóa; Phương pháp luận đánh giá các mô hình phát triển bền vững trong điều kiện Việt Nam (2006)...

+ Nhưng khi quyền lợi của người dân có mâu thuẫn với quyền lợi của một nhóm người cầm quyền thì cũng khó...?

+ Nếu một xã hội để quyền lợi của người dân luôn mâu thuẫn với nhóm người “cầm quyền” thì hỏng, bởi xã hội chỉ lành mạnh khi quyền lợi của người dân chính là quyền lợi của chính quyền. Cho nên một XHDS phát triển tức là quyền lợi của người dân tỷ lệ thuận với vị trí lãnh đạo của địa phương ấy.

+ Nhưng khi thấy người dân viết đơn bày tỏ ý kiến với chính quyền, có người lại xem đó là “việc lớn”?

+ Cần phải hiểu người dân biểu thị thái độ là họ đang bức xúc chứ không nên cho rằng anh nào đâm đơn là anh ta đang gây chuyện hoặc là có tư tưởng phản động! Hiện Việt Nam đang dần đi tới xã hội văn minh, trong đó có sự hài hòa giữa pháp luật và quan hệ dân sự. Quan hệ dân sự làm cho pháp luật mềm mại hơn.

Do vậy, XHDS phát triển thì kiện sẽ ít đi. Lý do khiến cho kiện cáo nhiều là nhà nước không theo pháp quyền, đối xử không bình đẳng giữa lớp người này với lớp người khác, họ cảm thấy bị thiệt thòi nặng nề. Chuyện này mà không coi trọng sẽ gây nên những bất bình đẳng, tạo ra những xung đột xã hội.

XHDS giúp chống tham nhũng và quản lý xã hội

+ Thưa ông, vậy vai trò cá nhân trong XHDS phải như thế nào?

+ Nếu cá nhân tham gia vào lãnh đạo thì càng phải thượng tôn pháp luật. Người dân bao giờ cũng ở vị trí thấp nhất về quyền hành nhưng lại phải chịu tác động lớn nhất từ xã hội, chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ chính sách... Cho nên vai trò cá nhân khi là người lãnh đạo thì phải thấu hiểu điều đó để làm thế nào cho người dân được tham gia, được các cấp lắng nghe. Còn cá nhân kinh doanh thì cũng phải hiểu, tôn trọng lắng nghe những người dân như vệ sinh thực phẩm... chứ đừng “thượng tôn lợi nhuận”, phải có đạo đức kinh doanh.

+ Vậy các tổ chức XHDS có quyền hành gì trong việc này?

+ Quyền của nó là mang tính chất liên kết, làm cho đạo đức tăng lên. Chính XHDS mạnh là ở chỗ quyền hành của các tổ chức XHDS chi phối khiến người ta “tâm phục, khẩu phục” chứ không rõ ràng như cấp trên - cấp dưới.

+ Phải chăng XHDS Việt Nam chưa hoàn thiện nên việc tham gia để chống tham nhũng... đối với cá nhân còn rất mờ nhạt?

+ Việc yêu cầu chính phủ giải trình các vấn đề còn rất ít bởi chúng ta chuyển chuyện đó vào trong Quốc hội. Đó là gián tiếp. Còn ở các nước khác thì quyền được yêu cầu chính quyền giải trình thể hiện rộng rãi hơn, rõ ràng hơn. Người dân có quyền yêu cầu chính phủ giải trình việc này, việc kia. Việc này hết sức bình thường trong một xã hội phát triển, trong đó tôn trọng vai trò XHDS.

+ Vậy theo ông trong bao lâu nữa thì chúng ta có thể làm những điều bình thường như thế?

+ Nó sẽ song hành với quá trình phát triển thị trường đích thực. Khi có thị trường đích thực thì sẽ có tư pháp độc lập, khi đó có nhà nước pháp quyền đích thực và có thượng tôn pháp luật.

Có thể sẽ bầu cả Chủ tịch nước

+ Quan điểm của ông về việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chính thức kiến nghị sửa một số điều khoản trong Hiến pháp để người dân tham dự vào công việc chung nhiều hơn, mở màn là việc người dân có thể bầu chủ tịch xã?

+ Đây là một câu chuyện mới trên một nền tảng pháp lý không mới. Người dân trực tiếp bầu lãnh đạo là việc đã được đề cập đến trong Hiến pháp năm 1946. Hiện nay, người dân cũng đang được thực hiện quyền bầu cử nhưng là bầu cử gián tiếp. Chẳng hạn người dân đang bầu cử đại biểu Quốc hội để đại biểu Quốc hội bầu Chủ tịch nước. Hơn nữa, đây là một dấu hiệu tốt vì người dân có quyền trực tiếp tham gia vấn đề lớn.

