Công an tiếp tục phản đối việc luật sư sớm tham gia vụ án

Tại buổi đầu tiên đại biểu chuyên trách thảo luận Bộ luật Tố tụng hình sự hôm nay, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Thế Tiệm tiếp tục bảo vệ quan điểm của ngành rằng dự luật cho phép luật sư tham gia từ khi có quyết định bắt tạm giữ là không phù hợp thực tế, gây khó khăn cho hoạt động điều tra.

Lập luận của người đại diện ngành công an đưa ra là hoạt động tội phạm ngày càng tinh vi, và mục đích của cơ quan bảo vệ pháp luật chỉ khiêm tốn là không để xảy ra nhiều vụ án hình sự hơn. Ông nói: “Chúng tôi đã đánh rất mạnh trước và sau vụ Năm Cam, nhưng tội phạm vẫn gia tăng, tới 16,9%. Tính chất ngày càng nghiêm trọng, không còn là cướp giật bình thường. Nếu chỉ chú trọng giảm oan sai thì rất dễ để lọt tội phạm”. Trong điều kiện đó, việc mở rộng quyền của luật sư phải được tiến hành từ từ, phù hợp với thực tế. Việc luật sư tham gia vụ án từ khi có quyết định tạm giữ là không cần thiết, vì “chức năng của luật sư là bào chữa - chỉ xuất hiện khi có hành vi buộc tội là quyết định khởi tố bị can”. Thứ trưởng Lê Thế Tiệm cho rằng giữ như quy định hiện hành, luật sư tham gia từ khi khởi tố bị can là hợp lý.

Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Hà Nội Nguyễn Trọng Tỵ là đại diện giới luật sư tham dự hội nghị đại biểu chuyên trách. Ông không tán thành ý kiến trên với lý do, không thể có lập luận xác đáng nào cho việc hạn chế quyền tham gia bào chữa của luật sư, ngoại trừ các tội xâm phạm an ninh quốc gia. Ông nói: “Ngay quy định hiện hành là tham gia từ khi khởi tố bị can, luật sư còn ít khi thực hiện được. Luật sư muốn gặp thân chủ phải xin giấy phép, nhưng tới nơi thì điều tra viên nói thủ trưởng đi vắng, không ký giấy được”. Điều này được đại biểu chuyên trách tỉnh Lâm Đồng, ông Võ Minh Phương chia sẻ với đề xuất: “Cơ quan điều tra khi bắt người trong vòng 24 giờ phải lập biên bản, nêu rõ ý kiến của người bị bắt có mời luật sư hay không. Việc hỏi cung phải báo trước 24 giờ cho luật sư”.

Luật sư Tỵ tán đồng với các quy định về quyền và nghĩa vụ của luật sư trong dự luật. Song điều mà ông băn khoăn là làm sao để các quyền đó được thực hiện trên thực tế. Nỗi niềm này được Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn Yểu hóa giải: “Tinh thần sửa luật lần này là đi vào thực chất, không thể quy định rồi bỏ đấy, để cơ quan tố tụng thắt chặt, hạn chế luật sư”.

Có thể đưa vào luật các quy định về hoạt động điều tra bí mật hay không cũng đang được thảo luận. Đại biểu Đỗ Ngọc Quang, ủy viên Ủy ban Quốc phòng và an ninh của Quốc hội nói: "Việc khám xét bí mật, nghe trộm điện thoại, thâm nhập tổ chức tội phạm... lâu nay vẫn được ngành công an tiến hành. Song tất cả chưa được quy định vào luật, nên có thể bị coi là bất hợp pháp". Ông Quang đề nghị quy định rõ việc cơ quan điều tra được tiến hành các hoạt động điều tra bí mật. Tuy nhiên ông Tỵ cho rằng không nên luật hóa loại hoạt động này, vì có thể dẫn tới những vi phạm trong thu thập và xác minh chứng cứ. Kết quả hoạt động nghiệp vụ cảnh sát như băng ghi âm, giám định âm thanh, tiếng nói... chỉ có thể là chứng cứ buộc tội khi đã được thẩm định.

Bộ luật Tố tụng hình sự là đạo luật lớn, phức tạp, liên quan trực tiếp tới quyền tự do, dân chủ của công dân. Vì vậy hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách này sẽ dành thời gian 3 ngày thảo luận mọi vấn đề của dự án luật. Ý kiến của các đại biểu sẽ được tổng hợp với ý kiến người dân để chỉnh lý Bộ luật trình Quốc hội thông qua cuối năm.

Nghĩa Nhân