Cấm “bắt tay nhau” để quyết định giá hàng hóa, dịch vụ

Đây là 1 trong 10 điều cấm được quy định trong dự thảo "Luật Cạnh tranh và chống độc quyền" do Bộ Thương mại xây dựng. Dự luật được đưa ra bàn thảo trong buổi tọa đàm do Bộ Tư pháp và UNDP tại Việt Nam tổ chức hôm qua (15/3) tại TP HCM.

10 trường hợp thỏa thuận bị cấm do mang tính chất hạn chế cạnh tranh, gồm:

1. Quyết định giá hàng hóa và dịch vụ trực tiếp hay gián tiếp;

2. Chia sẻ thị trường hay nguồn cung cấp hàng hóa và dịch vụ giữa các thương nhân;

3. Hạn chế, kiểm soát khối lượng sản xuất, lượng mua bán hàng hóa và cung cấp, sử dụng dịch vụ;

4. Đặt điều kiện chấm dứt hợp đồng mua bán, dịch vụ hoặc chấp nhận các nghĩa vụ khác mà không liên quan một cách trực tiếp đến đối tượng của hợp đồng;

5. Hạn chế những người sản xuất kinh doanh và cung ứng dịch vụ khác gia nhập thị trường hoặc tự do tham gia cạnh tranh;

6. Thỏa thuận ngầm để một bên thắng thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ;

7. Thỏa thuận giảm chất lượng hàng hóa hoặc dịch vụ xuống thấp hơn chất lượng đã được sản xuất hoặc cung ứng trước đó;

8. Thỏa thuận nhằm cản trở hoặc hạn chế việc thiết lập các cơ sở sản xuất;

9. Thỏa thuận hạn chế chủng loại hoặc quy cách phẩm chất của hàng hóa tại thời điểm sản xuất;

10. Thỏa thuận áp dụng những điều kiện thương mại khác nhau với các giao dịch giống nhau.

Bên cạnh đó, Dự luật cũng nêu đích danh 6 hành vi được coi là “lạm dụng vị trí một doanh nghiệp có được trên cơ sở sức mạnh tài chính, kinh nghiệm, hệ thống phân phối...”. Chẳng hạn, tăng giá có chủ định (trực tiếp hoặc gián tiếp), hoặc tạm thời giảm giá dưới chi phí sản xuất với mục đích duy trì “vị trí ưu thế”; tự hạn chế sản xuất, giới hạn thị trường, cản trở sự phát triển kỹ thuật làm thiệt hại cho người tiêu dùng; ngăn cản bất hợp lý việc thâm nhập vào thị trường của những đối thủ cạnh tranh mới...

Độc quyền ở Việt Nam mang tính hành chính

Pháp luật Việt Nam, từ Hiến pháp đến các đạo luật, đều thừa nhận sự cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, doanh nghiệp. Nhưng theo đánh giá của Tiến sĩ Nguyễn Minh Chí - Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Thương mại thì hệ thống pháp lý hiện thời chưa thể đảm đương nổi vai trò “điều chỉnh hoạt động cạnh tranh”, khi mà tỷ trọng của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế còn rất lớn: 70 tổng công ty 90 thuộc các bộ, ngành, tỉnh; 18 tổng công ty 91 ở các lĩnh vực bưu chính viễn thông, hàng không, điện, than... trực thuộc Chính phủ. Thực tế, chưa đơn vị nào giành được thế độc quyền bằng con đường tự do cạnh tranh mà đều phải nhờ những quyết định mang tính hành chính. Ngoài ra, sự xuất hiện các doanh nghiệp nước ngoài trên thị trường Việt Nam tạo nên sự chênh lệch về quy mô, kinh nghiệm, tiềm lực tài chính giữa các doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Uông Chu Lưu, trong điều kiện nền kinh tế hiện nay, phải sớm có cơ chế pháp lý phù hợp để quản lý vấn đề cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp, đi đôi với kiểm soát độc quyền. Cạnh tranh phải gắn với quyền lợi người tiêu dùng.

Trong cuộc hội thảo, vị đại diện cơ quan chống độc quyền của Italia cho biết: “Chức danh của chúng tôi do chủ tịch Quốc hội bổ nhiệm. Cơ quan chúng tôi có thẩm quyền độc lập và nguyên tắc chung là không phân biệt đối xử giữa khu vực kinh tế công và kinh tế tư nhân”.

Theo kế hoạch, Dự luật sẽ được hoàn thành để lấy ý kiến đóng góp vào cuối tháng 3 này, sau đó sẽ trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp cuối năm.

(Theo Thanh Niên, Tuổi Trẻ, 16/3).