Nếu mà bầu chủ tịch xã được thì sau này sẽ bầu chủ tịch huyện được và cả bầu Chủ tịch nước. Đây là hướng đi theo sự phát triển của xã hội văn minh. Trong xã hội hiện đại hiện nay ở nhiều quốc gia, người dân có quyền tham gia một cách trực tiếp những công việc đại sự, không cần qua người đại diện của mình. Đó là xu thế tất nhiên.

+ Việc trao quyền cho người dân, theo ông sẽ hiệu quả và thành công?

+ Tôi tin thế. Điều cốt lõi là nhà nước phải có niềm tin vào đa số nhân dân. Bầu cử trực tiếp sẽ có nhiều cái lợi, sẽ dần dần lôi cuốn sự tham gia của người dân vào công việc chung của cộng đồng. Bên cạnh đó, nên nhìn nhận rằng việc thí điểm chắc chắn sẽ thành công, vì đây là tín hiệu mới trên tiến trình dân chủ hóa. Vấn đề là ở Việt Nam, mọi thứ sẽ được tiến hành từng bước, có lộ trình. Theo tôi, sớm hay muộn thì cũng phải bầu cử trực tiếp vì đó là xu hướng chung của thế giới, của thời đại. Không nói ở đâu xa xôi, nước láng giềng Campuchia đã thực hiện điều đó rồi.

Cũng phải lobby đấy chứ!

+ Tổ chức lobby có được gọi là một hoạt động của XHDS?

+ Lobby được hiểu là giải thích, thuyết phục mà không nên hiểu dùng tiền “mua chuộc”. Nó cũng là một tổ chức thuộc XHDS. Tuy nhiên, hiện nay ở Việt Nam có hai loại lobby. Một là cũng đi giải thích, thuyết phục..., hình thức này còn rất ít. Còn hình thức thứ hai là dùng tiền để “lo lót”. Chính vì vậy, hoạt động lobby ở Việt Nam bị hiểu sai, tức là “đi đêm”.

+ Viện của ông đã là tổ chức XHDS chưa, thưa ông?

+ Có thể được coi là XHDS. Vì nó là tổ chức nằm ngoài chính phủ, hoạt động không bằng ngân sách của nhà nước, đều do những nhà khoa học đã về hưu và tự nguyện lập nên.

+ Thế thì tác động của nó đối với xã hội như thế nào?

+ Tùy thuộc vào kết quả chúng tôi làm ra. Chúng tôi đưa lên mạng rồi tự nó sẽ lan tỏa. Khi các cơ quan nhà nước như Học viện Hành chính, Viện Khoa học xã hội Việt Nam chẳng hạn, đọc được nghiên cứu của chúng tôi, đây là một kênh tham khảo để họ lập nên các đề tài dự án cấp nhà nước.

+ Với những người tự nguyện lập nên và sản phẩm làm ra lại không thể bán ngay để có “tiền tươi”. Vậy lấy kinh phí đâu ra để Viện của ông hoạt động?

+ Thì lấy tiền từ các hợp đồng đặt hàng nghiên cứu.

+ Vấn đề quá mới mẻ nên dễ gì có những hợp đồng đặt hàng ngay?

+ Thực ra cũng phải lobby (cười). Tuy tôi mới chỉ bắt đầu nghiên cứu chuyên ngành này hơn ba năm nhưng thực ra họ biết tôi qua quá trình công tác. Vì thế cũng dễ liên hệ nếu quan tâm. Phải nói rằng thương hiệu thời mới này trong nhiều trường hợp là cá nhân chứ không chỉ là tập thể.

+ Xin cảm ơn ông.

Theo TIẾN CẦU - LÊ THANH - Pháp luật TP.HCM

Comment :Đừng sợ xã hội dân sự
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đừng sợ xã hội dân sự bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dung so xa hoi dan su ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đừng sợ xã hội dân sự ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục An Ninh - Pháp Luật
Do not be afraid of civil society
Vietnam Institute The Dr. Dang Ngoc Dinh, civil society, the rights of people, things problems, conflict with, the President, like, people, government, development, organization, participation, that is, the
The frank statement that is of Prof. Dr. Dang Ngoc Dinh, Institute Head of development issues ..
Những câu hỏi bí ẩn trong vụ vợ chết, chồng bị thương ở phố Trần Quý Cáp
Những câu hỏi bí ẩn trong vụ vợ chết, chồng bị thương ở phố Trần Quý Cáp

Vụ việc của chị B tử vong thu hút sự quan tâm của cộng đồng mạng như việc buổi sáng ngày B mất, bạn bè gọi điện thoại mấy lần máy đều không liên lạc được, nhưng hiện tại điện thoại lại đổ chuông...

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